Xung đột leo thang tại Trung Đông: Nhiều ngành hàng ở Việt Nam "hứng bão"

Mồi lửa thổi bùng căng thẳng ở Trung Đông

Khamenei là Đại giáo chủ Cộng hòa Hồi giáo, là chức vụ quyền lực nhất trong hệ thống chính trị của Iran, vừa đứng đầu về tôn giáo vừa là người nắm quyền quyết định chính sách đối nội và đối ngoại lớn nhất Iran. Đây cũng là nhà lãnh đạo chống Mỹ cứng rắn và là người hậu thuẫn cho nhiều tổ chức hồi giáo cực đoan như: Hamas; Hezbollah; Houthis…

Khamenei bị sát hại, Trung Đông tiếp tục rung chuyển. Iran tuyên bố “sẽ không đàm phán” với Mỹ. Nước này cũng tuyên bố sẽ có đòn đáp trả 'đốt cháy tất cả' của Iran thay đổi cục diện Trung Đông. Không chỉ nói suông, ngay sau đó, Iran đã tấn công văn phòng Thủ tướng Israel.

Trước những diễn biến phức tạp đó, giá vàng thế giới tăng mạnh, vượt 5.400 USD/ounce. Ở Việt Nam, gần như đã có phản ứng ngay lập tức, sáng 2/3, giá vàng lên sát 191 triệu đồng/lượng. Người dân chen nhau đi mua "không quan tâm giá". Trước nguy cơ lạm phát, bất ổn, vàng trở thành kênh trú ẩn của giá trị khiến những người có tiền nhàn rồi đều tìm đến.

Lãnh tụ tối cao Iran đã bị giết, không chỉ bị tấn công trên lãnh thổ mà còn cảnh báo Iran sẽ phản công mạnh mẽ, và nhiều cuộc tấn công bằng tên lửa/bom đã diễn ra nhắm vào các mục tiêu của Israel và lực lượng Mỹ tại vùng Vịnh.

Iran tuyên bố “sẽ đáp trả” sau vụ sát hại lãnh đạo cấp cao, coi đây là một “điểm vượt đỏ” và nguy cơ phá vỡ trật tự khu vực. Việc Khamenei bị sát hại còn tạo ra một khủng hoảng kế vị quyền lực lớn, khiến giới lãnh đạo Iran phải nhanh chóng thành lập cơ chế tạm quyền và chuẩn bị cho quá trình chọn lãnh đạo tiếp theo.

Bộ chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) trở thành trung tâm quan trọng trong nỗ lực giữ ổn định chính quyền. Iran có thể mở rộng phản công quân sự, và Mỹ - Israel đã cảnh báo họ sẽ tiếp tục tấn công nếu Tehran mở các đợt tấn công mới.

Các nước vùng Vịnh đang đặt quân đội trong tình trạng cảnh giác cao, và có nguy cơ xảy ra đụng độ trực tiếp nhiều hơn, kéo theo hệ quả cho an ninh khu vực.

Hứng "bão", giá dầu, lạm phát và chi phí sản xuất tăng

Việc Khamenei bị sát hại không chỉ là một sự kiện đơn lẻ mà là mồi lửa thổi bùng căng thẳng hiện tại ở Trung Đông. Kéo theo trả đũa quân sự, phản ứng chính trị mạnh mẽ và biểu tình tại nhiều nước. Làm gia tăng rủi ro chiến tranh mở rộng, với khả năng leo thang giữa Iran, Mỹ và Israel. Ảnh hưởng tới an ninh dầu khí toàn cầu và tâm lý tài chính quốc tế.

Chiến tranh ở Trung Đông, đặc biệt gần Eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% sản lượng dầu thế giới, khiến giá dầu thô tăng mạnh. Điều này đẩy chi phí năng lượng toàn cầu lên cao.

Việt Nam là nước nhập khẩu ròng nhiên liệu. Khi giá dầu tăng, chi phí vận hành cũng tăng theo. Giá xăng dầu tăng làm chi phí vận tải và sản xuất tăng, kéo theo giá hàng hoá tăng, gây áp lực lên lạm phát trong nước. Hàng tiêu dùng, giao thông, vận tải, logistics đều bị ảnh hưởng nếu giá nhiên liệu duy trì ở mức cao.

