“Miễn dịch trọn đời” thành chiến lược dự phòng

Nguy cơ mắc bệnh đang thay đổi rõ rệt khi Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số. Người cao tuổi ngày càng nhiều, trong khi các bệnh nền gia tăng, khiến khả năng chống lại tác nhân gây bệnh suy giảm. Ở chiều ngược lại, trẻ nhỏ vẫn là nhóm dễ tổn thương do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện.

Bức tranh này cho thấy bệnh truyền nhiễm không còn tập trung ở một nhóm tuổi nhất định, mà xuất hiện ở nhiều giai đoạn cuộc sống. Điều đó đặt ra yêu cầu thay đổi cách tiếp cận, từ phòng bệnh riêng lẻ sang phòng bệnh liên tục theo từng giai đoạn.

Nội dung này được các chuyên gia trao đổi tại hội nghị khoa học “Hành trình miễn dịch trọn đời - Góc nhìn đa chiều về cơ hội và thách thức” do Hội Y học Dự phòng Việt Nam phối hợp với Pfizer Việt Nam tổ chức, với sự tham gia của hơn 400 chuyên gia y tế trong và ngoài nước.

Theo các chuyên gia, thay vì chỉ phòng từng bệnh riêng lẻ, cần nhìn việc phòng bệnh như một quá trình liên tục theo suốt cuộc đời, phù hợp với từng độ tuổi và tình trạng sức khỏe. GS.TS.BS Phan Trọng Lân nhấn mạnh: “Khi dịch tễ học toàn cầu và trong nước có nhiều biến động, từ thay đổi mô hình bệnh tật theo độ tuổi và nhóm nguy cơ đến các thách thức đối với hệ thống y tế, cách tiếp cận dự phòng cần được đặt trong tổng thể chiến lược và dựa trên dữ liệu dịch tễ, bằng chứng khoa học cũng như kinh nghiệm quốc tế. Trong đó, định hướng “miễn dịch trọn đời” ngày càng được quan tâm như một khung tiếp cận theo vòng đời để nâng cao hiệu quả bảo vệ sức khỏe cộng đồng”.

Nói đơn giản, cách con người mắc bệnh đang thay đổi. Nguy cơ không còn dừng ở một nhóm tuổi, mà trải dài từ trẻ nhỏ đến người lớn tuổi. Điều này buộc hệ thống y tế phải thay đổi cách phòng bệnh.

Ở nhóm người cao tuổi, nguy cơ thể hiện rõ khi sức đề kháng suy giảm theo tuổi tác. Khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh, đặc biệt là bệnh hô hấp, giảm đáng kể.

PGS.TS.BS Lê Khắc Bảo phân tích: “Người lớn tuổi, đặc biệt từ 65 tuổi trở lên, dễ mắc các nhiễm trùng đường hô hấp với mức độ nghiêm trọng và nguy cơ tử vong cao. Ngoài ra, các nhiễm trùng đường hô hấp không chỉ gây bệnh cấp tính mà còn làm trầm trọng thêm các bệnh mạn tính; đặc biệt, đồng nhiễm virus và vi khuẩn có thể dẫn đến diễn tiến nặng và làm gia tăng nguy cơ tử vong. Do đó, chủ động phòng ngừa cần được cân nhắc ở nhóm bệnh nhân này”.

Ở đầu còn lại của vòng đời, trẻ nhũ nhi và trẻ nhỏ cũng đối mặt với nguy cơ cao do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, dễ mắc các bệnh hô hấp và có thể phải nhập viện.

Từ kinh nghiệm khu vực, GS.Sasisopin Kiertiburanakul - Bệnh viện Ramathibodi, Đại học Mahidol, Bangkok, Thái Lan cho biết các biện pháp phòng bệnh đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc giảm nguy cơ nhiễm trùng hô hấp ở người lớn tuổi, kể cả ở những người có bệnh nền. Đây được xem là kinh nghiệm tham khảo hữu ích cho các quốc gia có đặc điểm dân số tương tự Việt Nam.

Một vấn đề khác được đặt ra là khoảng cách giữa nhu cầu và thực tế. Tỷ lệ chủ động phòng bệnh ở một số nhóm dân số vẫn còn thấp, không chỉ do điều kiện tiếp cận mà còn do tâm lý chủ quan hoặc thiếu thông tin.

Các chuyên gia cho rằng cần tăng cường tư vấn từ nhân viên y tế, giúp người dân hiểu đúng nguy cơ và lựa chọn biện pháp phòng bệnh phù hợp. Trong bối cảnh dân số già hóa và nguy cơ bệnh trải dài theo độ tuổi, cách tiếp cận “miễn dịch trọn đời” được xem là hướng đi phù hợp, giúp xây dựng chiến lược bảo vệ sức khỏe mang tính liên tục và hiệu quả hơn.