Bộ Công Thương đề xuất cơ chế tạm ứng từ ngân sách cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu

Theo dự thảo, nguồn tạm ứng từ ngân sách sẽ được tiếp nhận và quản lý tập trung nhằm bổ sung cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Trên cơ sở dự toán ngân sách năm 2026, Bộ Công Thương giao nhiệm vụ cho Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước tổ chức theo dõi, kiểm tra việc sử dụng quỹ, đồng thời thực hiện tạm ứng cho các thương nhân đầu mối phục vụ công tác điều hành giá.

Về quy trình, trong lần tạm ứng đầu tiên, căn cứ kịch bản điều hành giá, thương nhân đầu mối gửi đề xuất nhu cầu. Mức tạm ứng được xác định dựa trên sản lượng tiêu thụ dự kiến trong 7 ngày, nhân với mức chi quỹ (5.000 đồng/lít đối với dầu diesel và 4.000 đồng/lít đối với các mặt hàng khác). Sau khi tổng hợp, Cục trình Bộ phê duyệt và thực hiện chuyển tiền vào tài khoản phong tỏa của doanh nghiệp.

Ở các kỳ tiếp theo, trước mỗi lần điều hành giá, thương nhân phải báo cáo tình hình sử dụng quỹ, số dư và nhu cầu tạm ứng. Căn cứ dữ liệu này, cơ quan quản lý tiếp tục tổng hợp, trình phê duyệt và cấp bổ sung. Trường hợp nguồn tạm ứng không đáp ứng đủ cho một chu kỳ 7 ngày, Bộ Công Thương sẽ phối hợp Bộ Tài chính để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét bổ sung dự toán ngân sách.

Nguyên tắc sử dụng Quỹ được đặt ra là công khai, minh bạch, tuân thủ phương án điều hành giá do Bộ Công Thương ban hành và chỉ thực hiện sau khi có thông báo điều hành. Mỗi đơn vị xăng dầu chỉ được áp dụng cơ chế quỹ một lần tại khâu đầu mối.

Thương nhân đầu mối phải mở tài khoản ngân hàng riêng để tiếp nhận nguồn tạm ứng; tài khoản này bị phong tỏa và chỉ dùng cho các mục đích liên quan đến quỹ. Sau mỗi kỳ điều hành, doanh nghiệp xác định số tiền đã chi theo sản lượng thực tế để hoàn thiện hồ sơ rút tiền. Khoản lãi phát sinh (nếu có) sẽ được bổ sung vào quỹ.

Đối với việc trích lập, trong vòng 5 ngày sau mỗi kỳ điều hành, thương nhân phải chuyển toàn bộ số tiền trích lập vào tài khoản phong tỏa, được tính theo mức trích lập quy định nhân với sản lượng tiêu thụ thực tế.

Về hoàn trả ngân sách, khi quy mô Quỹ đạt từ 8.000 tỷ đồng trở lên, Bộ Công Thương sẽ yêu cầu các thương nhân đầu mối thực hiện kiểm toán độc lập để xác định chính xác số chi và số trích lập, làm cơ sở quyết toán. Kết quả kiểm toán phải hoàn tất trong vòng 3 tháng và báo cáo về Bộ.

Trên cơ sở đó, cơ quan chức năng tổng hợp, xác định số tiền cần hoàn trả, trình Bộ Công Thương báo cáo Bộ Tài chính và cấp có thẩm quyền phê duyệt. Sau khi có quyết định, thương nhân phải nộp số dư quỹ vào tài khoản quy định trong vòng 5 ngày làm việc để thực hiện hoàn trả ngân sách và quyết toán theo quy định. Trường hợp sau 12 tháng kể từ khi trích lập mà quỹ chưa đủ để hoàn trả, Bộ Công Thương sẽ báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định.

Dự thảo thông tư được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho việc sử dụng nguồn tăng thu ngân sách nhằm hỗ trợ ổn định thị trường xăng dầu, đồng thời tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý Quỹ bình ổn giá.