Phê duyệt Đề án tăng cường thực thi pháp luật cạnh tranh đến năm 2030

Theo Bộ Công Thương, thực thi pháp luật cạnh tranh giữ vai trò then chốt trong việc kiến tạo môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng và hiệu quả. Việc nâng cao hiệu quả thực thi được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên và lâu dài của cả hệ thống chính trị, góp phần bảo đảm cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa vận hành thông suốt.

Đề án đặt yêu cầu bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ giữa pháp luật cạnh tranh với các luật chuyên ngành và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, nhất là trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, xuất hiện ngày càng nhiều mô hình kinh doanh mới và các hình thức cạnh tranh phức tạp. Công tác thực thi cần linh hoạt thích ứng với xu hướng số hóa, chuyển đổi xanh của nền kinh tế, đồng thời tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế phù hợp với điều kiện trong nước.

Một định hướng xuyên suốt của Đề án là lấy doanh nghiệp và người tiêu dùng làm trung tâm. Theo đó, quyền cạnh tranh bình đẳng của doanh nghiệp và quyền lựa chọn chính đáng của người tiêu dùng được đặt ở vị trí ưu tiên. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý rõ ràng, minh bạch; tăng cường giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; gắn thực thi pháp luật cạnh tranh với phát triển kinh tế tư nhân và chuyển đổi số.

Đề án cũng nhấn mạnh việc tăng cường phân công, phối hợp giữa các cơ quan thực thi từ Trung ương đến địa phương; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với trách nhiệm giải trình. Bên cạnh đó, khuyến khích phát huy vai trò của các tổ chức xã hội - nghề nghiệp, cộng đồng doanh nghiệp, báo chí và người dân trong giám sát, góp phần bảo đảm tính khách quan, công bằng và minh bạch của thị trường.

Về phương pháp thực thi, Đề án chuyển mạnh sang cách tiếp cận dựa trên hiệu quả, phòng ngừa và chủ động, thay vì chỉ xử lý vi phạm sau khi xảy ra.

Trọng tâm là phát triển nguồn nhân lực chuyên sâu; hiện đại hóa công cụ, phương pháp thực thi; ưu tiên ứng dụng công nghệ thông tin, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong giám sát, phát hiện, điều tra và xử lý hành vi vi phạm pháp luật cạnh tranh. Song song đó, từng bước xây dựng văn hóa cạnh tranh lành mạnh trong xã hội và cộng đồng doanh nghiệp, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật trên cơ sở tự giác.

Việc triển khai Đề án được yêu cầu gắn chặt với thực hiện nghiêm các quy định của Đảng, Quốc hội và Chính phủ về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; bảo đảm công khai, minh bạch; ngăn ngừa lợi ích nhóm và lợi ích cục bộ trong quản lý nhà nước về cạnh tranh.

Trên cơ sở đó, mục tiêu tổng quát của Đề án là tạo lập, duy trì môi trường cạnh tranh công bằng, bình đẳng và lành mạnh; thúc đẩy đổi mới, sáng tạo; nâng cao hiệu quả kinh tế, phúc lợi xã hội và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế trong giai đoạn mới. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách cạnh tranh; tham gia xây dựng, đàm phán và thực thi các cam kết quốc tế liên quan.

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia được giao là đơn vị chủ trì tổ chức thực hiện và điều phối toàn bộ Đề án; phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan triển khai các nhiệm vụ trọng tâm như hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực thực thi, xây dựng cơ sở dữ liệu và tăng cường hợp tác trong nước, quốc tế. Các đơn vị thuộc Bộ Công Thương có trách nhiệm chủ động lồng ghép nhiệm vụ của Đề án vào kế hoạch công tác hằng năm; phối hợp chia sẻ thông tin, dữ liệu thị trường phục vụ nghiên cứu, cảnh báo và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm.

Theo Bộ Công Thương, trong giai đoạn 2026 - 2030, Đề án đặt mục tiêu tối thiểu 10.000 lượt cơ quan, doanh nghiệp, hiệp hội và người tiêu dùng được tiếp cận tài liệu về pháp luật cạnh tranh thông qua các hình thức trực tiếp và trực tuyến; đến năm 2030, trên 70% doanh nghiệp lớn được khảo sát có hiểu biết cơ bản, đúng đắn về pháp luật cạnh tranh, qua đó góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định và bền vững.