Mentoring chuyên sâu: Hãy bắt đầu ngay
Trong buổi đào tạo mentoring chuyên sâu cho các nhà lãnh đạo và quản lý, khi nhìn lại hành trình hơn 50 năm phát triển mentoring trên thế giới, cả lớp học bỗng im lặng và cùng chung câu hỏi: Tại sao thế giới đã đi rất xa, còn doanh nghiệp Việt vẫn chỉ mới chạm tới những bước đầu tiên?
Suốt hơn nửa thế kỷ qua, các công ty dẫn đầu thế giới triển khai mentoring không phải như một hoạt động đơn lẻ, mà như một chiến lược phát triển con người:

• Giai đoạn tiên phong (1970–1980): GE, IBM, P&G xem mentoring là công cụ cốt lõi phát triển lãnh đạo.
• Giai đoạn chuẩn hóa (1990–2000): Mentoring trở thành một cấu phần trong chiến lược nhân sự với quy trình, tiêu chuẩn, tài liệu hóa đầy đủ.
• Giai đoạn mở rộng (2000–2015): Các mô hình như peer mentoring, group mentoring, reverse mentoring được áp dụng rộng rãi tại Unilever, Microsoft, Google.
• Giai đoạn hệ sinh thái (2015–nay): Mentoring tích hợp với dữ liệu, công nghệ, trở thành năng lực tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.
Điều đáng nói là không tập đoàn hay tổ chức nào mở rộng quy mô nhanh, vẫn giữ văn hóa cốt lõi mà không dựa vào mentoring.

Trái ngược với xu hướng toàn cầu, mentoring ở Việt Nam vẫn chủ yếu xuất hiện trong một số doanh nghiệp tiên phong, và phần lớn chưa được triển khai bài bản. Nhiều tổ chức vẫn: Truyền nghề theo kinh nghiệm cá nhân; Tổ chức đào tạo rời rạc, thiếu sự gắn kết dài hạn; Chưa có hệ thống phát triển lãnh đạo kế thừa; Thiếu cơ chế chia sẻ tri thức hoặc gắn kết đội ngũ
Trong buổi thảo luận tại lớp học, lãnh đạo cấp cao của doanh nghiệp lớn cho biết: “Bao năm qua chúng ta nói nhiều về chiến lược, nhưng tôi nhận ra chiến lược không có giá trị nếu đội ngũ không lớn lên đủ nhanh”. Và mentoring là nền tảng để doanh nghiệp: Phát triển đội ngũ kế thừa; giảm chi phí tuyển dụng và tăng tỷ lệ giữ chân nhân tài ; tạo văn hóa học hỏi, chia sẻ tri thức; đảm bảo sự bền vững của giá trị tổ chức; nâng cao năng lực lãnh đạo từ bên trong
Có lẽ điều quan trọng nhất lúc này là bắt đầu ngay: Bắt đầu xây dựng mentoring nội bộ, bắt đầu chuẩn hóa quy trình vận hành, bắt đầu thiết kế chương trình phù hợp với chiến lược doanh nghiệp.
Bởi khoảng cách sẽ tiếp tục nới rộng nếu chúng ta chần chừ. Và rút ngắn khoảng cách ấy, chính là trách nhiệm của những người đang chèo lái doanh nghiệp hôm nay.
(*) Nguyên Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Sài Gòn Food