Tăng trưởng kinh tế TP.HCM trong bối cảnh mới

I. Bối cảnh kinh tế toàn cầu và cả nước

Xung đột địa chính trị leo thang, giá năng lượng biến động và chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn khó đoán định đang đặt ra áp lực không nhỏ đối với các vấn đề về lãi suất, tỷ giá và tín dụng trong nước.

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến chuỗi vận tải biển và hàng không quốc tế có nguy cơ bị gián đoạn, kéo theo biến động mạnh của giá dầu và các mặt hàng năng lượng. Những biến động này không chỉ ảnh hưởng đến thị trường hàng hóa, mà còn lan sang thị trường tài chính toàn cầu.

Xét ở góc độ tiêu cực, đặc biệt trong ngắn hạn, nếu chiến sự kéo dài và leo thang, thậm chí lan rộng ra nhiều quốc gia thay vì chỉ giới hạn trong một khu vực, thì chi phí đầu vào cho sản xuất toàn cầu sẽ gia tăng. Giá các mặt hàng năng lượng như dầu mỏ, than có thể tăng mạnh, từ đó tạo áp lực lên lạm phát và tỷ giá trên phạm vi toàn cầu. Thứ hai, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng là hiện hữu nếu các tuyến vận tải, logistics quốc tế bị gián đoạn hoặc kiểm soát chặt chẽ hơn. Điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động thương mại và sản xuất của nhiều nền kinh tế. Thứ ba, xung đột kéo dài có thể làm suy giảm niềm tin và nhu cầu tiêu dùng toàn cầu, khiến tăng trưởng kinh tế thế giới chậm lại. Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia có thể tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ để kiểm soát lạm phát và ổn định vĩ mô, qua đó tác động đến tỷ giá và dòng vốn đầu tư quốc tế.

Việt Nam là nền kinh tế có độ mở lớn, những cú sốc kinh tế - chính trị toàn cầu thường tác động khá nhanh thông qua 3 kênh chính, gồm: giá năng lượng, tỷ giá và dòng vốn quốc tế. Giá dầu tăng làm chi phí sản xuất leo thang, tạo áp lực lên lạm phát. Tỷ giá biến động khiến nguy cơ nhập khẩu gia tăng. Trong khi đó, dòng vốn quốc tế có thể đảo chiều nếu chênh lệch lãi suất giữa USD và các đồng tiền khác tiếp tục duy trì ở mức cao.

II. Phân tích đánh giá thực trạng các động lực tăng trưởng kinh tế của thành phố qua 02 tháng đầu năm 2026

Tiếp cận từ dóc độ tổng cầu, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trong 2 tháng đầu năm 2026 đạt 316.459 tỷ đồng, tăng 113,1% so với cùng kỳ năm trước, phản ánh đà phục hồi mạnh mẽ của tiêu dùng nội địa và dịch vụ. Doanh thu dịch vụ lưu trú và ăn uống đạt 39.207 tỷ đồng (tăng 120,2%), du lịch lữ hành 5.527 tỷ đồng (tăng 112,1%), và dịch vụ khác 122.362 tỷ đồng (tăng 110,3%). Điều này, cho thấy nhu cầu tiêu dùng và du lịch phục hồi là động lực chính thúc đẩy tăng trưởng. Bên cạnh đó, chi ngân sách địa phương trong 2 tháng đạt 26.670,4 tỷ đồng, tăng mạnh 152.0% so với cùng kỳ, chiếm tỷ lệ 8.7% so với dự toán năm, góp phần kích thích tăng trưởng qua đầu tư công và chi tiêu thường xuyên. Trong đó, chi đầu tư phát triển đạt 13.080 tỷ đồng (tăng 287.9%, chiếm 49.0% cơ cấu), tập trung vào hạ tầng và phát triển kinh tế. Chi thường xuyên là 13.374 tỷ đồng (tăng 105%, chiếm 50,1%), với chi giáo dục đào tạo 4.038,6 tỷ đồng (chiếm 15,1%) và khoa học công nghệ 196,1 tỷ đồng. Hoạt động xuất nhập khẩu cũng ghi nhận tăng trưởng tích cực; trị giá xuất khẩu hàng hóa đạt 14.725 triệu USD trong 2 tháng, tăng 112,4% so với cùng kỳ, là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng nhờ nhu cầu toàn cầu và lợi thế sản xuất; trị giá nhập khẩu hàng hóa đạt 16.585 triệu USD, tăng 113,8% so với cùng kỳ, phản ánh nhu cầu nguyên liệu sản xuất tăng cao để hỗ trợ công nghiệp và xuất khẩu. Mặc dù dẫn đến nhập siêu nhẹ, nhưng nhập khẩu này là động lực gián tiếp cho tăng trưởng bằng cách cung cấp đầu vào cho các ngành chế biến chế tạo, vốn đang tăng trưởng mạnh theo IIP.

