Ngành gỗ Việt Nam chủ động thích ứng trước các rào cản thương mại mới

Từ ngày 4 đến 10/5/2026, đại diện Hội Mỹ nghệ và Chế biến Gỗ TP.HCM (HAWA) đã tham gia đoàn công tác ngành gỗ Việt Nam tại Washington D.C. trong khuôn khổ chương trình làm việc do Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị dẫn đầu.

Đoàn công tác có sự tham gia của lãnh đạo Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST), gồm ông Nguyễn Quốc Khanh - Chủ tịch VIFOREST, ông Phùng Quốc Mẫn - Phó Chủ tịch VIFOREST kiêm Chủ tịch HAWA và ông Ngô Sỹ Hoài - Tổng Thư ký VIFOREST.

Chuyến làm việc diễn ra trong thời điểm Hoa Kỳ đang triển khai các cuộc điều tra theo Điều khoản 301 liên quan đến dư thừa công suất sản xuất ở một số lĩnh vực công nghiệp, đồng thời tăng cường thực thi các biện pháp kiểm soát hàng hóa liên quan đến lao động cưỡng bức. Đây cũng là dịp để hai bên rà soát việc thực thi Thỏa thuận hợp tác Việt Nam - Mỹ về kiểm soát gỗ khai thác bất hợp pháp và trao đổi định hướng hợp tác trong giai đoạn mới.

Tại cuộc gặp giữa VIFOREST và đoàn công tác Bộ Nông nghiệp và Môi trường ngày 6/5, các bên đã cập nhật tình hình hoạt động của ngành chế biến và xuất nhập khẩu gỗ Việt Nam, đồng thời trao đổi định hướng phát triển trong thời gian tới.

Đáng chú ý, Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị đã truyền đạt chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc xây dựng danh sách 100 doanh nghiệp nòng cốt của ngành gỗ nhằm tạo nền tảng cho các chương trình hỗ trợ phát triển khoa học công nghệ, mở rộng thị trường và thúc đẩy xuất khẩu.

Bên cạnh đó, đoàn công tác cũng đề xuất ý tưởng xây dựng Trung tâm logistics gỗ Việt - Mỹ nhằm thúc đẩy nhập khẩu nguyên liệu gỗ từ Hoa Kỳ, đồng thời phát triển hoạt động xẻ, sấy và phân phối phục vụ thị trường khu vực.

Trong khuôn khổ chuyến công tác, đoàn Việt Nam đã có các buổi làm việc với nhiều tổ chức và đối tác Mỹ như American Hardwood Export Council (AHEC), International Wood Products Association (IWPA), Forest Trends và World Resources Institute (WRI).

Tại các cuộc trao đổi, phía Việt Nam đã cập nhật tình hình phát triển ngành lâm nghiệp và công nghiệp chế biến gỗ, đồng thời chia sẻ những nỗ lực trong quản lý rừng bền vững, kiểm soát nguồn gốc gỗ hợp pháp và phát triển chuỗi cung ứng có trách nhiệm. Các đối tác Mỹ đánh giá tích cực việc hai quốc gia triển khai hiệu quả Thỏa thuận hợp tác về kiểm soát gỗ khai thác bất hợp pháp từ năm 2021 đến nay.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng quan hệ thương mại gỗ giữa Việt Nam và Mỹ mang tính bổ trợ cao. Trong khi Việt Nam có lợi thế về năng lực sản xuất và lao động, thị trường Mỹ lại có nhu cầu lớn đối với các sản phẩm nội thất. Đồng thời, phần lớn sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam sử dụng nguồn nguyên liệu từ rừng trồng như keo và cao su nên không cạnh tranh trực tiếp với ngành nguyên liệu gỗ nội địa Mỹ.

Ngày 8/5/2026, đoàn lãnh đạo VIFOREST tiếp tục làm việc với Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) liên quan đến tiến trình điều tra theo Điều khoản 301. Tại đây, Chủ tịch VIFOREST Nguyễn Quốc Khanh khẳng định cộng đồng doanh nghiệp gỗ Việt Nam cam kết “nói không với gỗ bất hợp pháp”, đồng thời đánh giá cao sự phối hợp giữa Chính phủ hai nước trong việc nâng cao năng lực kiểm soát nguồn gốc gỗ hợp pháp và thúc đẩy thương mại minh bạch.

Theo đại diện đoàn công tác, ngành gỗ Việt Nam hiện tạo việc làm trực tiếp cho hơn 500.000 lao động và liên quan đến sinh kế của trên 1 triệu hộ trồng rừng, đóng vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội.

VIFOREST cũng đề nghị phía Mỹ bảo đảm nguyên tắc công bằng trong quá trình điều tra và áp dụng chính sách thương mại nhằm hạn chế nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng, tạo môi trường ổn định để doanh nghiệp hai nước yên tâm đầu tư và hợp tác dài hạn.

Theo đánh giá của các doanh nghiệp tham gia đoàn công tác, chuyến làm việc tại Washington D.C. không chỉ góp phần tăng cường trao đổi trực tiếp với các cơ quan quản lý và tổ chức ngành gỗ Mỹ mà còn cho thấy nỗ lực chủ động thích ứng của ngành gỗ Việt Nam trước các thay đổi trong môi trường thương mại quốc tế.

Trong bối cảnh mới, yêu cầu về kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, tiêu chuẩn lao động, môi trường và sở hữu trí tuệ được xem là điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp duy trì năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường xuất khẩu bền vững.