Kết quả là do trí tuệ

Có một thời gian, tôi gặp rất nhiều người làm việc từ sáng đến khuya. Họ luôn bận. Lịch làm việc kín đặc. Điện thoại liên tục đổ chuông. Họp hành nối tiếp họp hành. Email trả lời không ngớt.

Nhìn từ bên ngoài, ai cũng nghĩ họ đang rất thành công. Nhưng nhiều năm trôi qua, cuộc sống của họ vẫn vậy. Công việc không bứt phá. Doanh nghiệp không phát triển tương xứng. Thu nhập không tăng bao nhiêu. Nội tâm ngày càng căng thẳng và mệt mỏi.

Tôi từng tự hỏi, tại sao có những người làm rất nhiều mà kết quả rất ít? Rồi tôi nhận ra một điều đơn giản: Người ta thường đánh giá cao sự nỗ lực, nhưng cuộc đời lại trả thưởng cho trí tuệ.

Một người dùng sức để chặt cây có thể làm việc cả ngày. Một người biết mài sắc chiếc rìu chỉ cần vài giờ. Người thứ nhất tự hào vì mình đổ nhiều mồ hôi. Người thứ hai nhận được kết quả.

Trong đạo Phật có một khái niệm rất quan trọng là Chánh kiến. Chánh kiến nghĩa là thấy đúng. Thấy đúng thì làm đúng. Làm đúng thì kết quả đúng. Nếu thấy sai, dù cố gắng đến đâu cũng chỉ đi xa hơn trên con đường sai lầm. Giống như người đi từ Hà Nội vào TP HCM nhưng lại chạy xe về hướng Lạng Sơn. Xe càng tốt, chạy càng nhanh thì càng xa đích! Vấn đề không nằm ở tốc độ. Vấn đề nằm ở phương hướng.

Trong quản trị doanh nghiệp cũng vậy. Nhiều tổ chức họp rất nhiều nhưng quyết định rất ít. Nhiều người đọc rất nhiều sách nhưng áp dụng rất ít. Nhiều người lập rất nhiều kế hoạch nhưng hành động rất ít. Họ đang tiêu hao năng lượng cho hoạt động, chứ không tạo ra kết quả.

Trí tuệ không phải là biết nhiều. Trí tuệ là biết điều gì quan trọng nhất. Trí tuệ là biết việc gì nên làm và việc gì không nên làm. Trí tuệ là biết bỏ bớt.

Có lần tôi quan sát một người làm vườn. Ông dành phần lớn thời gian để cắt bỏ những cành cây không cần thiết. Tôi hỏi: “Vì sao bác không tập trung chăm sóc những cành đang phát triển?” Ông cười: “Muốn cây lớn nhanh thì phải biết cắt bỏ những thứ đang lấy mất dinh dưỡng.”

Con người cũng vậy. Nhiều khi điều giúp chúng ta thành công không phải là làm thêm. Mà là dừng bớt. Bớt họp. Bớt nói. Bớt lướt mạng xã hội. Bớt những việc tạo cảm giác mình đang bận. Để tập trung vào việc thực sự tạo ra giá trị.

Trong thiền, người ta gọi đó là sự tỉnh thức hoặc chánh niệm tỉnh giác. Biết rõ mình đang làm gì. Biết vì sao mình làm. Biết việc đó có đưa mình đến mục tiêu hay không.

Khi có tỉnh thức, trí tuệ xuất hiện. Khi có trí tuệ, hành động trở nên chính xác. Khi hành động chính xác, kết quả sẽ đến. Không cần quá nhiều sức lực. Không cần quá nhiều căng thẳng. Không cần quá nhiều phô trương.

Tôi đã gặp nhiều doanh nhân thành công. Điểm chung của họ không phải là làm nhiều hơn người khác. Mà là họ nhìn thấy điều người khác không nhìn thấy. Họ tập trung vào điều người khác bỏ qua. Họ dám bỏ những việc người khác đang chạy theo. Đó là trí tuệ. Và chính trí tuệ tạo ra kết quả.

Nỗ lực rất đáng quý. Kiên trì rất đáng quý. Kỷ luật rất đáng quý. Nhưng nếu không có trí tuệ dẫn đường, tất cả những điều đó giống như một chiếc xe mạnh mẽ nhưng không có bản đồ.

Chúng ta có thể đi rất xa. Nhưng chưa chắc đã đến nơi cần đến. Hôm nay, trước khi bắt tay vào công việc, hãy tự hỏi mình một câu: Việc tôi sắp làm có thực sự tạo ra kết quả hay không? Nếu câu trả lời là “không”, hãy dũng cảm buông bỏ. Nếu câu trả lời là “có”, hãy tập trung toàn bộ tâm trí vào đó.

Bởi cuối cùng: Không phải người làm nhiều nhất sẽ thành công. Mà là người nhìn đúng nhất, nghĩ đúng nhất và hành động đúng nhất. Kết quả là do hành động tạo ra. Nhưng hành động đúng lại sinh ra từ trí tuệ. Vì thế, gốc rễ của mọi thành công không phải là sự bận rộn. Mà chính là trí tuệ.

(*) Chủ tịch Thái Hà Books