Trong bối cảnh bất ổn địa chính trị, các thị trường tài chính giảm điểm ngắn hạn do tâm lý lo ngại. VN-Index từng phản ứng tiêu cực trong phản ứng với sự leo thang trước đây. Một số ngành như vận tải, hàng không dễ bị tổn thương hơn, còn nhóm dầu khí có thể tăng giá trong ngắn hạn.

Căng thẳng leo thang khiến một số hãng hàng không điều chỉnh lịch bay ở tuyến Trung Đông – điều này ảnh hưởng tới các đường bay từ Việt Nam tới châu Âu, Trung Đông hoặc Bắc Mỹ.

Xung đột kéo dài làm gián đoạn tuyến vận tải biển toàn cầu hoặc làm chi phí vận tải tăng cao, ảnh hưởng tới xuất nhập khẩu của VN. PV Gas Trading cho hay, xung đột vũ trang tại khu vực Trung Đông đã gây ảnh hưởng đến hành trình của tàu chở LPG qua eo biển Hormuz. Theo công ty, tính đến 15h ngày 2/3/2026, đã có ít nhất hai tàu VLCC (loại tàu chở dầu thô siêu lớn) bị trúng tên lửa khi qua eo biển này.

Một số cơ sở sản xuất NGL/LPG của các nhà cung cấp cũng bị tấn công và ghi nhận thiệt hại đáng kể. Vì lý do an toàn, các tàu VLCC chở LPG lạnh từ Trung Đông theo kế hoạch giao hàng trong giai đoạn từ nửa cuối tháng 3 đến hết tháng 4/2026 hiện chưa có lịch trình cụ thể để vận chuyển cho PV Gas Trading.

Trước tình huống bất khả kháng này, PV Gas Trading buộc phải giảm tiến độ giao hàng nhập khẩu từ nay đến ngày 10/3/2026 và tạm thời chưa thể thu xếp nguồn hàng nhập khẩu cho khách hàng sau thời điểm trên.

Chi phí logistic tăng sẽ làm giá hàng hóa nhập khẩu đắt hơn và có thể gây áp lực lạm phát.

Những phản ứng chủ động của Việt Nam

Chính phủ Việt Nam chủ trương điều hành linh hoạt giá xăng dầu; Kiểm soát lạm phát; Theo dõi thị trường tài chính để tránh sốc tâm lý. Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) vừa có công văn gửi các hiệp hội ngành hàng khuyến nghị, nhằm giảm thiểu tác động của xung đột giữa Mỹ và khu vực Trung Đông.

Bộ Công Thương dự báo giá cả các mặt hàng tiêu dùng, giá nhiên liệu, giá dầu thế giới sẽ có biến động theo chiều hướng gia tăng trong thời gian tới, gây ra tác động tiêu cực gián tiếp và đa chiều đến hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu của Việt Nam nói chung cũng như với khu vực Trung Đông nói riêng.

Đối với dịch vụ logistics, giá nhiên liệu tăng sẽ đẩy giá cước vận tải biển, vận tải hàng hóa đường không tiếp tục gia tăng, đồng thời ảnh hưởng tới tuyến vận tải hàng hóa cho các nước tại vùng Vịnh.

Nhiều quốc gia khu vực Trung Đông đã hạn chế hoặc đóng cửa không phận do an ninh chiến sự, dẫn tới việc các chuyến bay vận tải và chở hàng phải chuyển hướng, kéo dài thời gian bay và gây tăng chi phí hiệu quả logistics. Việc vận chuyển qua eo biển Hormuz gần như đình trệ sau các cuộc không kích nhằm vào Iran của Mỹ và Israel.

Iran cảnh báo các tàu thuyền rằng việc đi qua Hormuz hiện không an toàn, buộc các hãng tàu phải tránh xa vùng chiến sự hoặc thay đổi lộ trình, gây tăng thời gian vận chuyển và chi phí nhiên liệu đáng kể.

Trước tình hình nêu trên, Bộ Công Thương đề nghị các hiệp hội ngành hàng xuất nhập khẩu, hiệp hội hoạt động trong lĩnh vực logistics theo dõi sát diễn biến tình hình, thường xuyên trao đổi với các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan, thông tin cập nhật đến các hội viên để chủ động kế hoạch sản xuất, phương án tổ chức xuất nhập khẩu và vận tải hàng hóa.