Bộ Nông nghiệp và Môi trường nêu các giải pháp ứng phó ô nhiễm không khí

Thông tin được công bố tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 12 diễn ra chiều 8/1 cho thấy, ô nhiễm không khí, trong đó trọng tâm là bụi mịn PM2.5, tiếp tục là vấn đề môi trường nghiêm trọng tại các đô thị lớn.

Trả lời báo chí, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết tình trạng ô nhiễm tập trung chủ yếu tại Hà Nội và khu vực Bắc Bộ, với diễn biến tăng cao theo quy luật hằng năm vào giai đoạn cuối năm.

Theo theo dõi của Bộ, trong 9 tháng đầu năm 2025, chất lượng không khí nhìn chung duy trì ở mức trung bình đến tốt. Tuy nhiên, từ tháng 10 đến tháng 12, mức độ ô nhiễm gia tăng rõ rệt. Đáng chú ý, ngày 12/12/2025, chỉ số chất lượng không khí (AQI) trung bình ngày tại Hà Nội đạt mức 264, thuộc ngưỡng rất xấu, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân.

Bên cạnh đó, quy luật ô nhiễm trong ngày cũng có sự thay đổi. Ngoài việc gia tăng vào ban đêm và sáng sớm - thời điểm hiện tượng nghịch nhiệt xảy ra mạnh, ô nhiễm không khí còn xuất hiện ở mức cao trong các khung giờ 9 - 11 giờ và 15 - 17 giờ, trùng với thời gian cao điểm của giao thông và hoạt động sản xuất.

Phân tích nguyên nhân, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết tình trạng ô nhiễm xuất phát từ hai nhóm yếu tố. Nguyên nhân khách quan là do điều kiện thời tiết bất lợi vào cuối tháng 11 và đầu tháng 12, với sương mù dày và hiện tượng nghịch nhiệt kéo dài, làm hạn chế khả năng khuếch tán các chất ô nhiễm.

Nguyên nhân chủ quan đến từ các nguồn phát thải, nổi bật là mật độ phương tiện giao thông tăng cao dịp cuối năm; các công trình xây dựng, mở rộng đường, lát vỉa hè chưa được che chắn, đào ẩm đầy đủ; tình trạng đốt rác, đốt phụ phẩm tự phát; cùng với nguồn thải từ làng nghề và hoạt động công nghiệp.

Trước mắt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai hai giải pháp ứng phó cấp bách. Thứ nhất là thiết lập cơ chế giám sát và báo cáo hằng tuần. Theo đó, trước 11 giờ thứ Sáu hằng tuần, Bộ sẽ tổng hợp số liệu từ các địa phương, đánh giá tình hình và báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Đến nay, cơ quan quản lý đã hoàn thành báo cáo tuần thứ 10 liên quan đến công tác kiểm soát ô nhiễm không khí. Thứ hai là tăng cường mạng lưới quan trắc, nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu đầy đủ, kịp thời phục vụ công tác quản lý, điều hành và xử lý các vấn đề về chất lượng không khí.

Song song với các giải pháp trên, Bộ đã ban hành hai văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố, yêu cầu kích hoạt ngay các biện pháp khẩn cấp kiểm soát nguồn thải, bao gồm: tăng cường rửa đường; kiểm soát 100% các công trình xây dựng; nghiêm cấm đốt rác, đốt phụ phẩm ngoài trời; đồng thời rà soát các hoạt động phát thải, khuyến khích cắt giảm công suất sản xuất trong những ngày ô nhiễm ở mức cao.

Về lâu dài, trong giai đoạn 2026 - 2030, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tập trung triển khai 4 nhóm giải pháp trọng tâm.

Nhóm thứ nhất là hoàn thiện cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện, trong đó xây dựng kế hoạch triển khai Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng không khí giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045; nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan trong Luật Bảo vệ môi trường; đồng thời xây dựng lộ trình và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy.

Nhóm thứ hai tập trung đầu tư hạ tầng và ứng dụng khoa học - công nghệ trong xử lý ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm không khí.

Nhóm thứ ba là kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải, nhất là nguồn thải từ phương tiện giao thông cơ giới.

Nhóm thứ tư bao gồm các giải pháp hỗ trợ địa phương, đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng và tăng cường hợp tác quốc tế trong kiểm soát ô nhiễm không khí.

Theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến, việc triển khai đồng bộ các giải pháp trước mắt và lâu dài là yêu cầu cấp thiết nhằm từng bước cải thiện chất lượng không khí, giảm thiểu tác động tiêu cực đến sức khỏe người dân và hướng tới mục tiêu phát triển đô thị bền vững trong thời gian tới.