Nghệ sĩ Nhân dân Quý Dương: Những lời đồng vọng…

Nghệ sĩ nhân dân (NSND) Quý Dương ra đi vào ngày 28/6 tại Hà Nội sau thời gian dài lâm bệnh nặng, hưởng thọ 75 tuổi. Ông là một trong những cây đại thụ của nền âm nhạc cách mạng Việt Nam với tiếng hát làm say mê hàng triệu con tim nhiều thế hệ khán giả. Để tưởng nhớ người nghệ sĩ tài năng này, DNSG có cuộc gặp gỡ với hai người bạn cùng thời với ông, đồng thời là những đồng nghiệp thân thiết gắn bó với ông suốt nhiều năm trong Tam ca 3C: NSND Trần Hiếu và NSND Trung Kiên.

NSND Trần Hiếu: Quý Dương là đại bàng...

Tam ca 3C biểu diễn (Ảnh tư liệu)

Chúng tôi học với nhau từ lớp Nhất ở Hà Nội và chơi với nhau từ đấy, sau này cùng học với nhau ở Trường Âm nhạc Việt Nam rồi làm nghề với nhau nên càng quý mến và thân thiết với nhau hơn. Chúng tôi học hỏi, cạnh tranh ngầm với nhau nhưng chẳng bao giờ ghen tị hay... nói xấu nhau cả. Tôi học cách hát trữ tình của Quý Dương, còn ông ấy học tôi cách hát bài vui.

Quý Dương hát có chiều sâu, đạt đến độ tinh tế. Cách hát chân thật và không màu mè nhưng nắn nót đến từng chữ, từng ý hết sức kỹ lưỡng.

Ông đạt đến đỉnh cao của tiếng hát trữ tình với Tấm áo chiến sĩ mẹ vá năm xưa, Trường ca sông Lô, Rừng Bạch Dương... Nhiều ca khúc gắn với tên tuổi Quý Dương đến nay vẫn chưa ai hát hay hơn.

Sau ngày giải phóng đất nước, Quý Dương có lần chia sẻ với tôi, sự nghiệp âm nhạc giờ là lúc dừng lại được rồi. Ông không hát nhạc nhẹ, hầu như không hát bài hát mới và rất ít xuất hiện trên các sân khấu ca nhạc.

Mỗi lần biểu diễn, ông vẫn thường hát những bài quen thuộc những năm chống Mỹ được người nghe yêu thích...

Quý Dương là nghệ sĩ có bản lĩnh, sống trung thực và giàu lòng tự trọng. Chúng tôi chỉ hát và làm những việc mình yêu thích.

Suốt bao nhiêu năm trời đem lời ca tiếng hát phục vụ đồng bào, chiến sĩ ở các chiến trường, rồi thu âm hàng chục ca khúc để phát trên sóng phát thanh..., những đóng góp của Quý Dương cho nền thanh nhạc nước nhà thật lớn lao và khó có thể kể hết.

Trong đám ca sĩ tụi mình hồi đó, Quý Dương là người đứng đầu, là con chim đại bàng lớn tỏa bóng xuống nhiều thế hệ ca sĩ sau này...

NSND Trung Kiên: Anh là “lão tướng” của ngành sư phạm âm nhạc

Tài năng bộc lộ sớm và phát triển nhanh, anh có nhiều đóng góp cho thanh nhạc nước nhà. Khi mới học năm thứ 3 hệ trung cấp thanh nhạc, anh đã trở thành giọng ca trẻ nổi bật được các chuyên gia người Nga chọn làm solist trong các vở opera lần đầu được dàn dựng trên sân khấu ở Việt Nam.

Anh là người tài năng, thông minh. Qua các vai diễn khó này, anh càng bộc lộ sự tinh tế, nhạy cảm và tài năng đa dạng. Sau khi về Nhà hát Nhạc Vũ kịch Việt Nam, anh tiếp tục tham gia một loạt vai chính trong các vở opera của nhà hát, làm Phó giám đốc, rồi Giám đốc nhà hát này suốt nhiều năm liền. Anh là người đa tài, để lại những dấu ấn vượt thời gian ở cả mảng ca khúc nghệ thuật và hát cổ điển.

Những năm chiến tranh, ngoài biểu diễn ở Hà Nội, anh còn tham gia các nhóm xung kích đến hát ở các chiến trường. Sau này, tiếng hát của anh trở thành giọng ca chủ lực của chương trình Tiếng hát địch vận trên sóng Đài Phát thanh tiếng nói Việt Nam lúc đó.

Những ca khúc do anh hát góp phần lay động tâm hồn, thức tỉnh những binh lính hãy bỏ súng trở về với quê hương. Tôi còn nhớ những bài hát trên sóng phát thanh ngày ấy được người nghe háo hức đón chờ và có sức mạnh ghê gớm...

Thuộc thế hệ những giảng viên thanh nhạc đầu tiên của Nhạc viện Hà Nội, anh được coi như “lão tướng” của ngành sư phạm âm nhạc. Nhiều thế hệ học trò trưởng thành dưới sự dìu dắt của anh, trong đó có NSƯT Bích Việt, NSND Quang Thọ... Anh xứng đáng là một trong những nghệ sĩ được phong danh hiệu nghệ sĩ nhân dân đợt đầu tiên.

Tam ca 3C của chúng tôi không xuất hiện nhiều nhưng mỗi lần hát đều được khán giả nhắc nhớ. Chúng tôi vẫn nói với nhau, tam ca của chúng mình là tam ca tình cảm chứ không phải lập nhóm hát để chạy sô. Khi có những chương trình lớn, trang trọng thì 3 cụ chúng tôi lại về hát với nhau.

Được đào tạo bài bản và thường xuyên tập luyện, cộng với trách nhiệm của người nghệ sĩ trước công chúng nên dù tuổi cao, chúng tôi luôn cố gắng hết sức...

Những kỷ niệm bạn bè, đồng chí những ngày chúng tôi sát cánh bên nhau cùng với những ký ức một thời giờ đã theo anh về với suối vàng, nhưng hình ảnh của anh - người nghệ sĩ thanh lịch của Hà Nội với tiếng hát làm rung động hàng triệu trái tim người nghe vẫn còn sống mãi”. 

NSND Quý Dương là ca sĩ giữ nhiều “kỷ lục”: Giảng viên thanh nhạc đầu tiên của Nhạc viện Hà Nội; nghệ sĩ hát opera đầu tiên của Việt Nam; người vào vai chính của vở opera kinh điển của nước ngoài lần đầu tiên được dàn dựng và công diễn ở Nhà hát Lớn Hà Nội; người đầu tiên (và có lẽ là duy nhất) mang opera đến trại phong Quỳnh Lập (Nghệ An) hát cho bệnh nhân và thầy thuốc ở đây; người đề xướng tổ chức các đêm nhạc tri âm những nhạc sĩ gạo cội, trong đó có “Đêm nhạc Văn Cao” ở Hà Nội và nhiều địa phương trong nước...