"Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV như một lời hứa danh dự của quốc gia với nhân dân..."

* Theo ông, Nghị quyết Đại hội XIV đặt ra những yêu cầu chiến lược nào đối với vai trò đầu tàu kinh tế của TP.HCM?

- Đây là “cởi trói lần hai”. Cởi trói không bằng khẩu hiệu mà bằng thể chế minh bạch, kỷ luật thực thi nghiêm túc và quan trọng nhất là niềm tin dành cho cộng đồng doanh nhân. Khi Việt Nam xác lập mô hình tăng trưởng mới và coi kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng thì người lãnh đạo càng phải dám nhận trách nhiệm để doanh nghiệp dám đầu tư dài hạn, người dân dám đồng hành và bạn bè quốc tế dám đặt cược vào Thành phố.

Nghị quyết cũng đặt TP.HCM vào vai trò “người đi trước mở đường” nhưng phải mở đường bằng chất lượng chứ không chỉ bằng quy mô. Cả nước đặt mục tiêu giai đoạn 2026-2030 ở mức rất cao như tăng trưởng từ 10%/năm trở lên, TFP (năng suất tổng hợp) trên 55%, năng suất lao động tăng khoảng 8,5%/năm. Với các chỉ tiêu đó, Thành phố không thể tiếp tục “kéo” bằng vốn và đất đai mà phải tạo lực kéo từ năng suất, từ thể chế nhanh hơn, công nghệ mạnh hơn và môi trường kinh doanh đáng tin cậy hơn.

Tinh thần đi trước phải được cụ thể hóa bằng thể chế đô thị hiện đại, phân cấp và phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình, khơi thông và giải phóng nguồn lực theo đúng tinh thần đột phá mà Nghị quyết đề ra.

Riêng Trung tâm Tài chính Quốc tế không chỉ là danh xưng mà phải trở thành “cánh cửa mở” về vốn, luật chơi và nguồn nhân lực chất lượng cao nếu đáp ứng đúng yêu cầu thí điểm cơ chế sandbox, số hóa toàn bộ thủ tục và thu hút tối thiểu 50 tổ chức tài chính quốc tế trong ba năm đầu.

* Ông đánh giá thế nào về điểm mới mục tiêu tăng trưởng và tái cơ cấu kinh tế của TP.HCM so với nhiệm kỳ trước?

- Điểm mới căn bản là chúng ta chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa trên mở rộng quy mô sang mô hình dựa trên năng suất.

Nghị quyết đặt mục tiêu kinh tế số đạt 30% GDP và TFP trên 55% trong giai đoạn 2026-2030. Đây là một thông điệp rất rõ ràng rằng mọi ngành đều phải được số hóa, dữ liệu hóa; mọi quyết định phát triển đều phải quay trở lại câu hỏi năng suất tăng ở đâu và bằng cách nào.

Vì vậy, tái cơ cấu kinh tế của TP.HCM cần đi theo chuỗi giá trị theo hướng ưu tiên dịch vụ tri thức, công nghệ cao, tài chính, logistics hiện đại và công nghiệp chế biến - chế tạo theo chuẩn mới. Đồng thời, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng không còn là “phần trang trí” mà là điều kiện cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đúng tinh thần Nghị quyết thúc đẩy kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phương thức sản xuất mới.

Một điểm nữa rất quan trọng là cấu trúc không gian phát triển. Một đô thị nghẽn hạ tầng thì rất khó có năng suất cao, dù khẩu hiệu hay đến đâu.

* Vậy những “điểm nghẽn” hiện nay của TP.HCM có tác động ra sao, thưa ông?

- TP.HCM đang vướng những nút thắt mang tính cấu trúc. Trong đó, thể chế và thủ tục hành chính vẫn là điểm nghẽn lớn. Bộ máy phải vận hành theo tinh thần cải cách thực chất, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình để khơi thông nguồn lực thay vì khiến doanh nghiệp phải xoay xở.

Hạ tầng và logistics cũng đang làm chi phí đội lên và bào mòn năng suất. Khi đã đặt mục tiêu tăng năng suất lao động khoảng 8,5% mỗi năm thì không thể coi đây là chuyện phụ.

Nguồn nhân lực chất lượng cao cho các lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn hay tài chính quốc tế còn thiếu hụt. Bên cạnh đó là bài toán chất lượng sống đô thị. Một thành phố không đáng sống sẽ khó giữ trí thức và khó thu hút vốn dài hạn.

* Theo ông, TP.HCM cần chuẩn bị điều kiện gì về quản trị và tổ chức thực hiện để chủ trương đi vào thực chất?

- Tôi muốn bắt đầu từ một điều rất đời thường là người dân và doanh nghiệp không cần thêm khẩu hiệu, họ cần một cơ chế rõ ràng và một lời cam kết đúng hẹn. Niềm tin phải có cơ sở.

Thứ nhất, Thành phố cần một “bộ chỉ huy thực thi” cấp Thành phố cho các chương trình mũi nhọn, có quyền điều phối và có trách nhiệm đến cùng.

Thứ hai, phải thiết lập kỷ luật dữ liệu để dự án nào cũng có bảng theo dõi tiến độ minh bạch, vướng ở đâu xử lý ở đó.

Bên cạnh đó, cách đo thành công cũng phải thay đổi. Không đo bằng số cuộc họp mà đo bằng thời gian xử lý, chi phí tuân thủ giảm được bao nhiêu và việc làm chất lượng cao tăng được bao nhiêu. Đồng thời cần hình thành văn hóa bảo vệ người dám làm đúng để bộ máy đủ tự tin hành động.

* TP.HCM nên ưu tiên lĩnh vực nào ngay từ đầu nhiệm kỳ để tạo hiệu ứng lan tỏa?

- Nếu phải chọn những “đòn bẩy lan tỏa”, theo tôi tập trung vào trí tuệ nhân tạo và công nghiệp bán dẫn là công nghệ chiến lược trọng tâm. TP.HCM cần đi đầu về R&D, thiết kế, ứng dụng và đào tạo nhân lực. Blockchain, fintech và tài sản số gắn với Trung tâm Tài chính Quốc tế. Làm tài chính hiện đại phải có cơ chế thử nghiệm và số hóa thủ tục thực chất. Năng lượng xanh và chuyển đổi năng lượng là chuẩn cạnh tranh dài hạn. Công nghiệp văn hóa và du lịch xanh tạo “xuất khẩu tại chỗ”, nâng thương hiệu đô thị. Logistics và hạ tầng số vùng là điều kiện để giảm chi phí và nâng năng suất thực chất.

* Xin cảm ơn ông!