Giải pháp thúc đẩy tăng trưởng hai con số cho ngành dệt may TP.HCM trong bối cảnh đảm bảo ổn định năng lượng

Ngành dệt may hiện là một trong những ngành xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch khoảng 46 tỷ USD năm 2025, chiếm gần 12% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước và tạo việc làm cho hơn 2,5 triệu lao động.

Sau khi mở rộng địa giới hành chính, TP.HCM trở thành một trung tâm công nghiệp và logistics lớn của cả nước, hội tụ năng lực sản xuất, thương mại và quản trị chuỗi cung ứng của toàn vùng Đông Nam Bộ. Đây là lợi thế quan trọng để ngành dệt may của Thành phố bước sang giai đoạn phát triển mới.

Tuy nhiên, từ thực tế hoạt động của doanh nghiệp, ngành dệt may đang đối mặt với ba thách thức lớn.

Thứ nhất, lợi thế chi phí đang thu hẹp. Giá đất công nghiệp, chi phí lao động và logistics tại các đô thị lớn ngày càng tăng. Trong cơ cấu giá thành của một sản phẩm may mặc xuất khẩu, chi phí logistics và năng lượng hiện chiếm khoảng 8-10%, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Thứ hai, chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng. Các thương hiệu quốc tế không chỉ yêu cầu giá cạnh tranh mà còn đặt ra tiêu chuẩn ngày càng cao về truy xuất nguồn gốc, môi trường và giảm phát thải carbon. Nhiều thị trường lớn như EU và Hoa Kỳ đã yêu cầu doanh nghiệp chứng minh tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo trong sản xuất.

Thứ ba, sự cạnh tranh giữa các quốc gia sản xuất ngày càng gay gắt. Các nước như Bangladesh, Ấn Độ và Indonesia đang thu hút nhiều đơn hàng nhờ chi phí thấp và chuỗi cung ứng hoàn chỉnh.

Trong bối cảnh đó, để ngành dệt may TP.HCM đạt tốc độ tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, theo chúng tôi cần tập trung vào ba hướng lớn: mở rộng thị trường, đổi mới công nghệ và chủ động nguồn nguyên liệu.

Trước hết, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu là yêu cầu cấp thiết. Hiện nay xuất khẩu dệt may của Việt Nam vẫn tập trung chủ yếu vào Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc, chiếm hơn 70% tổng kim ngạch xuất khẩu. Việc phụ thuộc vào một số thị trường lớn khiến ngành dễ bị tác động khi nhu cầu tiêu dùng suy giảm. Do đó, doanh nghiệp cần mở rộng sang các thị trường tiềm năng như Trung Đông, Nam Á, Nam Mỹ và châu Phi, đồng thời khai thác tốt thị trường nội địa gần 100 triệu dân thông qua việc phát triển các thương hiệu thời trang Việt Nam và hệ thống phân phối hiệu quả.

Thứ hai, đổi mới công nghệ và chuyển đổi sang sản xuất thông minh là điều kiện quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh. Năng suất lao động của ngành dệt may Việt Nam hiện vẫn thấp hơn nhiều quốc gia sản xuất lớn trong khu vực. Do đó, doanh nghiệp cần đẩy mạnh ứng dụng tự động hóa, thiết kế số, quản trị sản xuất bằng dữ liệu và quản lý chuỗi cung ứng thông minh nhằm tăng năng suất và giảm chi phí.

Song song đó, xu hướng sản xuất xanh đang trở thành tiêu chuẩn bắt buộc trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhiều thương hiệu quốc tế đã yêu cầu nhà cung cấp chứng minh tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo trong sản xuất. Hiện nay Chính phủ đã ban hành Nghị định 57/2025/NĐ-CP về cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) cho phép doanh nghiệp sử dụng điện từ các nguồn năng lượng tái tạo. TP.HCM có thể xem xét thí điểm các khu công nghiệp sử dụng năng lượng tái tạo, đặc biệt là mô hình điện mặt trời áp mái cho doanh nghiệp sản xuất, nhằm giúp doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn xanh của thị trường xuất khẩu.

Thứ ba, chủ động nguồn nguyên liệu và phát triển chuỗi cung ứng trong nước là yếu tố then chốt để nâng cao giá trị gia tăng của ngành. Hiện nay khoảng 65% nguyên phụ liệu dệt may vẫn phải nhập khẩu, chủ yếu từ Trung Quốc và một số nước châu Á. Điều này không chỉ làm tăng chi phí sản xuất mà còn hạn chế khả năng tận dụng ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do.

Với địa bàn TP.HCM mở rộng hiện nay, Thành phố có điều kiện thuận lợi để hình thành chuỗi cung ứng dệt may hoàn chỉnh trong vùng, từ sản xuất nguyên liệu, dệt nhuộm đến may mặc và thương mại. TP.HCM có thể đóng vai trò trung tâm thiết kế, thương mại và điều phối chuỗi cung ứng, trong khi các khu công nghiệp trong vùng phát triển sản xuất quy mô lớn.

Trong giai đoạn phát triển mới, lợi thế cạnh tranh của ngành dệt may không còn nằm ở lao động giá rẻ mà ở công nghệ, thiết kế, vật liệu và năng lực tổ chức chuỗi cung ứng. Nếu tận dụng tốt lợi thế của TP.HCM mở rộng như một trung tâm công nghiệp - thương mại - logistics của cả nước, ngành dệt may hoàn toàn có thể đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, đồng thời tiếp tục đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế của Thành phố.