Nhiều chính sách thuế mới tác động trực tiếp đến cá nhân và hộ kinh doanh

Trong số này, các đạo luật về thuế do Bộ Tài chính chủ trì soạn thảo, gồm Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Quản lý thuế và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng, được đánh giá có nhiều điều chỉnh quan trọng, tác động trực tiếp đến cá nhân và hộ kinh doanh.

Tại họp báo, ông Đỗ Thành Trung - Thứ trưởng Bộ Tài chính, cho biết Luật Thuế thu nhập cá nhân sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026; riêng các quy định liên quan đến thu nhập từ kinh doanh, tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú được áp dụng ngay từ kỳ tính thuế năm 2026. Luật đã sửa đổi, hoàn thiện toàn diện quy định về thu nhập chịu thuế và phương pháp tính thuế, đồng thời mở rộng phạm vi điều chỉnh để bao quát nhiều loại hình thu nhập mới phát sinh trong thực tiễn.

Theo đó, diện thu nhập chịu thuế được bổ sung thêm nhiều khoản như thu nhập từ chuyển nhượng tên miền quốc gia “.vn”; chuyển nhượng kết quả giảm phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon; chuyển nhượng vàng miếng; chuyển nhượng biển số xe trúng đấu giá theo quy định của pháp luật; chuyển nhượng tài sản số. Việc mở rộng này nhằm bảo đảm quản lý thuế theo kịp sự phát triển của kinh tế số, kinh tế xanh và các loại tài sản mới.

Song song với việc mở rộng diện chịu thuế, luật cũng gia tăng đáng kể các khoản thu nhập được miễn thuế, thể hiện định hướng khuyến khích đổi mới sáng tạo, phát triển công nghệ cao và bảo đảm an sinh xã hội.

Cụ thể, toàn bộ tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ; tiền lương, tiền công trả cho những ngày chưa nghỉ phép theo quy định đều thuộc diện miễn thuế thu nhập cá nhân. Thu nhập từ tiền lương, tiền công khi thực hiện nhiệm vụ khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng được miễn thuế; nhân lực công nghệ cao, nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao tham gia nghiên cứu, phát triển công nghệ chiến lược được miễn thuế tiền lương, tiền công trong thời hạn 5 năm.

Luật tiếp tục khẳng định các khoản lương hưu do Quỹ bảo hiểm xã hội chi trả, thu nhập từ quỹ hưu trí bổ sung và quỹ hưu trí tự nguyện - dù chi trả định kỳ hay một lần đều không thuộc diện chịu thuế.

Trong lĩnh vực phát triển bền vững, thu nhập từ chuyển nhượng lần đầu kết quả giảm phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon; lãi trái phiếu xanh và thu nhập từ chuyển nhượng lần đầu trái phiếu xanh sau phát hành cũng được miễn thuế. Ngoài ra, việc chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở nắm giữ từ hai năm trở lên được miễn thuế, đồng thời lợi tức của nhà đầu tư cá nhân từ quỹ đầu tư chứng khoán và quỹ đầu tư bất động sản được giảm 50% thuế thu nhập cá nhân trong thời hạn do Chính phủ quy định.

Một điểm đổi mới có tác động rộng là chính sách thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh. Luật đã nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế từ 200 triệu đồng lên 500 triệu đồng mỗi năm và cho phép trừ mức này trước khi tính thuế. Đồng thời, luật bổ sung phương pháp tính thuế trên thu nhập (doanh thu trừ chi phí), thay vì chỉ tính theo tỷ lệ trên doanh thu như trước.

Theo đó, hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng đến 3 tỷ đồng mỗi năm áp dụng thuế suất 15% trên thu nhập; trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng áp dụng 17%; và trên 50 tỷ đồng áp dụng 20%. Riêng nhóm có doanh thu trên 500 triệu đến 3 tỷ đồng được lựa chọn giữa phương pháp tính thuế theo thu nhập hoặc theo tỷ lệ trên doanh thu. Thuế suất đối với một số hoạt động cung cấp sản phẩm, dịch vụ nội dung thông tin số về giải trí, trò chơi điện tử cũng được điều chỉnh tăng từ 2% lên 5%.

Liên quan đến chính sách giảm trừ gia cảnh, Luật Thuế thu nhập cá nhân mới đã nâng mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế lên 15,5 triệu đồng/tháng và cho mỗi người phụ thuộc lên 6,2 triệu đồng/tháng.

Trên cơ sở biến động của giá cả và thu nhập, Chính phủ được trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh mà không cần chờ chỉ số giá tiêu dùng tăng trên 20% như trước đây. Cùng với đó, biểu thuế lũy tiến từng phần áp dụng cho cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công được rút gọn từ 7 bậc xuống còn 5 bậc và nới rộng khoảng cách giữa các bậc thuế.

Về quản lý thuế, Luật Quản lý thuế 2025, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 (riêng quy định về hóa đơn điện tử đối với hộ, cá nhân kinh doanh áp dụng từ 1/1/2026), đã bổ sung nguyên tắc quản lý theo phân nhóm người nộp thuế, tạo cơ sở chuyển mạnh từ quản lý theo chức năng sang quản lý theo đối tượng. Hộ, cá nhân kinh doanh sẽ thực hiện kê khai, tính thuế theo tỷ lệ hoặc theo thu nhập, với sự hỗ trợ của cơ quan thuế trên cơ sở dữ liệu quản lý thuế và thông tin do người nộp thuế cung cấp.

Đối với Luật Thuế giá trị gia tăng sửa đổi, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, mức doanh thu không chịu thuế VAT của hộ, cá nhân kinh doanh được thống nhất ở mức 500 triệu đồng/năm trở xuống, bảo đảm đồng bộ với Luật Thuế thu nhập cá nhân. Luật cũng bãi bỏ phương pháp khoán thuế và loại bỏ điều kiện người bán phải hoàn thành nghĩa vụ thuế thì người mua mới được hoàn thuế VAT.

Theo Thứ trưởng Đỗ Thành Trung, việc điều chỉnh này giúp rút ngắn thời gian hoàn thuế, bảo đảm rõ ràng trách nhiệm và quyền lợi của các bên, đồng thời tăng tính minh bạch, hiệu quả của hệ thống thuế trong giai đoạn tới.