Bộ Xây dựng điều chỉnh chủ đầu tư dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam

Theo quyết định của Bộ trưởng Bộ Xây dựng, Ban Quản lý dự án Thăng Long có trách nhiệm lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam, đồng thời chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng, tiến độ và tổng mức đầu tư. Đơn vị này cũng được yêu cầu chủ động phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan để tiếp nhận đầy đủ các kết quả nghiên cứu đã triển khai trước đó, bảo đảm tận dụng tối đa nguồn lực đã đầu tư.

Bộ Xây dựng nhấn mạnh việc chuyển giao phải được thực hiện liên tục, không làm gián đoạn công tác chuẩn bị đầu tư. Toàn bộ hồ sơ, tài liệu và kết quả nghiên cứu cần được rà soát, tiếp nhận đầy đủ nhằm tránh lãng phí thời gian và chi phí.

Trong khi đó, Ban Quản lý dự án Đường sắt được giao hoàn tất các thủ tục cần thiết và ký kết hợp đồng với nhà thầu gói thầu VT-01 (tư vấn quản lý dự án giai đoạn chuẩn bị). Sau khi hoàn thành, toàn bộ nội dung liên quan sẽ được bàn giao lại cho Ban Quản lý dự án Thăng Long tiếp tục triển khai.

Ban Quản lý dự án Thăng Long là đơn vị trực thuộc Bộ Xây dựng, hiện đang được giao làm chủ đầu tư hoặc điều hành nhiều dự án hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia, chủ yếu trong lĩnh vực cầu, đường bộ và đường sắt. Gần đây, đơn vị này còn được giao quản lý dự án nâng cấp, mở rộng Cảng hàng không quốc tế Nội Bài.

Việc điều chỉnh chủ đầu tư được đánh giá là thay đổi đáng chú ý trong cách tiếp cận đối với dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam, một dự án có quy mô rất lớn, yêu cầu cao về năng lực quản lý, tổ chức thực hiện và sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều bộ, ngành và địa phương.

Liên quan đến tiến độ dự án, mới đây Thủ tướng Phạm Minh Chính đã chủ trì cuộc họp và yêu cầu Bộ Xây dựng căn cứ chỉ đạo của Bộ Chính trị, chủ trì lựa chọn công nghệ phù hợp nhất cho tuyến đường sắt cao tốc Bắc - Nam. Bộ phải báo cáo Thường trực Chính phủ để trình cấp có thẩm quyền xem xét trước ngày 15/1.

Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Xây dựng chỉ định tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi bảo đảm đúng năng lực, đúng quy trình, thủ tục và thẩm quyền theo quy định, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và tiến độ của dự án. Việc lựa chọn tư vấn phải được thực hiện khách quan, chặt chẽ, tránh phát sinh rủi ro trong quá trình triển khai.

Song song đó, các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam được giao đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật để sẵn sàng triển khai dự án khi đủ điều kiện. Các tập đoàn Viettel và VNPT tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến hệ thống thông tin và công nghệ điều khiển phục vụ vận hành đường sắt cao tốc.

Trước đó, Thường trực Chính phủ đã đánh giá quá trình triển khai dự án còn một số điểm “lúng túng”, đặc biệt ở khâu nghiên cứu, đánh giá và lựa chọn phương thức đầu tư. Trên cơ sở đó, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng xây dựng hệ tiêu chí và quy trình lựa chọn phương thức đầu tư bảo đảm hiệu quả, tối ưu, có lợi cho quốc gia và người dân, đồng thời phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực. Trường hợp cần thiết, Bộ phải đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù phù hợp với từng hình thức đầu tư.

Dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam có tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 1,7 triệu tỷ đồng (tương đương khoảng 67 tỷ USD). Tuyến đường dài 1.541 km, điểm đầu tại ga Ngọc Hồi (Hà Nội), điểm cuối tại ga Thủ Thiêm (TP.HCM), đi qua 20 tỉnh, thành phố và sau khi sắp xếp đơn vị hành chính còn lại 15 địa phương.

Theo quy hoạch, toàn tuyến có 23 ga, trong đó có 5 ga hàng hóa. Dự án được chia thành nhiều giai đoạn, dự kiến khởi công hai đoạn Hà Nội - Vinh và TP.HCM - Nha Trang trong năm 2026; các đoạn còn lại khởi công từ năm 2028 và phấn đấu cơ bản hoàn thành toàn tuyến vào năm 2035.

Hiện nay, Bộ Xây dựng đang tiếp tục triển khai các thủ tục chuẩn bị đầu tư, trong đó khâu then chốt là lựa chọn hình thức đầu tư và tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi, làm cơ sở trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Sau khi rút khỏi nhiệm vụ chủ trì chuẩn bị đầu tư dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam, Ban Quản lý dự án Đường sắt được Bộ Xây dựng giao làm chủ đầu tư các dự án đường sắt kết nối với Trung Quốc gồm tuyến Hà Nội - Đồng Đăng, Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái và tuyến đường sắt phía Đông Hà Nội (Ngọc Hồi - Lạc Đạo).