Hoàn thiện khung pháp lý, tăng tính linh hoạt cho công tác quy hoạch đô thị, nông thôn

Nghị định có hiệu lực từ ngày 22/01/2026, được đánh giá là bước điều chỉnh quan trọng nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn lập quy hoạch, đồng thời tăng tính linh hoạt, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu phân quyền, phân cấp trong quản lý nhà nước về quy hoạch.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định số 34/2026/NĐ-CP là việc sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến lập quy hoạch chung đô thị.

Theo đó, Nghị định mở rộng căn cứ pháp lý và nới lỏng một số điều kiện so với quy định trước đây, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các địa phương trong quá trình lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch. Cụ thể, ngưỡng mật độ dân số tối thiểu để lập quy hoạch chung đô thị được điều chỉnh giảm từ 500 người/km² xuống còn 300 người/km²; đồng thời bãi bỏ quy định về diện tích tối thiểu đối với đô thị mới.

Theo quy định sửa đổi tại Điều 7, phạm vi lập quy hoạch chung đô thị được xác định linh hoạt và đa dạng hơn, bao gồm: thành phố hoặc tỉnh dự kiến thành lập thành phố theo quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn; đặc khu là đô thị hoặc đặc khu được định hướng thuộc hệ thống đô thị; khu vực gồm nhiều phường liền kề hoặc một phường độc lập; khu vực gồm nhiều phường và xã liền kề đáp ứng các điều kiện về diện tích tối thiểu 50 km², mật độ dân số tối thiểu 300 người/km² và tỷ lệ lao động phi nông nghiệp từ 30% trở lên. Đối với đô thị mới, phạm vi quy hoạch tối thiểu được xác định theo địa giới hành chính cấp xã, không còn ràng buộc về quy mô diện tích như trước.

Nghị định cũng khẳng định rõ: phạm vi quy hoạch trong đồ án quy hoạch chung đô thị đã được phê duyệt là căn cứ pháp lý để tổ chức quản lý và phát triển đô thị, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong quá trình triển khai thực hiện.

Bên cạnh đó, quy định về lập quy hoạch phân khu tại Điều 8 cũng được sửa đổi theo hướng mở rộng phạm vi điều chỉnh và không quy định cứng về quy mô diện tích.

Theo đó, các khu vực thuộc quy hoạch chung thành phố, quy hoạch chung đô thị mới dự kiến thành lập thành phố, khu kinh tế hoặc khu du lịch quốc gia sẽ được lập quy hoạch phân khu khi đã được xác định trong kế hoạch thực hiện quy hoạch chung. Quy mô diện tích được xác định trên cơ sở cấu trúc không gian của quy hoạch chung đã được phê duyệt và do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định.

Ngoài ra, các khu chức năng có mục tiêu quản lý phát triển hoặc có yêu cầu đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật cũng thuộc đối tượng lập quy hoạch phân khu, với quy mô diện tích do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xác định. Quy định này được kỳ vọng sẽ nâng cao tính chủ động cho địa phương, đáp ứng linh hoạt hơn yêu cầu quản lý phát triển và thu hút đầu tư.

Đối với quy hoạch chi tiết, Nghị định số 34/2026/NĐ-CP sửa đổi điểm c khoản 1 Điều 9 theo hướng không quy định ngưỡng diện tích cụ thể đối với khu chức năng như trước đây (dưới 200 ha). Thay vào đó, quy mô diện tích được xác định căn cứ theo đồ án quy hoạch chi tiết đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, bảo đảm phù hợp với quy hoạch tỉnh hoặc quy hoạch chung thành phố.

Một điểm mới đáng chú ý khác là quy định về việc gửi hồ sơ quy hoạch đô thị và nông thôn thông qua hệ thống thông tin cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng. Theo đó, cơ quan tổ chức lập quy hoạch có trách nhiệm gửi văn bản kèm hồ sơ quy hoạch qua hệ thống dữ liệu quốc gia để phục vụ công tác thẩm định.

Đối với các hồ sơ chưa thực hiện gửi thẩm định trước ngày 01/01/2026, sau khi được phê duyệt, cơ quan tổ chức lập quy hoạch phải gửi đầy đủ hồ sơ đã được thẩm định và phê duyệt lên hệ thống dữ liệu quốc gia. Quy định này nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong công tác quản lý quy hoạch, tăng cường tính công khai, minh bạch và khả năng khai thác, sử dụng dữ liệu.

Nghị định cũng sửa đổi, bổ sung quy định về trách nhiệm quản lý kinh phí cho hoạt động quy hoạch đô thị và nông thôn của UBND cấp tỉnh. Theo đó, UBND cấp tỉnh và cơ quan có thẩm quyền phê duyệt quy hoạch có trách nhiệm ban hành kế hoạch kinh phí hằng năm, phê duyệt dự toán chi phí cho hoạt động quy hoạch; đồng thời được phân cấp, ủy quyền cho cơ quan trực thuộc phê duyệt dự toán theo quy định của pháp luật. Trường hợp nhà đầu tư đồng thời là cơ quan tổ chức lập quy hoạch, cơ quan này có trách nhiệm phê duyệt dự toán chi phí lập nhiệm vụ quy hoạch và quy hoạch đô thị, nông thôn.

Theo Bộ Xây dựng, việc ban hành Nghị định số 34/2026/NĐ-CP nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật số 144/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn; bảo đảm phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và các quy định hiện hành về phân quyền, phân cấp.

Đồng thời, Nghị định góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn, khắc phục những hạn chế, bất cập trong thực tiễn; đáp ứng yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giai đoạn mới.