Tôm hùm xanh Việt Nam bứt phá, dẫn đầu nguồn cung tại thị trường Trung Quốc

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), nhu cầu nhập khẩu tôm hùm của Trung Quốc trong năm 2025 đạt gần 70.000 tấn, tăng đáng kể so với năm 2024 và phản ánh sự phục hồi rõ rệt của phân khúc thủy sản cao cấp. Trong bối cảnh đó, Việt Nam chiếm khoảng 34,5% thị phần, vượt Canada - quốc gia từng giữ vị trí dẫn đầu nhưng giảm xuống còn khoảng 22%.

Các nguồn cung khác như Mỹ và Australia cũng gia tăng hiện diện, cho thấy xu hướng đa dạng hóa nguồn nhập khẩu của Trung Quốc ngày càng rõ rệt. Tuy nhiên, tôm hùm xanh Việt Nam nổi lên nhờ khả năng cung cấp sản phẩm sống, chất lượng ổn định và thời gian vận chuyển nhanh.

Một yếu tố quan trọng thúc đẩy sự dịch chuyển thị phần là chính sách thuế. Việc Trung Quốc áp thuế bổ sung đối với nhiều mặt hàng thủy sản Canada trong năm 2025 khiến nguồn cung này kém cạnh tranh hơn. Trong khi đó, lợi thế về khoảng cách địa lý và tính linh hoạt trong vận chuyển giúp Việt Nam nhanh chóng tận dụng cơ hội mở rộng thị phần.

Bên cạnh yếu tố chính sách, sự thay đổi trong xu hướng tiêu dùng cũng tạo động lực tăng trưởng. Thị trường Trung Quốc ghi nhận sự phân hóa rõ rệt: nhóm khách hàng tiết kiệm ưu tiên sản phẩm giá thấp, trong khi phân khúc cao cấp vẫn duy trì nhu cầu ổn định. Sự phát triển của thương mại điện tử, bán lẻ hiện đại và chuỗi nhà hàng tiếp tục thúc đẩy tiêu thụ các sản phẩm giá trị cao như tôm hùm sống.

Theo số liệu hải quan, tổng giá trị xuất khẩu tôm của Việt Nam sang Trung Quốc và Hồng Kông trong năm 2025 đạt khoảng 1,3 tỷ USD, tăng hơn 50% so với năm trước. Trong đó, tôm hùm xanh đóng vai trò động lực tăng trưởng chính. Bước sang tháng đầu năm 2026, xuất khẩu mặt hàng này tiếp tục duy trì đà tích cực với giá trị vượt 100 triệu USD.

Dù vậy, triển vọng thời gian tới được dự báo sẽ cạnh tranh hơn. Việc Trung Quốc gỡ bỏ thuế bổ sung đối với tôm hùm Canada từ tháng 3/2026 có thể giúp nguồn cung này quay trở lại mạnh mẽ, đặc biệt ở phân khúc nhà hàng cao cấp. Australia cũng đang đẩy mạnh xuất khẩu sau khi hoạt động thương mại được khôi phục.

Ở trong nước, người nuôi và doanh nghiệp xuất khẩu vẫn đối mặt với nhiều thách thức như biến động giá thu mua, cạnh tranh từ các nước trong khu vực và yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc cũng như đăng ký cơ sở chế biến từ phía Trung Quốc.

Theo VASEP, để duy trì đà tăng trưởng và giữ vững thị phần, doanh nghiệp cần tập trung ổn định chất lượng sản phẩm, chuẩn hóa quy cách, tối ưu logistics đối với hàng sống và tăng cường kết nối trực tiếp với hệ thống phân phối hiện đại tại Trung Quốc.

Hiệp hội nhận định nhu cầu tiêu dùng phân khúc cao cấp tại Trung Quốc vẫn là động lực quan trọng cho xuất khẩu tôm hùm Việt Nam. Tuy nhiên, năm 2026 sẽ là giai đoạn cạnh tranh quyết liệt hơn, đòi hỏi doanh nghiệp phải duy trì lợi thế về chất lượng, tốc độ giao hàng và khả năng bám sát kênh phân phối để tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu.