Bộ Xây dựng đề xuất nghiên cứu kỹ lộ trình đầu tư đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái

Theo Bộ Xây dựng, đây là dự án có ý nghĩa chiến lược nhưng thời điểm triển khai cần được nghiên cứu thận trọng, bảo đảm phù hợp với nhu cầu vận tải và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái được xác định là mắt xích quan trọng trong mạng lưới đường sắt liên vận quốc tế, góp phần hình thành hành lang khép kín từ Hà Khẩu - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh - Đông Hưng và ngược lại.

Do vai trò này, Thủ tướng đã phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường sắt Việt Nam thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 tại Quyết định số 2404/QĐ-TTg ngày 29/10/2025, theo đó đưa lộ trình nghiên cứu đầu tư tuyến đường sắt từ sau năm 2030 về trước năm 2030.

Tuy nhiên, Bộ Xây dựng cho biết hiện nay trên hành lang vận tải Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái đã có hai phương thức vận tải chủ yếu là đường bộ và đường thủy. Vận tải hàng hóa bằng đường thủy nội địa và ven biển có chi phí thấp, trong khi tuyến cao tốc Hạ Long - Móng Cái mới đưa vào khai thác với quy mô 4 làn xe có khả năng đáp ứng nhu cầu vận tải đến năm 2040. Thực tế lưu lượng hiện tại mới đạt khoảng 20% công suất thiết kế.

Theo quy hoạch, hành lang này được tổ chức với đầy đủ ba phương thức vận tải gồm đường biển, đường bộ và đường sắt. Tuy nhiên, để tối ưu chi phí logistics, hàng hóa tiếp tục ưu tiên vận chuyển bằng đường biển và đường sông, còn vận tải hành khách chủ yếu do đường bộ đảm nhận. Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng cho rằng việc đầu tư tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái cần được đánh giá kỹ lưỡng về nhu cầu và thời điểm triển khai.

Trước mắt, Bộ Xây dựng thống nhất đẩy nhanh việc lập quy hoạch chi tiết tuyến và ga đường sắt, đồng thời xây dựng Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi để làm cơ sở quản lý hành lang, quỹ đất và chuẩn bị nguồn lực. Việc đầu tư xây dựng sẽ được xem xét khi nhu cầu vận tải hành khách và hàng hóa liên vận quốc tế tăng cao.

Quy hoạch chi tiết dự kiến hoàn thành trong năm 2026 và sẽ được chuyển giao cho UBND tỉnh Quảng Ninh để triển khai các bước tiếp theo, bao gồm quản lý quỹ đất, quy hoạch liên quan và chuẩn bị giải phóng mặt bằng.

Bộ Xây dựng cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với đề xuất của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc sử dụng ngân sách địa phương cho công tác chuẩn bị đầu tư dự án. Theo tính toán sơ bộ, nếu đầu tư phân kỳ theo hình thức đường đơn, tổng mức đầu tư của tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái vào khoảng 4 tỷ USD, thuộc nhóm dự án quan trọng quốc gia.

Do tuyến đường sắt đi qua địa bàn thành phố Hải Phòng và tỉnh Quảng Ninh, Bộ Xây dựng đề nghị UBND tỉnh Quảng Ninh căn cứ quy định của Luật Đầu tư công để trình Thủ tướng Chính phủ giao địa phương này làm cơ quan chủ quản đầu tư dự án. Các nội dung liên quan đến giải phóng mặt bằng toàn tuyến và phân kỳ đầu tư xây dựng sẽ tiếp tục được nghiên cứu, xem xét cẩn trọng trong Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật và hiệu quả đầu tư tổng thể.