Tiếp cận từ góc độ tổng cung, ngành công nghiệp là động lực cốt lõi của tăng trưởng kinh tế TP.HCM thể hiện qua chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) toàn ngành đạt 114,6% trong 2 tháng, tăng so với cùng kỳ. Ngành nông nghiệp ghi nhận sự ổn định, góp phần vào an ninh lương thực và hỗ trợ tiêu dùng nội địa, gián tiếp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế qua chuỗi cung ứng thực phẩm. Ngành thương mại – dịch vụ, lĩnh vực tài chính – tín dụng ghi nhận tăng trưởng tín dụng 100,4% so với tháng trước cho thấy hệ thống ngân hàng đang thúc đẩy đầu tư và sản xuất, là động lực tài chính quan trọng cho các ngành công nghiệp và dịch vụ.

III. Nhận định tác động của diễn biến năng lượng đến các động lực tăng trưởng kinh tế của Thành phố

Đứng ở góc độ tổng cầu, đối với hoạt động xuất nhập khẩu, đối mặt với áp lực gia tăng chi phí và đứt gãy chuỗi cung ứng. chi phí logistics tăng vọt, kinh tế Mỹ và EU có dấu hiệu đình trệ do giá năng lượng cao, dẫn đến việc người tiêu dùng tại các thị trường này thắt chặt chi tiêu ảnh hưởng tiêu cực đến kim ngạch xuất khẩu của Thành phố.

- Đối với đầu tư công, giá vật liệu sẽ có xu hướng tăng, điều này dẫn đến tình trạng các nhà thầu e ngại thi công, thách thức giải ngân đầu tư công. Đầu tư nước ngoài (FDI) có thể chậm lại do bất ổn địa chính trị.

- Đối với tiêu dùng nội địa, giá nhiên liệu tăng tác động đến chỉ số giá tiêu dùng có chiều hướng tăng cao.Điều này sẽ ảnh hưởng đến kéo giảm tiêu dùng nội địa của người dân. Người tiêu dùng có xu hướng cắt giảm chi tiêu không thiết yếu, hạn chế mua sắm, tiêu dùng các dịch vụ.

Đứng ở góc độ tổng cung, đối với khu vực công nghiệp, chi phí logistics tăng ảnh hưởng đến dẫn đến giá thành phẩm cao hơn và cạnh tranh giảm. Các ngành sản xuất đối mặt với chi phí đầu vào tăng cao. Các doanh nghiệp sản xuất sẽ gặp khó khăn do giá thành sản phẩm tăng, giảm khả năng cạnh tranh.

Đối với lĩnh vực thương mại dịch vụ, doanh thu ngành du lịch có nguy cơ sụt giảm do lượng khách quốc tế đến TP.HCM từ khu vực Trung Đông và các nước khác lo ngại về an ninh hàng không, gây thất thu cho ngành dịch vụ - khách sạn. Thị trường chứng khoán biến động mạnh theo chiều hướng giảm, thị trường bất động sản sẽ có chiều hướng chậm lại do áp lực từ lãi suất tăng.

Tóm lại, nếu xung đột không sớm được kiểm soát và tiếp tục lan rộng, các động lực tăng trưởng của Việt Nam sẽ chịu tác động tiêu cực, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến triển vọng tăng trưởng kinh tế trong năm 2026, tới mục tiêu tăng trưởng hai con số mà Chính phủ đã đề ra.

