Doanh nghiệp chờ bộ máy thông suốt

* Thưa ông, môi trường kinh doanh năm 2026 đang thay đổi như thế nào, đặc biệt tại TP.HCM sau quá trình sắp xếp lại bộ máy hành chính?

- Bước từ năm 2025 sang 2026, bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục ở trạng thái bất định rất cao. Biến động địa chính trị, chính sách thuế của Mỹ, đứt gãy chuỗi cung ứng, cùng tác động kéo dài của biến đổi khí hậu và thiên tai khiến doanh nghiệp khó xây dựng các kịch bản ổn định trong trung hạn. Những diễn biến này kéo dài, khiến doanh nghiệp khó xây dựng một kịch bản ổn định trong trung hạn, buộc phải liên tục cập nhật rủi ro và điều chỉnh kế hoạch.

Ở trong nước, điều hành vĩ mô đang cho thấy quyết tâm thúc đẩy tăng trưởng thông qua việc gia tăng cung tiền và nới lỏng chính sách tiền tệ ở mức nhất định. Dòng vốn lưu thông tốt hơn giúp tạo thêm cơ hội cho các ngành gắn với đầu tư công và chuỗi cung ứng nội địa. Tuy nhiên, áp lực lạm phát và chi phí đầu vào cũng gia tăng, tác động khá rõ đến doanh nghiệp, đặc biệt tại các đô thị lớn như TP.HCM.

* Năm 2026 đánh dấu giai đoạn đầu TP.HCM triển khai các nội dung của Nghị quyết Đại hội Đảng, đồng thời Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm. Theo ông, trong bối cảnh chuyển tiếp này, đâu là những vấn đề lớn mà doanh nghiệp đang đối mặt?

- Điểm mà doanh nghiệp cảm nhận rõ nhất là độ trễ thể chế và độ trễ hành chính. Việc sắp xếp lại bộ máy, chuyển từ chính quyền ba cấp xuống hai cấp cùng quá trình sáp nhập các đơn vị hành chính cấp tỉnh, thành phố tạo ra sự xáo trộn lớn trong vận hành. Thủ tục hành chính đang chậm và thiếu thông suốt, đây là thực trạng chung ở nhiều nơi chứ không riêng TP.HCM.

Tôi cho rằng độ trễ này cần được nhìn nhận như một biến số thực tế của năm 2026. Bộ máy công quyền muốn vận hành ổn định và trơn tru sẽ cần thời gian. Khả năng cao độ trễ kéo dài xuyên suốt năm 2026, ít nhất đến cuối năm 2026 mới đạt được mức ổn định tương đối. Khi bộ máy dần ổn định, hiệu quả điều hành và hiệu quả cải cách mới thể hiện rõ hơn từ năm 2027.

Doanh nghiệp cần một hệ thống thủ tục “chạy được” ngay trong giai đoạn chuyển tiếp vì chi phí cơ hội trong sản xuất - kinh doanh rất lớn. Khi thủ tục chậm, dòng tiền chậm, quyết định đầu tư chậm, hoạt động kinh doanh bị kéo lùi theo. Do đó, điều quan trọng là tổ chức lại quy trình hành chính theo hướng thống nhất đầu mối, chuẩn hóa thời gian xử lý, minh bạch trạng thái hồ sơ và trách nhiệm xử lý, giảm tình trạng “đứt khúc” khi chuyển đổi mô hình quản lý.

Về vốn, trong bối cảnh cung tiền tăng và lạm phát chịu áp lực, doanh nghiệp cần sự ổn định của mặt bằng chi phí vốn và khả năng tiếp cận tín dụng theo dòng tiền thực. Tôi nhìn đầu tư công và hạ tầng là điểm sáng, vì khi giải ngân tốt sẽ kéo theo nhu cầu xây dựng, vật liệu, bất động sản, logistics và các ngành liên quan. Doanh nghiệp cần cơ chế thủ tục và mặt bằng vốn đủ ổn định để tham gia các cơ hội đó, thay vì mất thời gian vào các ách tắc hành chính.

