Doanh nhân - "Sếu đầu đàn"

Bởi doanh nghiệp không phải là hành trình của một cá nhân đơn độc bay lên đỉnh cao để chứng minh sức mạnh của mình. Doanh nghiệp là hành trình của một tập thể phải cùng nhau vượt qua những mùa giông bão, những vùng trời khắc nghiệt và những chặng đường rất dài.

Vì thế, nếu phải chọn một hình ảnh đủ sâu để nói về một CEO thực thụ, tôi không chọn Đại bàng.

Tôi chọn… “Sếu đầu đàn”.

Bởi sếu không bay một mình. Sếu bay thành đội hình. Sếu biết thay nhau dẫn đầu. Sếu biết bảo vệ đồng loại. Sếu biết hy sinh năng lượng cá nhân để cả đàn đi được xa hơn. Và đặc biệt, con sếu đầu đàn luôn là con đối diện với sức cản gió lớn nhất. Đó mới chính là chân dung của một CEO thật thụ.

Không phải người đứng cao nhất để được nhiều người ngưỡng mộ.
Mà là người bay phía trước để cả tổ chức không bị lạc hướng.

Không phải vì loài sếu là loài chim mạnh nhất. Không phải vì chúng hung dữ hay sở hữu đôi cánh lớn nhất bầu trời. Mà bởi vì… đàn sếu là biểu tượng gần như hoàn hảo nhất của nghệ thuật lãnh đạo, tinh thần đồng đội và sức mạnh của hành trình dài hạn.

Trong thiên nhiên hoang dã, sếu là loài chim di cư có thể bay hàng nghìn cây số xuyên lục địa. Chúng vượt qua mùa đông lạnh giá, bão tố và những vùng trời khắc nghiệt để tìm nơi sinh tồn mới. Điều đáng kinh ngạc là: chúng không bay đơn lẻ.

Đàn sếu luôn bay theo đội hình chữ V. Đó không chỉ là vẻ đẹp của tạo hóa. Đó là một chiến lược sinh tồn.

Các nhà nghiên cứu phát hiện rằng khi bay theo hình chữ V, mỗi con sếu phía sau sẽ được hưởng lực nâng từ đôi cánh của con phía trước tạo ra. Nhờ vậy, cả đàn tiết kiệm được rất nhiều năng lượng và có thể bay xa hơn đến 70% so với việc bay một mình.

Nhưng trong đội hình ấy, luôn có một con bay ở vị trí cao nhất, phía trước nhất. Người ta gọi đó là… Sếu đầu đàn.

Con sếu ấy không có đặc quyền được nghỉ ngơi nhiều hơn. Ngược lại, nó là con chịu sức cản gió lớn nhất. Nó là con đối diện với bão tố đầu tiên. Nó là con mở đường giữa khoảng không vô định để cả đàn phía sau không lạc hướng. Đó chính là hình ảnh của một CEO thực thụ.

Người ngoài thường nhìn vào CEO với ánh hào quang: quyền lực, địa vị, thu nhập, sự ảnh hưởng. Nhưng ít ai hiểu rằng, vị trí đó giống hệt con sếu đầu đàn - nơi phải hứng trọn áp lực trước tiên.

Khi thị trường biến động, CEO là người đầu tiên mất ăn mất ngủ.
Khi doanh nghiệp khủng hoảng, CEO là người đầu tiên phải giữ bình tĩnh. Khi tổ chức hoang mang, CEO phải là người truyền niềm tin. Khi mọi người muốn quay đầu, CEO phải tiếp tục nhìn thấy phương hướng.

Sếu đầu đàn không được phép bay theo cảm xúc. Nó phải bay bằng bản lĩnh.