IV. Dự báo tăng trưởng kinh tế thành phố Quý I/2026 và kịch bản tăng trưởng kinh tế thành phố Quý II/2026

Đối với kinh tế cả nước, Trading Economics có đưa ra dự báo quý 1/2026. Bên cạnh đó, VinaCapital cũng có dự báo về tăng trưởng GDP năm 2026 trong bối cảnh diễn biến giá năng lượng trên thế giới.

Với phân tích tình hình kinh tế toàn cầu và động lực tăng trưởng kinh tế của TPHCM trong 02 tháng đầu năm, đáng lưu ý về mức thuế quan mới của Hoa Kỳ và diễn biến giá dầu. Theo đó, đối với mức thuế quan Hoa Kỳ 10% - 15% sẽ tạo cơ hội phục hồi mạnh hơn dự kiến cho TP.HCM trong ngắn hạn, nhưng đòi hỏi chủ động đa dạng thị trường, nâng tỷ lệ nội địa hóa, phát triển kinh tế xanh - số, và theo dõi sát đàm phán Việt Nam - Hoa Kỳ. Tuy nhiên, căng thẳng địa chính trị Trung Đông diễn biến khó đoán định sẽ ảnh hưởng khá lớn đến các động lực tăng trưởng kinh tế. Với đà kinh tế 02 tháng đầu năm 2026 tích cực và sự chỉ đạo quyết liệt lãnh đạo, Thành phố sẽ có thể duy trì đà tăng trưởng kinh tế; đặc biệt trong quý 1 và quý 2/2026 có thể tận dụng mức thuế quan thấp hơn từ Hoa Kỳ để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế; đồng thời phải chủ động ứng phó với những tác động tiêu cực từ diễn biến giá dầu và diễn biến địa chính trị trên thế giới nhằm phát huy các động lực tăng trưởng truyền thống và thúc đẩy động lực tăng trưởng mới.

TP.HCM có độ mở nền kinh tế lớn vì vậy sẽ phụ thuộc khá nhiều vào tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Bên cạnh đó, tăng trưởng kinh tế cả nước cũng là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế TPHCM. Ngoài ra, với dữ liệu ước tính đến tháng 02/2026 chưa phản ánh hết được thực trạng tăng trưởng kinh tế. Trên cơ sở những phân tích trên, dự báo của VinaCapital, Trading Economics về tăng trưởng kinh tế Việt Nam và dữ liệu hiện tại, dự báo tăng trưởng kinh tế TPHCM quý I/2026 như sau:

Bảng 1: Dự báo tăng trưởng kinh tế TPHCM Quý 1/2026

Nguồn: Tính toán của nhóm nghiên cứu

Để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026 trên 10%, tốc độ tăng trưởng kinh tế 6 tháng đầu năm 2026 phải đạt ít nhất 10,3%. Vì vậy, tương ứng với dự báo tăng trưởngkinh tế quý 1/2026 như trên, kịch bản tăng trưởng kinh tế TPHCM quý II/2026 như sau:

Nguồn: Tính toán của nhóm nghiên cứu

Kịch bản cơ sở được đặt trong bối cảnh chiến sự leo thang và kéo dài, dự báo tăng trưởng GRDP quý 1/2026 của TPHCM trong khoảng 7,08% – 7,98% (dự báo điểm 7,53%), tăng trưởng GRDP quý 2/2026 của Thành phố phải đạt trong khoảng 12,62% - 13,52% (dự báo điểm là 13,07%).

Kịch bản chuyển tiếp được đặt trong bối cảnh chiến sự xảy ra trong thời gian ngắn, dự báo tăng trưởng GRDP quý 1/2026 của TPHCM trong khoảng 8,08% – 9,04% (dự báo điểm 8,56%), tăng trưởng GRDP quý 2/2026 của Thành phố phải đạt trong khoảng 11,59%
- 12,49% (dự báo điểm là 12,04%).

