Kinh tế cuối tuần - Dư địa tăng trưởng mới cho TP.HCM: Cơ chế thúc đẩy doanh nghiệp tham gia (Bài 13)

Thúc đẩy kết nối tour cuối tuần

Trong bối cảnh chính sách thị thực ngày càng thông thoáng, cùng với sự cải thiện rõ rệt về kết nối hạ tầng giao thông và mối liên kết vùng ngày càng chặt chẽ, hoạt động du lịch liên vùng đang có điều kiện phát triển thuận lợi hơn. Việc hình thành các tuyến vận tải hành khách công cộng liên tỉnh, trong đó có các tuyến buýt kết nối trực tiếp giữa các khu vực của TP.HCM mới, đã tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và du khách di chuyển ngắn ngày vào dịp cuối tuần. Trên cơ sở đó, dư địa phát triển các tour du lịch cuối tuần liên vùng được mở rộng, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch, kéo dài thời gian lưu trú và thúc đẩy phát triển kinh tế cuối tuần của Thành phố. Trên nền tảng thực tiễn này, có thể đề xuất một số tour, tuyến du lịch cuối tuần liên vùng phù hợp trong thời gian tới.

Một là, thiết kế tour du lịch đa điểm. Xây dựng các tour cuối tuần kéo dài 2-3 ngày, khởi hành từ TP.HCM, kết hợp tham quan nội đô, du lịch biển và du lịch văn hóa, tâm linh liên vùng. Ngày đầu, du khách tham quan các điểm văn hóa, lịch sử tiêu biểu của TP.HCM như Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh, Dinh Độc Lập và một số không gian di sản đô thị trung tâm. Ngày tiếp theo, hành trình di chuyển đến Vũng Tàu, tham quan Tượng Chúa Kitô Vua, Thích Ca Phật Đài, Tháp Tam Thắng, nghỉ dưỡng và vui chơi tại Bãi Sau, kết hợp các hoạt động giải trí biển. Ngày cuối, tour tiếp tục kết nối với Bình Dương, tham quan tổ hợp du lịch văn hóa, tâm linh và giải trí quy mô lớn như Khu du lịch Đại Nam, cùng Bảo tàng Y học cổ truyền. Điều này vừa phù hợp với quỹ thời gian cuối tuần, vừa góp phần gia tăng trải nghiệm, kéo dài thời gian lưu trú và thúc đẩy phát triển kinh tế cuối tuần theo hướng liên kết vùng.

Hai là, bên cạnh các tour liên vùng dài ngày, có thể phát triển các tour chuyên đề cuối tuần. Các tour này được thiết kế ngắn gọn, linh hoạt theo chủ đề, phù hợp với quỹ thời gian từ tối thứ Sáu đến Chủ nhật, tập trung vào từng nhóm trải nghiệm đặc thù nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dân và du khách, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác kinh tế cuối tuần. Có thể đề xuất một số tour chuyên đề cuối tuần theo hướng ngắn ngày như sau:

- Tour sinh thái, văn hóa: Khởi hành từ TP.HCM đến Bình Dương, tour tập trung khai thác các giá trị lịch sử, văn hóa và làng nghề truyền thống đặc trưng của địa phương. Hành trình tham quan Nhà tù Phú Lợi, Chùa Hội Khánh, Miếu Bà Thiên Hậu, kết hợp trải nghiệm các làng nghề tiêu biểu như làng sơn mài Tương Bình Hiệp và làng tre Phú An. Tour kết thúc bằng hoạt động nghỉ dưỡng, vui chơi tại Khu du lịch Đại Nam, qua đó kết hợp hài hòa giữa tham quan di sản, trải nghiệm sinh thái và thư giãn cuối tuần, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch và thúc đẩy kinh tế cuối tuần theo hướng bền vững.