Điều vĩ đại hơn nằm ở chỗ: Trong đàn sếu, vị trí dẫn đầu không phải là đặc quyền vĩnh viễn. Khi con đầu đàn mệt, một con khác sẽ thay thế. Cả đàn vẫn tiếp tục hành trình. Đây là bài học cực kỳ sâu sắc về lãnh đạo. Một CEO xuất sắc không xây dựng tổ chức phụ thuộc vào một cá nhân. Họ xây dựng đội ngũ có khả năng kế thừa. Họ tạo ra những “sếu đầu đàn tiếp theo”. Vì họ hiểu rằng sức mạnh bền vững không nằm ở một người bay giỏi nhất, mà nằm ở khả năng cả đàn cùng tiến về một hướng.

Trong lúc bay, đàn sếu còn liên tục phát ra âm thanh gọi nhau. Các nhà khoa học cho rằng đó là cách chúng động viên và giữ nhịp cho cả đội hình.

Doanh nghiệp cũng vậy. Một tổ chức không thể đi xa nếu thiếu tiếng nói truyền cảm hứng từ người lãnh đạo. Có những lúc đội ngũ không cần một thiên tài. Họ cần một người giữ lửa và truyền lửa. Một người nhắc họ vì sao hành trình này đáng để tiếp tục. Đó là lý do CEO không chỉ là người điều hành. CEO còn là người thắp niềm tin.

Đôi khi, người ta nghĩ lãnh đạo là đứng cao hơn người khác.

Không. Lãnh đạo chân chính là bay phía trước để người khác có thể bay tốt hơn. Sếu đầu đàn không kéo cả đàn bằng quyền lực. Nó dẫn dắt bằng định hướng.

Một doanh nghiệp mạnh không phải nơi nhân viên sợ sếp.
Mà là nơi mọi người tự nguyện bay cùng một hướng.

Cũng có một sự thật rất đẹp về loài sếu. Nếu một con sếu bị thương và rơi xuống, sẽ có hai con khác rời đội hình để bay xuống theo chăm sóc và bảo vệ nó cho đến khi hồi phục hoặc chết đi. Sau đó, chúng mới quay lại tìm đàn. Một CEO lớn không phải người tạo ra nhiều doanh thu nhất. Mà là người không bỏ lại con người của mình phía sau. Bởi doanh nghiệp cuối cùng không phải là nhà xưởng, máy móc hay báo cáo tài chính.

Doanh nghiệp là con người. Càng đi nhiều năm trên thương trường, người ta càng nhận ra: điều khó nhất của một CEO không phải kiếm tiền. Mà là giữ cho cả “đàn sếu” còn muốn bay cùng nhau.

Vì sẽ có lúc mệt mỏi. Sẽ có lúc hoài nghi. Sẽ có lúc thị trường đổi chiều, đối thủ lớn mạnh, nội bộ phân hóa, niềm tin lung lay.

Nhưng chính lúc ấy, vai trò của Sếu đầu đàn mới thật sự xuất hiện. Không phải ở lúc thuận lợi. Mà ở lúc bầu trời nổi gió.

Một CEO tầm thường chỉ quản lý công việc. Một CEO lớn dẫn dắt hành trình.

Họ khiến con người tin vào một đích đến lớn hơn lương thưởng.
Họ khiến đội ngũ cảm thấy những hy sinh hôm nay có ý nghĩa.
Họ biến một tập hợp nhân sự thành một đội hình có linh hồn.

Và cũng như đàn sếu bay giữa không trung…

Không ai nhớ từng cú đập cánh. Nhưng người ta sẽ nhớ cả hành trình mà chúng đã cùng nhau vượt qua. Cho nên, nếu một ngày bạn đứng ở vị trí lãnh đạo, hãy nhớ:

Sếu đầu đàn không phải con chim bay đẹp nhất.
Mà là con chim dám bay đầu tiên giữa ngược gió.

Và giá trị lớn nhất của người lãnh đạo… không phải là mình bay cao đến đâu, mà là mình đã đưa được bao nhiêu người cùng bay đến chân trời mới.

(*) Tổng giám đốc New Toyo Việt Nam