Chính phủ yêu cầu hoàn thiện báo cáo khả thi đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam trước 15/1

Theo thông báo kết luận ngày 4/1 của Văn phòng Chính phủ, quá trình chuẩn bị dự án thời gian qua còn tồn tại những hạn chế nhất định. Trong đó, việc đánh giá tác động và rủi ro chưa được thực hiện đầy đủ, chưa bảo đảm tính khách quan và khoa học; cơ chế hài hòa lợi ích và chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước và nhà đầu tư cũng chưa được làm rõ, gây khó khăn trong lựa chọn phương thức đầu tư phù hợp.

Trên cơ sở đó, Thường trực Chính phủ yêu cầu Bộ Xây dựng thiết kế hệ thống tiêu chí và quy trình lựa chọn phương thức đầu tư hiệu quả, tối ưu, bảo đảm lợi ích quốc gia và người dân, đồng thời tăng cường các biện pháp phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực. Trường hợp cần thiết, Bộ phải chủ động đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù cho từng hình thức đầu tư, bao gồm đầu tư công, đối tác công - tư (PPP) hoặc đầu tư kinh doanh, trên cơ sở đánh giá toàn diện tác động kinh tế - xã hội và tài chính.

Bộ Xây dựng được giao chỉ đạo Ban Quản lý dự án Đường sắt, chậm nhất trong tháng 1/2026 phải hoàn tất việc lựa chọn tư vấn quốc tế để lập báo cáo nghiên cứu khả thi. Báo cáo sau khi hoàn thiện phải trình Thủ tướng đúng thời hạn 15/1 theo yêu cầu. Đồng thời, Bộ chịu trách nhiệm xác định chính xác hướng tuyến, mốc giới và trích lục địa chính để xây dựng phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng đúng quy định, hạn chế tối đa thất thoát, lãng phí.

Song song với đó, Thường trực Chính phủ giao Bộ Xây dựng phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Ngoại giao và các chuyên gia trong, ngoài nước rà soát hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hiện hành trong nước và quốc tế. Trên cơ sở này, các cơ quan liên quan sẽ nghiên cứu, lựa chọn công nghệ phù hợp cho dự án, bao gồm phương án tàu chạy trên ray, tàu đệm từ hoặc công nghệ ống từ trường, bảo đảm yêu cầu an toàn, hiệu quả và tính bền vững lâu dài.

Các địa phương có tuyến đường sắt đi qua được yêu cầu sớm rà soát, báo cáo chính xác nhu cầu vốn liên quan đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư, gửi về Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính để phục vụ công tác điều phối nguồn lực và lập kế hoạch triển khai đồng bộ.

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam có tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 1,7 triệu tỷ đồng, tương đương 67 tỷ USD. Tuyến đường sắt dài 1.541 km, điểm đầu tại ga Ngọc Hồi (Hà Nội), điểm cuối tại ga Thủ Thiêm (TP.HCM), đi qua 20 tỉnh, thành phố. Dự án đã được Quốc hội Việt Nam cho phép khu vực tư nhân tham gia đầu tư, dự kiến khởi công vào tháng 12/2026 và hoàn thành vào năm 2035.

Trước đó, tháng 5/2025, VinSpeed - doanh nghiệp thuộc Vingroup từng đề xuất tham gia đầu tư dự án với phương án tự thu xếp 20% vốn và vay phần còn lại từ Nhà nước với lãi suất 0% trong thời hạn 35 năm. Tuy nhiên, đến cuối tháng 12/2025, VinSpeed đã rút đề xuất để tập trung nguồn lực cho các dự án hạ tầng khác. Ngoài Vingroup, một số doanh nghiệp trong nước như Thaco và Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cũng bày tỏ sự quan tâm đối với dự án này.

Việc Chính phủ yêu cầu hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi trước ngày 15/1 cho thấy quyết tâm đẩy nhanh công tác chuẩn bị đầu tư, bảo đảm dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam được triển khai trên cơ sở khoa học, minh bạch và hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển hạ tầng chiến lược của đất nước trong dài hạn.