Siết chặt quản lý quỹ xã hội, quỹ từ thiện, ngăn chặn trục lợi và rửa tiền

Theo quy định, quỹ xã hội là tổ chức phi chính phủ do cá nhân, tổ chức tự nguyện góp tài sản để thành lập hoặc hình thành thông qua di chúc, hiến, tặng; được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép và công nhận điều lệ.

Quỹ hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, nhằm hỗ trợ, khuyến khích phát triển các lĩnh vực như văn hóa, giáo dục, y tế, thể thao, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nông nghiệp - nông thôn, bảo vệ tài nguyên, môi trường, an sinh xã hội và lợi ích cộng đồng.

Quỹ từ thiện cũng là tổ chức phi chính phủ, hoạt động không vì lợi nhuận, với mục tiêu nhân đạo, từ thiện; hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, tai nạn và trợ giúp các đối tượng yếu thế, hoàn cảnh khó khăn trong xã hội. Việc thành lập và hoạt động của các quỹ này phải tuân thủ chặt chẽ tôn chỉ, mục đích đã được phê duyệt.

Nghị định cho phép cá nhân, tổ chức nước ngoài cùng công dân, tổ chức Việt Nam tham gia góp tài sản để thành lập quỹ tại Việt Nam, với điều kiện cam kết thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của tài sản đóng góp và tuân thủ pháp luật Việt Nam. Tuy nhiên, tỷ lệ tài sản do phía nước ngoài đóng góp không được vượt quá 50% tổng giá trị tài sản thành lập quỹ, nhằm bảo đảm kiểm soát chặt chẽ nguồn vốn và mục tiêu hoạt động.

Đáng chú ý, Nghị định 03/2026/NĐ-CP liệt kê rõ các hành vi bị nghiêm cấm trong quá trình thành lập và tổ chức hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện. Cụ thể, cấm lợi dụng quỹ để hoạt động trái với tôn chỉ, mục đích; gây ảnh hưởng đến uy tín của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, cá nhân; phương hại đến lợi ích quốc gia, an ninh, quốc phòng, khối đại đoàn kết dân tộc cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Nghị định cũng nghiêm cấm các hành vi xâm hại đạo đức xã hội, thuần phong mỹ tục, truyền thống, bản sắc dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo. Đặc biệt, quỹ không được sử dụng để tư lợi, gian dối, dùng hóa đơn bất hợp pháp, lập chứng từ không đúng thực tế, thông đồng trốn thuế, gian lận thuế hoặc vi phạm các quy định của pháp luật về tài chính, kế toán và thuế.

Bên cạnh đó, các hành vi rửa tiền, tài trợ khủng bố, làm giả, tẩy xóa, chuyển nhượng, cho thuê, cho mượn, cầm cố, thế chấp giấy phép thành lập quỹ dưới bất kỳ hình thức nào đều bị cấm tuyệt đối. Nghị định cũng không cho phép quỹ nhận tiền gửi, cho vay, góp vốn đầu tư, cũng như sử dụng ngân sách nhà nước hoặc tài sản có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước để tham gia góp tài sản thành lập quỹ.

Việc ban hành Nghị định 03/2026/NĐ-CP được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm tăng cường kỷ cương pháp lý, nâng cao tính minh bạch và bảo vệ niềm tin xã hội đối với hoạt động từ thiện, bảo đảm các nguồn lực xã hội được sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng và phát huy hiệu quả vì lợi ích cộng đồng.