Ngoài ra, có thể thúc đẩy các tour sinh thái gần gũi, chi phí hợp lý và thời gian di chuyển ngắn bằng việc tăng cường quảng bá và tổ chức các tuyến xe buýt kết nối trực tiếp từ khu vực trung tâm đến các điểm đến ven đô và lân cận, tiêu biểu như Khu du lịch Thủy Châu. Các tour này có thể được thiết kế đa dạng loại hình như cắm trại, dã ngoại, trải nghiệm nông trại, du lịch học đường, phù hợp với nhiều nhóm đối tượng và lứa tuổi. Trên cơ sở đó, Thành phố có thể khuyến khích phát triển các tour kết hợp giữa tham quan không gian sinh thái, làng hoa và nông nghiệp ven đô tại Củ Chi với nghỉ dưỡng biển tại Vũng Tàu, hoặc các mô hình du lịch nông trại, dược liệu gắn với trải nghiệm suối và thiên nhiên, đi kèm các dịch vụ như glamping, ẩm thực nông sản địa phương và hoạt động trải nghiệm, qua đó vừa bảo đảm tính khả thi, tuân thủ quy định hiện hành, vừa mở rộng không gian và động lực phát triển kinh tế cuối tuần theo hướng xanh và bền vững.

- Tour biển: Thiết kế tour 2 ngày 1 đêm khởi hành từ TP.HCM đến Vũng Tàu, tập trung vào nghỉ dưỡng biển và trải nghiệm du lịch giải trí cuối tuần. Hành trình kết hợp tham quan Bạch Dinh, vui chơi tại Hồ Mây Park, tắm biển, lặn biển và thưởng thức hải sản đặc trưng địa phương.

- Tour gia đình, giải trí: Tour được thiết kế theo hướng ngắn ngày, linh hoạt, lấy các khu du lịch và tổ hợp vui chơi giải trí làm điểm đến trung tâm, phù hợp cho gia đình và nhóm bạn vào dịp cuối tuần. Hành trình có thể lựa chọn các điểm như Khu du lịch Thủy Châu, Sun World Hồ Tràm, Hồ Cốc và Khu du lịch Đại Nam. Các tour này tập trung vào hoạt động vui chơi, nghỉ dưỡng, tổ chức team building, dã ngoại hoặc cắm trại, qua đó đáp ứng nhu cầu thư giãn, gắn kết gia đình và cộng đồng, đồng thời kích thích chi tiêu dịch vụ giải trí và lưu trú trong khu vực, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế cuối tuần một cách bền vững.

Kích thích tiêu dùng của người dân nội thành

Để kích cầu tiêu dùng cuối tuần, cần chủ động tạo lập hệ thống điểm đến và chuỗi hoạt động đa dạng, có sức hấp dẫn cao, qua đó khuyến khích người dân tham gia các hoạt động kinh tế - xã hội, từ đó mở rộng quy mô tiêu dùng dịch vụ và gia tăng sức sống kinh tế đô thị vào dịp cuối tuần.

Thứ nhất, mở rộng phố đi bộ, chợ đêm, trung tâm mua sắm. Thực tiễn cho thấy mô hình phố đi bộ Nguyễn Huệ với các hoạt động nghệ thuật, biểu diễn đường phố và ẩm thực đã thu hút đông đảo người dân mỗi tối cuối tuần, qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực đối với tiêu dùng. Trên cơ sở đó, cần nghiên cứu nhân rộng các phố đi bộ và chợ đêm tại các khu vực trung tâm và khu đô thị mới, kết hợp âm nhạc đường phố, xiếc, rối nước, triển lãm nghệ thuật và gian hàng ẩm thực bản địa để hình thành các điểm đến cuối tuần có bản sắc.

Đồng thời, mở rộng khung giờ hoạt động của hệ thống trung tâm thương mại vào các ngày cuối tuần đến 23 giờ, gắn với các chương trình khuyến mãi quy mô lớn và định kỳ cuối tuần. Việc duy trì các chương trình kích cầu mua sắm, trong đó có các đợt giảm giá sâu và sự tham gia của doanh nghiệp, sẽ góp phần gia tăng lượng giao dịch, mở rộng cầu tiêu dùng và thúc đẩy phát triển kinh tế cuối tuần của Thành phố.

