Công đoàn đề xuất hai phương án tăng lương tối thiểu vùng từ đầu năm 2027

Đề xuất được đưa ra tại phiên họp đầu tiên của Hội đồng Tiền lương quốc gia về phương án điều chỉnh lương tối thiểu vùng năm 2027, diễn ra ngày 23/6.

Theo phương án thứ nhất, lương tối thiểu vùng sẽ tăng bình quân 9,8%, tương ứng tăng từ 360.000 đến 520.000 đồng/tháng tùy từng vùng. Nếu được thông qua, mức lương tối thiểu tháng của vùng I sẽ tăng từ 5,31 triệu đồng lên 5,83 triệu đồng; vùng II từ 4,73 triệu đồng lên 5,19 triệu đồng; vùng III từ 4,14 triệu đồng lên 4,54 triệu đồng và vùng IV từ 3,7 triệu đồng lên 4,06 triệu đồng.

Ở phương án thứ hai, mức điều chỉnh bình quân là 8,5%, tương ứng tăng từ 315.000 đến 450.000 đồng/tháng. Khi đó, lương tối thiểu vùng I sẽ đạt 5,76 triệu đồng/tháng; vùng II đạt 5,13 triệu đồng; vùng III đạt 4,49 triệu đồng và vùng IV đạt 4,01 triệu đồng.

Đối với lương tối thiểu theo giờ, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề xuất tiếp tục xác định trên cơ sở quy đổi từ mức lương tối thiểu tháng, đồng thời áp dụng hệ số điều chỉnh phù hợp.

Lý giải về đề xuất này, bà Trần Thị Thanh Hà - Phó Trưởng ban Quan hệ lao động, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết khoảng 75% doanh nghiệp hiện đang duy trì tăng trưởng và mở rộng sản xuất, tạo điều kiện để điều chỉnh tiền lương tối thiểu. Theo bà, mức lương tối thiểu hiện hành đã không còn phản ánh đầy đủ chi phí sinh hoạt thực tế, trong khi mức tăng được đề xuất mới chỉ ở ngưỡng đáp ứng tương đối nhu cầu sống cơ bản của người lao động.

Căn cứ xây dựng hai phương án là kết quả khảo sát được Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam thực hiện trong tháng 3 và 4/2026 tại 196 doanh nghiệp thuộc 7 tỉnh, thành phố với gần 2.000 người lao động tham gia.

Kết quả khảo sát cho thấy chỉ 54,3% người lao động cho biết thu nhập đủ trang trải các khoản chi tiêu cơ bản của gia đình. Có 20,6% phải làm thêm do thu nhập không đủ sống, trong khi 17,2% phải chi tiêu rất tiết kiệm và chỉ 7,9% có khả năng tích lũy.

Áp lực tài chính cũng thể hiện qua việc gần 27% người lao động phải vay mượn tiền hằng tháng để trang trải cuộc sống và hơn 32% phải vay theo từng đợt khi phát sinh các khoản chi ngoài kế hoạch.

Khảo sát cũng phản ánh nhiều khó khăn về điều kiện sống. Chỉ hơn một nửa người lao động có điều kiện bảo đảm dinh dưỡng đầy đủ trong các bữa ăn chính; hơn 55% cho biết thu nhập chỉ đáp ứng một phần chi phí học tập của con; gần một nửa chỉ đủ tiền mua các loại thuốc thông thường khi đau ốm. Bên cạnh đó, khoảng 32% người lao động đang phải thuê nhà trọ tư nhân, diện tích nhà ở bình quân chỉ khoảng 7,6 m²/người.

Thu nhập thấp cũng ảnh hưởng đến các quyết định lâu dài của người lao động. Hơn một nửa số người chưa lập gia đình cho rằng tiền lương là nguyên nhân chính khiến họ trì hoãn kết hôn, trong khi gần 73% người đã lập gia đình cho biết thu nhập hiện nay tác động đến quyết định sinh thêm con.

Ở phía doanh nghiệp, đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đồng tình với việc cần điều chỉnh lương tối thiểu, song cho rằng mức tăng và thời điểm áp dụng cần được cân nhắc kỹ nhằm bảo đảm cân bằng lợi ích giữa người lao động và doanh nghiệp.

Theo ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch VCCI, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, chi phí sản xuất và thuế, phí tiếp tục tạo áp lực lên hoạt động của doanh nghiệp, việc điều chỉnh lương cần gắn với mục tiêu duy trì sản xuất, giữ việc làm và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đại diện giới sử dụng lao động cũng đề xuất xem xét thời điểm áp dụng từ ngày 1/7/2027 để doanh nghiệp có thêm thời gian chuẩn bị.

Lương tối thiểu vùng gần nhất được điều chỉnh từ ngày 1/1/2026 với mức tăng bình quân 7,2%. Hiện mức lương tối thiểu tháng là 5,31 triệu đồng đối với vùng I; 4,73 triệu đồng ở vùng II; 4,14 triệu đồng ở vùng III và 3,7 triệu đồng ở vùng IV.

Theo đánh giá của Bộ Nội vụ, việc tăng lương tối thiểu năm 2026 làm chi phí sản xuất của doanh nghiệp tăng khoảng 0,5-0,6%; riêng các ngành thâm dụng lao động như dệt may và da giày tăng khoảng 1,1-1,2%. Tuy nhiên, do phần lớn doanh nghiệp đang trả lương cao hơn mức tối thiểu nên tác động chủ yếu là làm tăng chi phí đóng bảo hiểm xã hội.

Trong khi đó, Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) nhận định lương tối thiểu danh nghĩa tại Việt Nam liên tục tăng trong nhiều năm qua, song mức tăng thực tế bị thu hẹp do lạm phát. Vì vậy, việc xác định lương tối thiểu cần dựa trên sự cân bằng giữa nhu cầu sống tối thiểu của người lao động, khả năng chi trả của doanh nghiệp, năng suất lao động, tốc độ tăng trưởng kinh tế và diễn biến giá cả để bảo đảm phát triển bền vững của thị trường lao động.