Doanh nghiệp cần đổi mới để bứt phá

Tại Diễn đàn “Doanh nghiệp Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu: Đổi mới để bứt phá” do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức chiều ngày 24/3, các ý kiến đều chỉ ra điểm hạn chế phần lớn là do doanh nghiệp Việt Nam có quy mô nhỏ và vừa, năng lực tài chính hạn chế, trình độ công nghệ chưa cao và năng suất lao động còn khoảng cách so với khu vực và thế giới. Nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ và quản trị hiện đại, vẫn còn thiếu hụt.

Đáng chú ý, liên kết giữa các doanh nghiệp trong nước còn lỏng lẻo, chưa hình thành được các hệ sinh thái và cụm ngành đủ mạnh để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Những điểm nghẽn này không chỉ làm chậm tốc độ phát triển mà còn tiềm ẩn nguy cơ làm suy giảm năng lực cạnh tranh trong dài hạn nếu không được tháo gỡ kịp thời.

Trước những biến động của kinh tế thế giới hiện nay, theo chuyên gia kinh tế Đinh Đức Hiển, đây thực chất là quá trình tái cấu trúc kinh tế toàn cầu, khi xu hướng toàn cầu hóa truyền thống đang chuyển sang mô hình hợp tác dựa trên lợi ích của từng quốc gia. Doanh nghiệp nào thích ứng nhanh sẽ nắm bắt được cơ hội.

Trong bối cảnh biến động như xung đột địa chính trị hay thay đổi chính sách thương mại đang tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất - kinh doanh, đặc biệt là các doanh nghiệp xuất khẩu. Chi phí logistics tăng, thời gian vận chuyển kéo dài, rủi ro thị trường gia tăng, ông Nguyễn Đình Tùng - Tổng Giám đốc Công ty Vina T&T cho rằng, doanh nghiệp buộc phải thay đổi để thích ứng. Nếu khó khăn kéo dài, việc “thích ứng” sẽ không còn đủ, mà phải chuyển sang “thay đổi” để tồn tại và phát triển.

Đổi mới - chìa khóa để bứt phá và hội nhập sâu

Theo ông Võ Tân Thành - Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển dịch từ gia công sang sáng tạo và làm chủ giá trị, từ thị trường nội địa sang tư duy toàn cầu, từ tăng trưởng nhanh sang tăng trưởng bền vững. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải tận dụng hiệu quả các cơ hội từ chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, tài chính xanh và các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Còn ông Nguyễn Đình Tùng cho rằng, doanh nghiệp cần đẩy mạnh chế biến sâu, nâng cao công nghệ bảo quản và đa dạng hóa thị trường để giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống. Đồng thời, cần chuyển đổi mô hình logistics theo hướng giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo nhằm thích ứng với biến động chi phí và xu hướng phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, việc xây dựng một nền nông nghiệp bền vững, được đầu tư bài bản, không chỉ giúp nâng cao giá trị xuất khẩu mà còn đóng vai trò “bệ đỡ” cho nền kinh tế trong những giai đoạn khó khăn.

Theo Th-S. Lê Thị Xuân Phương - Đại học Duy Tân, doanh nghiệp Việt muốn tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy “đáp ứng” sang “chủ động”, đầu tư vào công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và chuẩn hóa mô hình quản trị theo các chuẩn mực quốc tế như ESG, OECD hay ISO.

Bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, vai trò của Nhà nước và các hiệp hội cũng đặc biệt quan trọng. Nhà nước cần hỗ trợ về chính sách tài chính, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường hiện đại, tháo gỡ các rào cản, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực như vốn, công nghệ và thị trường.

Đồng thời, cần phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi mô hình kinh doanh, phát triển hạ tầng kiểm định và chứng nhận quốc tế. Trong khi đó, các hiệp hội cần đóng vai trò cầu nối, hỗ trợ xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp và cung cấp thông tin thị trường.