Đề xuất thành lập Trung tâm dữ liệu quốc gia phòng, chống tin giả trên không gian mạng

Theo Bộ Công an, tình trạng tạo lập và phát tán tin giả đang diễn biến phức tạp với nhiều phương thức tinh vi, gây hoang mang dư luận, ảnh hưởng đến niềm tin xã hội và tác động tiêu cực đến đời sống kinh tế - xã hội. Tin giả thường được lan truyền trên các nền tảng mạng xã hội thông qua việc cắt ghép nội dung, che giấu nguồn thông tin hoặc lợi dụng sức ảnh hưởng của các tài khoản cá nhân để khuếch tán thông tin sai lệch.

Bên cạnh việc gây nhiễu loạn thông tin, nhiều trường hợp tin giả còn nhằm mục đích trục lợi, thu hút người xem để quảng cáo, bán hàng hoặc phục vụ các hành vi lừa đảo trực tuyến. Trước thực trạng này, việc hoàn thiện khung pháp lý và xác định rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong phòng, chống tin giả được đánh giá là cần thiết.

Dự thảo nghị định đưa ra khái niệm tin giả là thông tin hoàn toàn không có thật, còn tin sai sự thật là thông tin có một phần nội dung không đúng. Các hành vi vi phạm bao gồm việc tạo lập, chỉnh sửa, lưu trữ, phát tán, đăng tải, chia sẻ hoặc bình luận thông tin sai lệch, đồng thời mở rộng trách nhiệm đối với hành vi giúp sức, câu kết hoặc xúi giục thực hiện vi phạm.

Nhiều hành vi bị nghiêm cấm cũng được nêu rõ, như cung cấp thông tin sai lệch cho cá nhân hoặc tổ chức khác; không hợp tác đính chính sau khi phát tán tin giả; tham gia vận hành các trang web, tài khoản mạng xã hội chứa thông tin sai lệch; sử dụng công nghệ cao hoặc trí tuệ nhân tạo để tạo tin giả; giả mạo danh nghĩa cá nhân, tổ chức nhằm phát tán thông tin sai sự thật.

Về chế tài, các hành vi vi phạm có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt tối đa theo quy định hiện hành, lên đến 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức. Trường hợp vi phạm nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị xử lý hình sự theo quy định của pháp luật.

Điểm đáng chú ý của dự thảo là đề xuất thành lập Trung tâm cơ sở dữ liệu quốc gia phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả và tin sai sự thật. Trung tâm dự kiến đảm nhận các nhiệm vụ như tiếp nhận tố giác, khiếu nại; công bố và cảnh báo thông tin sai lệch; hỗ trợ giải đáp thắc mắc của người dân; đồng thời xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông phục vụ việc xác định và gắn nhãn tin giả.

Hệ thống dữ liệu này sẽ được kết nối giữa Bộ Công an với các bộ, ngành và địa phương nhằm bảo đảm tính đồng bộ trong công tác phát hiện, xử lý và phòng ngừa tin giả. Bộ Công an là cơ quan chủ trì quản lý, vận hành trung tâm, trong khi các cơ quan liên quan có trách nhiệm phối hợp cập nhật và chia sẻ dữ liệu.

Ngoài ra, dự thảo quy định quy trình xử lý tin giả gồm 5 bước: phát hiện thông tin sai lệch; xác minh, kiểm chứng; công bố và cảnh báo; ngăn chặn, gỡ bỏ; điều tra và áp dụng biện pháp xử lý. Mọi cá nhân, cơ quan, tổ chức đều có quyền tố cáo hành vi phát tán tin giả và sẽ được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, giải quyết theo quy định.

Việc hình thành trung tâm dữ liệu chuyên trách được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả quản lý thông tin trên không gian mạng, hỗ trợ cảnh báo kịp thời các thông tin sai lệch và góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng sâu rộng.