Kích cung cuối tuần sáng tạo mở dư địa tăng trưởng mới cho TP.HCM

Đó là nhận định được các chuyên gia, doanh nghiệp chia sẻ tại tọa đàm "Kích cung cuối tuần sáng tạo, dư địa kích cầu mới của TP.HCM" do Tạp chí Doanh Nhân Sài Gòn, Sở Du lịch TP.HCM và Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM phối hợp tổ chức chiều 26/6.

Thiếu sản phẩm, dịch vụ để người dân chi tiền

Khi nhắc đến kích cầu tiêu dùng, nhiều người thường nghĩ đến giảm giá, khuyến mại hoặc các chương trình mua sắm tập trung. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, dư địa tăng trưởng của TP.HCM hiện nay nằm ở một hướng đi khác. Đó là tạo ra những sản phẩm, dịch vụ trải nghiệm đủ hấp dẫn để người dân và du khách sẵn sàng dành nhiều thời gian hơn cho Thành phố.

ThS. Lê Đoàn Thành Tài - Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM cho rằng quy mô thị trường của TP.HCM vẫn còn rất lớn. Sau khi mở rộng không gian phát triển và tăng cường liên kết vùng, Thành phố sẽ có thêm điều kiện để hình thành các sản phẩm du lịch, thương mại và dịch vụ mới. Điều đáng quan tâm hiện nay là tìm cách tạo ra lý do để người dân và du khách chi tiêu nhiều hơn.

"Ở thời điểm này, vấn đề lớn nhất là thiếu cung. Hiện chúng ta đang thiếu những sản phẩm đủ hấp dẫn để giữ chân du khách, khiến họ muốn ở lại lâu hơn và chi tiêu nhiều hơn. Chúng ta vẫn đang làm các sản phẩm du lịch nhưng còn nhỏ lẻ, rời rạc. Quan trọng hơn là chưa có một đầu mối đủ mạnh để điều phối các địa phương, doanh nghiệp và các ngành liên quan nhằm tạo nên những sản phẩm hoàn chỉnh", ThS. Tài nhận định.

Theo ông Nguyễn Tuấn - Phó tổng giám đốc Tổng công ty Thương mại Sài Gòn TNHH MTV (SATRA), trong bối cảnh tiêu dùng đang thay đổi nhanh, những chương trình kích cầu truyền thống chỉ còn tạo hiệu ứng trong ngắn hạn. Muốn mở rộng dư địa tăng trưởng, Thành phố cần kéo dài thời gian lưu lại của người dân và du khách trong các không gian thương mại, văn hóa và giải trí.

Ông cho rằng kinh tế cuối tuần là cơ hội để tái thiết kế hành vi tiêu dùng. Khi mua sắm được kết nối với ẩm thực, biểu diễn nghệ thuật, sự kiện văn hóa và các hoạt động giải trí, mỗi chuyến đi cuối tuần sẽ không còn là một giao dịch đơn lẻ mà trở thành một trải nghiệm hoàn chỉnh.

"Dư địa tăng trưởng lớn nhất hiện nay nằm ở việc mở rộng không gian tiêu dùng và kéo dài thời gian tiêu dùng của người dân lẫn du khách. Muốn làm được điều đó phải hình thành các mô hình tiêu dùng mới, kết nối mua sắm, ẩm thực, giải trí với kinh tế cuối tuần và kinh tế đêm. Khi người dân ở lại lâu hơn, họ sẽ sử dụng nhiều dịch vụ hơn và giá trị tạo ra cũng lớn hơn", ông Nguyễn Tuấn chia sẻ.

Kết nối để tạo giá trị

Theo các chuyên gia, muốn kinh tế cuối tuần tạo ra giá trị gia tăng, Thành phố không thể chỉ bổ sung thêm vài điểm vui chơi hay vài chương trình biểu diễn. Điều cần thiết là thiết kế một hành trình trải nghiệm, nơi mỗi hoạt động đều có sự kết nối để kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của người dân cũng như du khách. ThS. Nguyễn Thành Tài cho rằng bài toán hiện nay không nằm ở số lượng sản phẩm mà ở cách các sản phẩm được liên kết với nhau.

