AI là “đồng đội”, nhưng “tính người” là cốt lõi

Theo nhiều nhà quản trị nhân sự (HR), 2026 sẽ là một thời điểm quyết định để tái định hình môi trường làm việc dựa trên nguyên tắc “làm việc có chủ đích, đầu tư con người và công nghệ hỗ trợ”, thay vì chỉ chú trọng yếu tố hiệu quả hay vị trí địa lý.

AI đã và sẽ là đồng đội

Theo bà Anna Lundström - CHRO của Spotify, cuộc chuyển đổi AI không phải sắp đến, mà đã hiện hữu, và không giống các làn sóng thay đổi tổ chức trước đây, sự thay đổi này không phải tùy chọn. Trên thực tế, AI đang dần thay thế các tác vụ lặp lại, hỗ trợ phân tích dữ liệu và xử lý quy trình nội bộ tại nhiều tổ chức. Một báo cáo được Forbes trích dẫn cho biết 2026 sẽ là năm AI được các doanh nghiệp (DN) sử dụng rộng rãi để tự động hóa các nhiệm vụ kém hiệu quả và nâng cao năng lực của đội ngũ nhân sự thay vì thay thế họ hoàn toàn.

Nên, các lãnh đạo DN cần nhận thức rằng vai trò của AI là giúp con người tập trung vào các nhiệm vụ có giá trị cao hơn: Giải quyết vấn đề, sáng tạo và tạo ra tương tác có ý nghĩa. Trong bối cảnh này, vai trò của HR trở nên quan trọng hơn bao giờ hết và đây không chỉ là bộ phận hỗ trợ tuyển dụng hay chính sách phúc lợi, mà còn phải dẫn dắt định hướng tích hợp AI phù hợp với văn hóa tổ chức, đồng thời đảm bảo nhân sự hiểu và sử dụng công nghệ một cách hiệu quả.

“Mỗi DN sẽ cần những kế hoạch cụ thể, có chủ đích về cách tích hợp AI vào môi trường làm việc. Bộ phận nhân sự sẽ tiếp tục đóng vai trò tiên phong trong sự chuyển đổi này. Tại Spotify, chúng tôi đã triển khai chatbot để giải đáp thắc mắc của nhân viên về các chính sách và quy trình, từ quyền lợi nghỉ phép đến nghỉ thai sản và các phúc lợi về sức khỏe. Nhưng khi các hệ thống này hoàn thiện hơn, khả năng phán đoán của con người sẽ ngày càng trở nên quan trọng”, Lundström nói.

Dù vậy, bà cho biết sự chuyển đổi thực sự sẽ không phải là về mặt kỹ thuật, mà là về hành vi. Do đó, DN đầu tư vào việc xây dựng năng lực sử dụng AI cho toàn bộ lực lượng lao động của mình sẽ dẫn đầu vào năm 2026. Sự chuyển đổi này không phải là kết quả của các sáng kiến nhân sự hay đề án nghiên cứu và phát triển thí điểm, mà sẽ là sự thay đổi trên toàn DN, đòi hỏi sự phối hợp giữa mọi bộ phận và trách nhiệm chung.

Chia sẻ quan điểm này, Avani Prabhakar - CHRO tại Công ty phần mềm Atlassian khẳng định sự thay đổi lớn sẽ nằm ở cách thức làm việc với AI như một đồng đội, kết nối ngữ cảnh giữa các địa điểm, tăng cường sự hợp tác và giải phóng con người để tập trung vào việc giải quyết các vấn đề có giá trị cao hơn, mang tính nhân văn. Do đó, 2026 sẽ là năm các DN ngừng ám ảnh về địa điểm làm việc, và sẽ thoát khỏi cuộc tranh luận giữa làm việc tại văn phòng hay làm việc từ xa, khi trọng tâm chuyển sang cách làm việc hiệu quả. DN hoạt động hiệu quả sẽ ít chú trọng đến chính sách về địa điểm và tập trung nhiều hơn vào phương pháp cho phép làm việc từ xa hiệu quả.

“AI có khả năng thay đổi căn bản cách chúng ta làm việc, cả cá nhân và theo nhóm. Những nhà lãnh đạo xây dựng văn hóa thử nghiệm, tạo không gian an toàn cho mọi người được vui chơi, thử nghiệm, học hỏi cùng AI như một đồng đội và tự mình làm gương, sẽ chứng kiến sự thay đổi lớn nhất. Bộ phận HR và các nhà lãnh đạo nhân viên sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao kỹ năng, làm gương và thúc đẩy sự chuyển đổi văn hóa này”, Prabhakar nói.

“Tính người” mới là yếu tố cốt lõi

Sự phát triển công nghệ đi cùng một nghịch lý: AI mở rộng năng lực DN, nhưng kết nối nhân sự và an toàn tâm lý mới là yếu tố quyết định giữ chân và phát triển nhân tài. Điều này khớp với nhiều báo cáo cho rằng 2026 sẽ là năm kỹ năng cảm xúc - giao tiếp càng trở nên quan trọng, khi AI đảm nhiệm phần lớn nhiệm vụ hành chính và lặp lại. Do đó, nhân sự không chỉ cần biết AI, mà cần sử dụng AI một cách con người.

Theo Kate Field - Trưởng bộ phận toàn cầu về phát triển bền vững con người và xã hội tại Viện Tiêu chuẩn Anh, một trong các rủi ro lớn của việc sử dụng AI để tự động hóa là nhân sự cảm thấy bị mất đi “tính người”, khiến họ cảm thấy mình chỉ như một con số trong hệ thống chứ không phải những cá nhân riêng biệt. Sự xói mòn lòng tin và sự an toàn về mặt tâm lý này có thể dẫn đến kiệt sức, lo lắng và mất động lực làm việc.

“Giữ chân nhân viên sẽ là một trong những yếu tố khác biệt cạnh tranh quan trọng nhất trong năm 2026. Khi thị trường lao động tiếp tục thay đổi, chi phí do nghỉ việc và kiệt sức sẽ ngày càng tăng. Vì lý do này, sức khỏe tinh thần sẽ là một trọng tâm lớn khác. Trong một thế giới chuyển động nhanh hơn bao giờ hết, nhân viên cần sự ổn định, rõ ràng và an toàn về mặt tâm lý. Những DN chiến thắng trong kỷ nguyên này sẽ là những tổ chức đầu tư sâu sắc vào con người của mình”, Field nói.

Vị chuyên gia cũng nhận thấy điều mà bà gọi là hiện tượng “che giấu”: Các nhà quản lý giỏi chuyên môn nhưng kém về kỹ năng quản lý con người đôi khi lại trốn sau các nền tảng AI. Phản hồi có thể đúng về mặt kỹ thuật, nhưng thiếu tính xác thực, và điều này cản trở sự kết nối giữa người với người mà nhân viên thực sự coi trọng.

Có thể thấy, sự phát triển nhanh chóng của AI không làm giảm đi sự thật rằng mọi người làm việc hiệu quả nhất khi họ cảm thấy được trân trọng, hỗ trợ và quan tâm. “Nhìn về năm 2026, các DN sẽ nhận ra rằng AI không thể thay thế sự kết nối giữa con người. Để bảo vệ sức khỏe tinh thần, các nhà lãnh đạo phải tập trung vào sự an toàn về mặt tâm lý, không chỉ là những lợi ích bề ngoài như yoga hay các ứng dụng chăm sóc sức khỏe, mà là đầu tư thực sự vào việc nâng cao kỹ năng cho các nhà quản lý về sự đồng cảm và trí tuệ cảm xúc”, Field khuyên.