Kịch bản mục tiêu được đặt trong bối cảnh chiến sự được hạ nhiệt nhanh, dự báo tăng trưởng GRDP quý 1/2026 của TPHCM trong khoảng 9,19% – 10,28% (dự báo điểm 9,74%), tăng trưởng GRDP quý 2/2026 của Thành phố phải đạt trong khoảng 10,41% - 11,31% (dự báo điểm là 10,86%).

Tóm lại, các kịch bản tăng trưởng sẽ phụ thuộc vào diễn biến xung đột địa chính trị, tình hình kinh tế toàn cầu và cả nước và đặc biệt là việc thành phố triển khai các giải pháp, cơ chế chính sách để phát huy các động lực tăng trưởng truyền thống và thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới.

V. Đề xuất một số giải pháp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

Thứ nhất, giải ngân đầu tư công quyết liệt ngay từ quý I

- Tập trung các dự án trọng điểm quốc gia và địa phương hạ tầng giao thông, logistics, khu công nghệ cao Bình Dương-Vũng Tàu sau sáp nhập).

- Đẩy nhanh tháo gỡ vướng mắc thủ tục, đất đai, giải phóng mặt bằng. Áp dụng cơ chế đặc thù (Nghị quyết 260 sửa đổi 98 cho TP.HCM) để rút ngắn thời gian phê duyệt.
Thứ hai, thúc đẩy sản xuất công nghiệp và xuất khẩu

- Hỗ trợ doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất quý I để tận dụng thuế quan Hoa Kỳ 15% tạm thời (trước khi có thể thay đổi sau 150 ngày).

- Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu (tăng cường EU, Nhật Bản, Hàn Quốc qua CPTPP, EVFTA, RCEP), đồng thời duy trì đà xuất khẩu sang Hoa Kỳ. Tổ chức hội chợ xúc tiến thương mại ngay quý I.

- Hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ minh bạch chuỗi cung ứng, chứng nhận xuất xứ (C/O) để tránh rủi ro chống lẩn tránh thuế.

Thứ ba, kích cầu tiêu dùng nội địa và dịch vụ

- Triển khai chương trình kích cầu mạnh mẽ, tổ chức các sự kiện mua sắm, lễ hội
lớn tại TP.HCM.

- Kích cầu du lịch, dịch vụ lưu trú - ăn uống. Hỗ trợ doanh nghiệp logistics, vận tải Thứ tư, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài và đầu tư tư nhân chất lượng cao

- Tận dụng vị thế Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu (China+1): Tập trung thu hút dự án công nghệ cao, AI, kinh tế số từ Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản. TP.HCM đẩy mạnh khu công nghệ cao Bình Dương cũ, cảng Vũng Tàu.

- Cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân (kinh tế số, khởi nghiệp).

Thứ năm, phát triển kinh tế số và đổi mới sáng tạo

- Đẩy mạnh dữ liệu lớn, AI, chuyển đổi số trong sản xuất, dịch vụ, quản lý nhà nước, kinh tế dữ liệu làm trụ cột.

- Hỗ trợ startup, nền tảng số, thương mại điện tử. Đầu tư hạ tầng số (5G, đám mây)
để nâng năng suất lao động.

Thứ sáu, giữ vững kinh tế ổn định và kiểm soát rủi ro

- Kiểm soát chỉ số giá, hướng đến ổn định và thúc đẩy tiêu dùng nội địa.

- Ổn định nguồn cung nhiên liệu: hạn chế xuất khẩu dầu thô; phối hợp PVN-EVN ưu tiên khí nội địa thay LNG nhập. Kích hoạt dự trữ chiến lược; tìm nguồn thay thế (có thể từ Nga, Mỹ, nhưng chi phí cao); Giám sát giá, tránh thiếu hụt; kêu gọi người dân đồng hành tiết kiệm năng lượng; phối hợp doanh nghiệp (Petrolimex, PVN) đảm bảo cung ứng.

- Chống thất thu, chú trọng chi đầu tư phát triển hiệu quả.

Theo dõi sát thuế quan Hoa Kỳ, chuẩn bị kịch bản ứng phó nếu tăng trở lại.