CEO làm thuê 2026 phải là người đồng kiến tạo

CEO 2026: Vẫn là làm thuê, nhưng vị thế đã khác

Động lực của CEO chuyên nghiệp vẫn là thu nhập, đãi ngộ và khát vọng khẳng định thương hiệu cá nhân. Tuy nhiên, nếu 15 năm trước, chủ doanh nghiệp thuê CEO vì “muốn rảnh tay” hoặc “theo mốt”, thì năm 2026, họ thuê CEO vì sự sợ hãi.

Họ sợ không theo nổi sự phát triển của công nghệ. Sợ bị bỏ lại trong cuộc đua chuyển đổi số. Sợ không quản lý nổi đội ngũ nhân sự Gen Z đầy cá tính. Chính vì thế, vị thế của CEO làm thuê hiện nay cao hơn, nhưng rủi ro “gãy gánh” cũng lớn hơn gấp bội.

Dù bối cảnh thay đổi, nhưng bi kịch của những cuộc chia ly giữa ông chủ (Founder) và CEO làm thuê vẫn xoay quanh một chữ: Niềm tin. Nhưng cách nó diễn ra trong năm 2026 tinh vi hơn nhiều.

Bi kịch "Bà la sát" 4.0

Ngày xưa, tôi kể về vị CEO bị “vợ ông chủ” làm khó dễ chuyện chi tiêu. Ngày nay, “vợ ông chủ” có thể không ngồi giữ két sắt nữa, nhưng lại nắm quyền kiểm soát... “văn hóa gia đình”. Tôi biết một CEO xuất sắc từ tập đoàn đa quốc gia về điều hành một công ty gia đình lớn. Anh muốn đưa ERP vào quản trị, muốn dùng AI để tối ưu hóa quy trình kho bãi nhằm minh bạch hóa số liệu. Nhưng anh vấp phải sự kháng cự không phải từ ông chủ, mà từ "nhóm lợi ích gia đình" - những người thân tín nắm các vị trí then chốt nhưng không đủ năng lực và đặc biệt sợ sự minh bạch của dữ liệu.

Khi CEO muốn minh bạch bằng công nghệ, còn gia đình muốn quản trị bằng “tình thân”, cuộc chia tay là tất yếu.

Xung đột giữa "Kinh nghiệm 30 năm" và "Dữ liệu thời gian thực"

Câu chuyện ông chủ bác bỏ nghiên cứu thị trường để làm theo cảm tính năm xưa giờ đã biến thể khác. Một CEO trẻ trình lên HĐQT kế hoạch kinh doanh dựa trên phân tích dữ liệu lớn (Big Data) và dự báo của AI. Số liệu chỉ ra rằng dòng sản phẩm truyền thống đang chết, cần cắt bỏ để dồn lực cho mảng xanh (ESG). Nhưng vị Chủ tịch - người đã thành công rực rỡ suốt 30 năm qua bằng trực giác nhạy bén - gạt phăng đi. Ông tin vào “cảm giác” của mình hơn là những con số vô tri trên màn hình.

Kết quả: CEO ra đi vì cảm thấy bất lực, còn doanh nghiệp thì chìm dần vì không kịp thích nghi với thị trường.

Bài toán "bảo mẫu" cho thế hệ F2

Đây là thách thức mới nhất của năm 2026. Nhiều ông chủ thuê CEO về không phải để điều hành toàn quyền, mà để “kèm cặp” cho con cái họ (F2) chuẩn bị kế thừa.

CEO rơi vào thế kẹt: Vừa phải đảm bảo KPI tăng trưởng, vừa phải “nhẹ nhàng” với vị Phó Giám đốc trẻ tuổi là con của Chủ tịch. Nếu CEO quá nghiêm khắc, ông chủ xót con. Nếu CEO buông lỏng, công ty đi xuống. Làm tướng ra trận thì dễ, làm “bảo mẫu” cho người thừa kế mới là “ca khó” của nghề này.

Tại sao vẫn "Gãy"?

Nguyên nhân sâu xa vẫn là văn hóa tiểu nông và tư duy sở hữu, nhưng được ngụy trang dưới lớp vỏ bọc chuyên nghiệp.

Nhiều ông chủ Việt Nam năm 2026 đi xe sang, nói chuyện về 4.0, ChatGPT, nhưng trong sâu thẳm vẫn coi doanh nghiệp là “sân sau” của gia đình. Họ muốn CEO chuyên nghiệp mang lại kết quả đột phá, nhưng lại không trao quyền quyết định về đầu tư công nghệ hay nhân sự cấp cao.

Tôi vẫn giữ nguyên hình ảnh ví von 15 năm trước vì nó vẫn quá đúng: Doanh nghiệp là đội bóng, ông chủ là “Ông bầu” và CEO là huấn luyện viên.

Năm 2026, ông bầu đừng cố xuống sân chỉ đạo cầu thủ phải sút quả bóng thế nào. Hãy để Huấn luyện viên dùng các công cụ phân tích hiện đại để sắp xếp đội hình. Nếu ông bầu cứ thích đưa cầu thủ “người nhà” vào đá chính bất chấp phong độ, thì Mourinho hay Pep Guardiola cũng phải chào thua.

“

Chỉ khi nào sự tử tế kết hợp với sự chuyên nghiệp của quản trị hiện đại, doanh nghiệp Việt mới thoát khỏi cái bẫy "lớn mà không mạnh", để thực sự vươn ra biển lớn”.

Lời giải cho năm 2026: Đối tác hay công cụ?

Tại thời điểm này, với góc nhìn của tôi, CEO phải là “người đồng kiến tạo”.

Với chủ doanh nghiệp, hãy thuê CEO khi bạn thực sự sẵn sàng “chia sẻ quyền lực”, không chỉ là quyền ký tá, mà là quyền quyết định chiến lược. Đừng thuê CEO chỉ để làm sang bộ máy. Hãy chấp nhận rằng trong kỷ nguyên AI, kinh nghiệm 30 năm của bạn là quý giá, nhưng nó có thể là rào cản nếu không kết hợp với tư duy dữ liệu của CEO chuyên nghiệp. Sự minh bạch bây giờ không chỉ là đạo đức, mà là sống còn.

Với CEO làm thuê: Để thành công, ngoài kiến thức quản trị, bạn cần 3 thứ vũ khí mới:

1. Năng lực Công nghệ: Bạn không cần viết code, nhưng phải hiểu cách AI và công nghệ vận hành để không bị “lòe” và để thuyết phục được HĐQT bằng dữ liệu.

2. Trí tuệ cảm xúc (EQ) vượt trội: Để dung hòa được xung đột thế hệ giữa F1 (lão làng), F2 (kế thừa) và Gen Z (nhân viên).

3. Tâm thế doanh nhân trong lòng doanh nghiệp: Đừng chỉ làm thuê. Hãy làm việc như thể đó là tiền của mình. Chỉ khi bạn đau với nỗi đau của ông chủ, bạn mới có được niềm tin của họ.