Kinh tế xanh và lợi thế cạnh tranh mới của doanh nghiệp Việt

Yêu cầu mới với doanh nghiệp Việt

Hội thảo “Kinh tế xanh - Giai đoạn 2026-2030” vừa diễn ra tại Trường Đại học Công nghệ TP.HCM (HUTECH), thu hút sự tham dự của các chuyên gia kinh tế, nhà quản lý, tổ chức tài chính, hiệp hội ngành nghề cùng đông đảo đại diện cộng đồng doanh nghiệp.

Sự kiện do HUTECH và Hiệp hội Các nhà Bán lẻ Việt Nam (AVR) phối hợp với Tập đoàn Điện Quang và các đối tác tổ chức, nhằm tạo diễn đàn trao đổi học thuật và thực tiễn về xu hướng kinh tế xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và các tiêu chuẩn ESG, trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới hướng tới tăng trưởng bền vững và hội nhập sâu rộng với nền kinh tế toàn cầu.

Phát biểu tại hội thảo, các chuyên gia nhận định kinh tế xanh đang trở thành yêu cầu mang tính “bắt buộc” đối với doanh nghiệp tham gia thị trường toàn cầu. Những năm gần đây, các cam kết phát thải ròng bằng “0” (Net Zero), các quy định liên quan đến carbon và yêu cầu minh bạch về môi trường - xã hội - quản trị (ESG) đang định hình lại cách thức vận hành của nền kinh tế thế giới.

Theo các báo cáo quốc tế được chia sẻ tại hội thảo, hơn 90% GDP toàn cầu nằm trong phạm vi các quốc gia và khu vực đã cam kết Net Zero. Việt Nam cũng cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, đồng thời từng bước hoàn thiện khung chính sách nhằm thúc đẩy chuyển đổi xanh trong các lĩnh vực sản xuất, năng lượng và tiêu dùng.

Chia sẻ tại chương trình, bà Nguyễn Thái Quỳnh Lê - Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Các nhà Bán lẻ Việt Nam (AVR) cho rằng chuyển đổi xanh đã trở thành bài toán tổng hợp của dòng vốn, năng lượng, quản trị doanh nghiệp và hành vi thị trường. Trong bối cảnh hiện nay, ESG đang dần được nhìn nhận như ngôn ngữ chung giữa doanh nghiệp, nhà đầu tư và các tổ chức tài chính. Doanh nghiệp hiểu đúng bản chất, triển khai thực chất và xây dựng lộ trình phù hợp với năng lực nội tại sẽ có nhiều cơ hội tiếp cận nguồn vốn, tối ưu chi phí và tạo dựng lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Bà Mai Thị Nguyệt Ánh - Giám đốc Dịch vụ Impact & ESG, KPMG Việt Nam và Campuchia - lưu ý nhiều doanh nghiệp Việt Nam hiện mới dừng ở mức “kể chuyện” trong báo cáo ESG, thiếu số liệu định lượng, chưa tuân theo các chuẩn mực như IFRS S1/S2 và GHG Protocol, đồng thời chưa có hoạt động đảm bảo (assurance).

Điều này khiến nhà đầu tư đánh giá mức độ minh bạch và khả năng phản ánh rủi ro tài chính còn hạn chế. Bà cho rằng doanh nghiệp Việt Nam cần triển khai ESG theo đúng chuẩn mực của dòng tiền quốc tế. Các quỹ đầu tư và ngân hàng ưu tiên báo cáo theo chuẩn bền vững của IFRS, trong đó thể hiện rõ rủi ro và cơ hội từ biến đổi khí hậu tác động đến dòng tiền, kèm theo dữ liệu đo lường đầy đủ ba trụ cột E, S và G.

Ở góc nhìn doanh nghiệp, ông Trần Anh Tuấn - Giám đốc Solar, Tập đoàn Điện Quang cho rằng doanh nghiệp Việt Nam đang chịu áp lực từ chính sách, đối tác, nhà đầu tư và thị trường xuất khẩu. Những tiêu chuẩn mới đang dần trở thành “giấy thông hành” giúp doanh nghiệp tiếp cận dòng vốn, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu và duy trì năng lực cạnh tranh dài hạn.

Hai trụ cột không thể tách rời

Một nội dung trọng tâm được thảo luận là mối quan hệ giữa tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn. Các diễn giả nhận định tăng trưởng xanh tập trung vào giảm tác động tiêu cực đến môi trường, trong khi kinh tế tuần hoàn hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu tài nguyên, kéo dài vòng đời sản phẩm và giảm thiểu rủi ro trong dài hạn.

Thực tế tại Việt Nam cho thấy nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải hoặc sử dụng nguyên liệu thân thiện môi trường. Việc tích hợp tư duy tuần hoàn vào toàn bộ chuỗi giá trị, từ thiết kế sản phẩm, lựa chọn nguyên liệu, sản xuất, phân phối đến thu hồi và tái chế, vẫn còn nhiều hạn chế.

Các chuyên gia cho rằng giai đoạn 2026 - 2030 sẽ là thời điểm bản lề để doanh nghiệp Việt Nam chuyển từ tiếp cận rời rạc sang chiến lược tổng thể về kinh tế tuần hoàn. Doanh nghiệp làm chủ tư duy này sớm sẽ có lợi thế rõ rệt về chi phí, thương hiệu và khả năng thích ứng trước biến động thị trường.

Tại các phiên thảo luận, nhiều giải pháp cụ thể được đề xuất nhằm hỗ trợ doanh nghiệp hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi xanh, tập trung vào ba nhóm chính gồm tối ưu hóa sử dụng năng lượng và tài nguyên, nâng cao năng lực quản trị và minh bạch thông tin, cùng việc tận dụng các công cụ tài chính xanh.

Các chuyên gia nhấn mạnh chuyển đổi xanh được xem là quá trình cải thiện hiệu quả vận hành thông qua đổi mới công nghệ, số hóa quản trị và tái cấu trúc quy trình sản xuất. Việc triển khai theo lộ trình từng bước, phù hợp với năng lực tài chính và chiến lược phát triển, giúp doanh nghiệp giảm rủi ro và gia tăng hiệu quả. Đáng chú ý, chuyển đổi xanh cần được gắn với mục tiêu tăng trưởng kinh tế cơ sở trong năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030. Khi triển khai đúng hướng, các sáng kiến xanh tạo thêm động lực thông qua tiết kiệm chi phí, nâng cao năng suất và mở rộng thị trường.

Bà Nguyễn Thái Quỳnh Lê - Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện Quang cho biết doanh nghiệp đang triển khai chiến lược phát triển theo định hướng xanh và bền vững, tập trung vào các giải pháp chiếu sáng thông minh, quản lý năng lượng hiệu quả và phát triển sản phẩm thân thiện môi trường.

Theo bà Lê, chuyển đổi xanh gắn với trách nhiệm xã hội và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường thay đổi nhanh. Thông qua việc đồng hành cùng đối tác, tổ chức giáo dục và cộng đồng doanh nghiệp, Điện Quang kỳ vọng góp phần xây dựng hệ sinh thái chuyển đổi xanh thực chất, phù hợp với điều kiện của doanh nghiệp Việt Nam.