Thứ hai, tổ chức các hội chợ, lễ hội và sự kiện theo chủ đề. Cần tổ chức định kỳ các lễ hội ẩm thực, văn hóa, nghệ thuật và sự kiện cộng đồng vào dịp cuối tuần nhằm tạo chuỗi hoạt động hấp dẫn, liên tục cho người dân và du khách. Các lễ hội ẩm thực theo chuyên đề, sự kiện văn hóa truyền thống, cùng các hoạt động cộng đồng như tuần lễ sách, triển lãm công nghệ, ngày hội khởi nghiệp sẽ góp phần làm phong phú đời sống đô thị và kích thích tiêu dùng dịch vụ. Thực tiễn cho thấy các sự kiện tổ chức vào cuối tuần, với mức phí tham gia thấp hoặc miễn phí, có khả năng thu hút đông đảo người dân; điển hình như Lễ hội Ẩm thực Chay năm 2025 tại Công viên Bình Phú đã trở thành điểm đến văn hóa, ẩm thực sôi động. Điều này không chỉ tạo không gian vui chơi, thưởng thức nghệ thuật cho cộng đồng mà còn khuyến khích gia tăng chi tiêu, qua đó góp phần mở rộng cầu tiêu dùng và thúc đẩy phát triển kinh tế cuối tuần của Thành phố.

Thứ ba, phát triển các dịch vụ ẩm thực và vui chơi giải trí. Cần phát triển các không gian ẩm thực đường phố và food court ngoài trời hoạt động tập trung vào dịp cuối tuần tại công viên, bến du thuyền và các tuyến phố mua sắm, đồng thời khuyến khích hình thành mô hình “phố ẩm thực ven Sông Sài Gòn” gắn với không gian cảnh quan và trải nghiệm ban đêm. Song song đó, đầu tư đa dạng các công viên chủ đề như công viên nước, công viên xanh, công viên âm nhạc nhằm đáp ứng nhu cầu giải trí của gia đình và giới trẻ. Thành phố cũng cần hỗ trợ tổ chức các hoạt động thể thao cộng đồng cuối tuần như chạy bộ, đạp xe đô thị, yoga tập thể, kết hợp dịch vụ giải khát và gian hàng ẩm thực, qua đó vừa nâng cao chất lượng đời sống tinh thần, vừa tạo động lực để người dân tham gia các hoạt động ngoài trời và gia tăng chi tiêu dịch vụ tại địa phương vào dịp cuối tuần.

Thứ tư, ưu đãi thanh toán và khuyến mại tại chỗ. Thành phố có thể bắt đầu bằng việc phối hợp với các nền tảng thanh toán điện tử phổ biến như MoMo, ZaloPay và VNPay áp dụng ưu đãi đơn giản vào cuối tuần, như giảm trực tiếp 5 - 10% hoặc hoàn tiền với hạn mức nhỏ khi thanh toán tại cửa hàng, nhà hàng, rạp chiếu phim. Song song đó, khuyến khích trung tâm thương mại và doanh nghiệp dịch vụ tự triển khai các hình thức khuyến mại dễ thực hiện như mua 1 tặng 1, tặng đồ uống, phiếu giảm giá cho lần mua tiếp theo, tập trung vào khung giờ tối cuối tuần. Các chương trình này có thể gắn với các đợt kích cầu sẵn có của Thành phố như “Shopping Season” để tận dụng hệ thống truyền thông và sự tham gia của doanh nghiệp, qua đó tạo động lực thiết thực, chi phí thấp nhưng hiệu quả trong việc khuyến khích người dân ra ngoài vui chơi, mua sắm vào dịp cuối tuần.

