CPI tháng 3 lập đỉnh 5 năm, áp lực từ giá năng lượng gia tăng

Theo số liệu công bố ngày 4/4, CPI tháng 3 tăng 1,23% so với tháng trước, tăng 2,44% so với cuối năm 2025 và tăng 4,65% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng theo năm cao nhất của tháng 3 trong giai đoạn 5 năm gần đây, cho thấy áp lực lạm phát đang gia tăng rõ rệt.

Động lực chính của đà tăng đến từ nhóm giao thông, khi chỉ số giá tăng tới 12,85%, đóng góp 1,28 điểm phần trăm vào CPI chung. Diễn biến này chủ yếu xuất phát từ giá nhiên liệu tăng mạnh trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu bị ảnh hưởng bởi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. Giá dầu diesel trong nước tăng hơn 57%, trong khi giá xăng tăng gần 30%, kéo theo chi phí vận tải leo thang. Hệ quả là giá vé máy bay tăng trên 23% và vận tải đường sắt tăng gần 14%.

Cùng với đó, nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 0,77% do chi phí đầu vào và giá năng lượng tăng. Giá dầu hỏa, gas và vật liệu xây dựng đều đi lên, kéo theo chi phí sửa chữa và dịch vụ liên quan gia tăng.

Ở chiều ngược lại, một số yếu tố đã góp phần kiềm chế đà tăng của CPI. Nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm 0,59% nhờ nhu cầu tiêu dùng hạ nhiệt sau Tết, trong khi nhóm thông tin và truyền thông giảm nhẹ do nguồn cung thiết bị công nghệ dồi dào và cạnh tranh thị trường gia tăng.

Tổng thể, trong 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính có tới 9 nhóm tăng giá, phản ánh áp lực chi phí đang lan rộng trong nền kinh tế. Các nhóm như y tế, giáo dục, đồ uống và thuốc lá cũng ghi nhận mức tăng nhẹ, chủ yếu do chi phí đầu vào và điều chỉnh giá dịch vụ.

Tính chung quý I/2026, CPI bình quân tăng 3,51% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng mạnh nhất với 5,69%, tiếp đến là nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,55%, cho thấy tác động cộng hưởng từ giá nguyên liệu, năng lượng và thực phẩm.

Đáng chú ý, lạm phát cơ bản tiếp tục duy trì ở mức cao. Tháng 3, chỉ số này tăng 0,47% so với tháng trước và tăng 3,96% so với cùng kỳ; bình quân quý I tăng 3,63%, cao hơn mức tăng của CPI chung. Điều này cho thấy áp lực lạm phát mang tính nền tảng vẫn hiện hữu, bất chấp một số yếu tố giúp hạ nhiệt chỉ số chung.

Bên cạnh diễn biến giá tiêu dùng, thị trường vàng và ngoại tệ cũng ghi nhận những biến động đáng chú ý. Giá vàng trong nước tăng mạnh so với cùng kỳ, trái ngược xu hướng giảm của thị trường quốc tế, trong khi giá USD trong nước tăng theo xu hướng toàn cầu dưới tác động của chính sách lãi suất cao tại Mỹ và nhu cầu trú ẩn an toàn gia tăng.

Trong bối cảnh áp lực lạm phát gia tăng, cơ quan quản lý khuyến nghị cần tiếp tục duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, theo dõi sát diễn biến giá dầu, tỷ giá và các yếu tố toàn cầu. Đồng thời, việc điều hành giá các mặt hàng thiết yếu như xăng dầu, điện, y tế và giáo dục cần được thực hiện linh hoạt, nhằm hạn chế hiệu ứng cộng hưởng gây áp lực lên mặt bằng giá trong nước.