Quá trình toàn cầu hóa đã mang lại vật chất dồi dào cho loài người. Tuy nhiên, quá trình toàn cầu hóa cũng mang lại những mặt trái và hệ lụy cho môi trường và tác động lại chính con người.
![]() |
Đó là những cánh rừng bị tàn phá để xây dựng thành thị, để lấy đất sản xuất nông nghiệp, đại dương, các dòng sông bị ô nhiễm trầm trọng bởi chất thải, rác thải, nhất là rác thải nhựa. Hạn hán, rét buốt, bão lũ ngày càng khốc liệt, dịch bệnh nguy hiểm ngày càng nhiều hơn… Những điều đó cảnh báo con người phải nhìn lại lối sống sao cho hài hòa với thiên nhiên.
Trong cuốn sách Công dân toàn cầu - Công dân vũ trụ, tác giả - GS. Phan Văn Trường cho rằng, công dân toàn cầu trước tiên phải là công dân trước khi nghĩ tới chuyện toàn cầu. Đó phải là một công dân tốt, tuân thủ chặt chẽ các quy định của pháp luật, đó là một con người có tinh thần trách nhiệm cao với cộng đồng và thiên nhiên.
Công dân tốt là người có trái tim nhân ái và hành động dựa trên tình yêu đồng loại, tình yêu thiên nhiên. Con người cũng chỉ là một mắt xích nhỏ nhoi trong hệ sinh thái địa cầu. Do đó, công dân tốt phải luôn có ý thức giữ gìn, bảo vệ môi trường.
Theo GS. Phan Văn Trường, không có định nghĩa chung đối với công dân toàn cầu, tuy nhiên rất nhiều người sẵn sàng thích nghi để sinh sống và làm việc tại môi trường mới, đa văn hóa với thái độ vui vẻ, cầu thị, khiêm tốn và không phán xét những điều khác biệt. Với công dân toàn cầu, ở đâu cũng là nhà, bởi vì họ tin rằng con người và muôn loài đều có ngôi nhà chung là trái đất, họ không xem tiền là mục đích tối thượng mà chỉ là phương tiện để mang lại những giá trị tốt đẹp, bền vững trên hành trình, sứ mệnh mà họ đã lựa chọn, với cuộc sống cân bằng giữa cá nhân, công việc, gia đình, xã hội và đôi khi là niềm tin tôn giáo.
Bên cạnh đó, công dân toàn cầu kiểm soát cảm xúc tốt, tự trọng, thành thật với bản thân, khi đã hứa điều gì sẽ thực hiện với tinh thần trách nhiệm cao nhất. Công dân toàn cầu cũng là những con người luôn yêu mến, tôn kính nguồn cội, những hệ sinh thái mà người xưa đã tạo ra để dành cho thế hệ ngày nay. Do đó, họ cố gắng đóng góp để duy trì và phát huy những giá trị tích cực, tốt đẹp cho thế hệ sau.
Một điểm quan trọng nữa của công dân toàn cầu là họ luôn nắm vững nghệ thuật tự làm, tự lực, tự cường. Họ là những con người luôn chủ động làm việc, đào sâu suy nghĩ để tìm giải pháp sáng tạo, hiệu quả nhờ sự hiếu học, tư duy tự học suốt đời.
Với những phẩm chất đó, theo GS. Phan Văn Trường, công dân toàn cầu là một phần của công dân vũ trụ, đó là những con người yêu và bảo vệ sự sống, yêu thiên nhiên, quan tâm tới thế hệ sau, biết sống cân bằng và thuận tự nhiên, đóng góp những điều tốt lành cho thế giới.