Cơ chế ưu đãi thúc đẩy phát triển doanh nghiệp dịch vụ, du lịch

Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển mô hình kinh tế cuối tuần tại TP.HCM, việc hoàn thiện và ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp giữ vai trò then chốt. Trong bối cảnh Nghị quyết số 66-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW đã tạo dựng khuôn khổ chính trị - pháp lý thuận lợi, mở rộng không gian và động lực cho khu vực tư nhân tham gia phát triển kinh tế, Thành phố cần chủ động cụ thể hóa các định hướng này thành các cơ chế ưu đãi, khuyến khích doanh nghiệp dịch vụ, du lịch đầu tư, tổ chức và khai thác hiệu quả các hoạt động kinh tế gắn với nhịp tiêu dùng cuối tuần. Cụ thể:

Một là, quy hoạch và hình thành các tổ hợp vui chơi - giải trí đáp ứng đa dạng nhu cầu của dòng khách cuối tuần. Ủy ban nhân dân TP.HCM cần chủ trì xây dựng các cụm vui chơi - giải trí tập trung, đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng phục vụ như nhà vệ sinh công cộng, bãi giữ xe, không gian sinh hoạt chung. Các doanh nghiệp và hộ kinh doanh hoạt động trong các cụm này được sử dụng miễn phí hạ tầng chung nhằm giảm chi phí đầu vào, khuyến khích tham gia kinh doanh dịch vụ cuối tuần. Trên cơ sở đặc trưng văn hóa kinh doanh trên “vỉa hè” của TP.HCM, vốn được giới trẻ và du khách quốc tế đánh giá là một nét văn hóa đô thị đặc sắc, mô hình tổ hợp tập trung sẽ góp phần giải quyết tình trạng lấn chiếm vỉa hè tại các tuyến phố trọng điểm, đồng thời chuyển hóa hoạt động kinh doanh tự phát thành không gian kinh tế cuối tuần được quản lý, tổ chức bài bản. Theo đó, các doanh nghiệp, hộ kinh doanh thuê địa điểm trong khu tổ hợp được sử dụng phần vỉa hè theo quy định hiện hành mà không phải nộp thêm phí sử dụng tạm thời, qua đó tạo điều kiện ổn định hoạt động kinh doanh và nâng cao chất lượng dịch vụ phục vụ dòng khách cuối tuần.

Hai là, đẩy mạnh hợp tác công - tư trong xây dựng và tổ chức các tour, tuyến du lịch phục vụ nhu cầu cuối tuần trên địa bàn TP.HCM mở rộng. Bên cạnh đó, Thành phố cần nghiên cứu áp dụng cơ chế đặt hàng hoặc hỗ trợ một phần chi phí ban đầu cho doanh nghiệp trong giai đoạn hình thành sản phẩm, đặc biệt đối với các tour, tuyến mới mang tính thử nghiệm, nhằm chia sẻ rủi ro và khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư. Đồng thời, cần tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp khai thác các điểm tham quan do Nhà nước quản lý trên địa bàn.

Ba là, xây dựng cơ chế ưu đãi phát triển mô hình “cụm du lịch cuối tuần” liên vùng và quốc tế, tạo động lực để doanh nghiệp dịch vụ, du lịch tham gia sâu vào chuỗi giá trị.

Đồng thời, kiến nghị Trung ương xem xét thí điểm các cơ chế thuận lợi về thủ tục xuất nhập cảnh ngắn ngày; tăng cường kết nối hàng không, đường bộ và đường thủy phục vụ riêng cho nhu cầu du lịch cuối tuần; khuyến khích doanh nghiệp thiết kế các gói du lịch “khởi hành sau giờ làm việc - trở về đầu tuần”. Trên cơ sở đó, có thể nghiên cứu áp dụng cơ chế ưu đãi thị thực đối với du khách quốc tế tham gia các tour cuối tuần do doanh nghiệp thuộc chuỗi giá trị kinh tế cuối tuần của Thành phố tổ chức. Song song với phát triển sản phẩm, Thành phố cần định hướng và hỗ trợ doanh nghiệp dịch vụ, du lịch nâng cao chất lượng phục vụ theo chuẩn quốc tế, tăng cường cung cấp dịch vụ đa ngôn ngữ, đa phương thức thanh toán, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và cá nhân hóa trải nghiệm cho dòng khách ngắn ngày nhưng có tần suất lặp lại cao.

(*) Viện Phát triển chính sách Đại học Quốc gia TP.HCM