* Đại hội Đảng lần thứ XIV diễn ra trong bối cảnh nhiều kỳ vọng được đặt ra, ông nhìn nhận giai đoạn này ra sao, nhất là khi quá trình sắp xếp, kiện toàn bộ máy từ Trung ương đến địa phương sẽ còn tiếp diễn sau Đại hội?

- Đại hội Đảng lần thứ XIV diễn ra trong bối cảnh rất đặc biệt, khi kỳ vọng đặt ra là rất lớn nhưng song song với đó cũng là không ít thách thức. Thực tế cho thấy, sau mỗi kỳ Đại hội Đảng, bộ máy từ Trung ương đến địa phương đều phải trải qua quá trình sắp xếp, kiện toàn để phù hợp với định hướng và yêu cầu phát triển mới.

Lần này, quá trình đó diễn ra đồng thời với dư âm của năm 2025, khi việc sáp nhập tỉnh, thành và chuyển từ mô hình chính quyền ba cấp xuống hai cấp đã được triển khai trên diện rộng. Sự thay đổi lớn về tổ chức và vận hành này chắc chắn sẽ tạo ra độ trễ đáng kể trong điều hành. Theo tôi, độ trễ này có thể tác động khá mạnh, ít nhất trong nửa đầu năm 2026, đặc biệt ở khâu xử lý thủ tục hành chính và triển khai chính sách ở địa phương.

Điều mà cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng là sang nửa cuối năm 2026, khi bộ máy dần ổn định, các vướng mắc về hành chính sẽ được tháo gỡ rõ ràng hơn, tốc độ xử lý công việc được cải thiện, từ đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đây là giai đoạn bản lề, đòi hỏi sự kiên nhẫn, đồng thời cũng cần những giải pháp điều hành linh hoạt để giảm thiểu tác động của độ trễ trong quá trình chuyển đổi.

* Cụ thể, các quyết sách điều hành vĩ mô thời gian gần đây đang tác động như thế nào đến hoạt động sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp?

- Việc gia tăng cung tiền và đẩy mạnh đầu tư công có tác động lan tỏa lớn. Đây là lực kéo quan trọng đối với nhiều ngành kinh tế như xây dựng, vật liệu, bất động sản, logistics và các ngành dịch vụ liên quan. Doanh nghiệp cần một môi trường điều hành đủ ổn định để dự báo được chi phí, dòng tiền và thị trường. Trong bối cảnh hiện nay, việc cân đối giữa tăng trưởng và ổn định là bài toán không đơn giản, đòi hỏi sự linh hoạt và nhất quán trong điều hành chính sách.

* Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao đặt ra yêu cầu về chất lượng và tính bền vững, liên quan đến cơ cấu xuất khẩu, theo ông, doanh nghiệp trong nước cần làm gì để nâng cao vai trò và giảm sự phụ thuộc vào khu vực FDI?

- Tôi cho rằng cần nhìn vấn đề theo hướng năng lực nội sinh của doanh nghiệp. Nhà nước có thể có nhiều giải pháp hỗ trợ và cách làm phù hợp là tạo cơ chế để doanh nghiệp phát huy nội lực, để thị trường điều tiết theo tín hiệu cạnh tranh. Từ 2026 trở đi, doanh nghiệp trong nước cần các giải pháp căn cơ để nâng năng lực, tăng nội địa hóa và phát triển công nghiệp hỗ trợ. Đây là chìa khóa để doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, tăng tỷ trọng trong xuất khẩu và đóng góp GDP.

Một điểm nữa là phân vai rõ giữa kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân. Khi chủ trương đã xác định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo thì cơ chế thực thi cần làm rõ lĩnh vực nào nhà nước tập trung, lĩnh vực nào để tư nhân đảm nhận. Doanh nghiệp nhà nước nên tập trung vào các lĩnh vực chiến lược như hạ tầng trọng yếu, tài chính quốc gia, năng lượng và các trụ cột then chốt. Khu vực tư nhân hoàn toàn có thể đảm nhận rất tốt các lĩnh vực đang làm hiệu quả như hạ tầng giao thông, xây dựng, sân bay, cảng biển, logistics, nông sản, xử lý chất thải. Phân vai rõ ràng sẽ tạo niềm tin và tạo động lực đầu tư dài hạn.

* Xin cảm ơn ông!