Ông đặt vấn đề, sau một tuần làm việc, người dân bước ra khỏi nhà sẽ đi đâu, làm gì và tiếp tục trải nghiệm như thế nào. Nếu hành trình chỉ dừng lại ở một bữa ăn, sau đó phải tự tìm chỗ gửi xe, tiếp tục di chuyển đến một địa điểm khác trong cảnh ùn tắc thì rất khó tạo động lực để họ chi tiêu nhiều hơn.

"Hiện nay người dân vẫn chi tiêu cho các hoạt động cuối tuần. Điều đó chứng tỏ nhu cầu vẫn có. Vấn đề là thời gian dành cho việc di chuyển quá nhiều, trong khi các hoạt động chưa được kết nối thành một trải nghiệm hoàn chỉnh. Muốn người dân ở lại lâu hơn và khách du lịch chi tiêu nhiều hơn thì phải liên kết được doanh nghiệp, hộ kinh doanh, các chuỗi dịch vụ và cả cơ chế quản lý để tạo thành một sản phẩm thống nhất", ông phân tích.

Ở góc nhìn của doanh nghiệp lữ hành, ông Nguyễn Văn Mỹ - Chủ tịch Lửa Việt Tours cho rằng kinh tế trải nghiệm luôn bắt đầu từ những nhu cầu rất nhỏ của du khách. Ông kể, trong nhiều chuyến khảo sát tại Thái Lan và Nhật Bản, điều gây ấn tượng không phải là những công trình đồ sộ mà ở cách các điểm đến chăm chút từng chi tiết của hành trình. Khách không phải băn khoăn tối nay ăn gì, đi đâu hay tiếp tục trải nghiệm như thế nào, bởi mọi dịch vụ đều được kết nối sẵn.

"Người Việt Nam vẫn chưa thật sự quan tâm đến nhu cầu đời sống của khách du lịch. Nhiều khách sạn ở nước ngoài có cửa hàng tiện lợi ngay trong khuôn viên, khách cần gì cũng có. Trong khi đó, ở nhiều nơi của Việt Nam, buổi tối khách muốn tìm chỗ ăn hay đi chơi lại không biết đi đâu. Chính từ những điều rất nhỏ đó, chúng ta phải nhìn lại toàn bộ hệ thống dịch vụ dành cho du khách", ông chia sẻ.

Theo ông Mỹ, TP.HCM hoàn toàn có thể xây dựng những sản phẩm đặc trưng dựa trên lợi thế về sông nước, văn hóa và đời sống đô thị. Điều quan trọng là tạo được những trải nghiệm mà du khách khó tìm thấy ở địa phương khác. Một chương trình biểu diễn nghệ thuật, một không gian ẩm thực hay một khu phố sáng tạo nếu được kết nối hợp lý sẽ tạo thành lý do để du khách ở lại thêm một đêm thay vì rời thành phố ngay sau khi kết thúc lịch trình.

Cùng quan điểm, ông Lại Minh Tú - Trưởng Chi nhánh Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam tại TP.HCM cho rằng công nghiệp văn hóa sẽ là một trong những động lực quan trọng của kinh tế cuối tuần. Theo ông, điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, thiết kế sáng tạo, truyền thông, trò chơi giải trí hay thủ công mỹ nghệ đều là những nguồn lực sẵn có. Điều còn thiếu là một cơ chế kết nối để những lĩnh vực này cùng tham gia vào chuỗi giá trị của du lịch và thương mại.

Ông cũng đề xuất ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để xây dựng một hệ sinh thái trải nghiệm thông minh. Khi du khách đến TP.HCM, chỉ cần quét một mã QR, hệ thống có thể tự động gợi ý lịch trình phù hợp theo thời gian thực, từ ăn uống, vui chơi đến mua sắm và nghỉ ngơi. Theo ông, công nghệ không thay thế trải nghiệm, nhưng có thể giúp trải nghiệm trở nên thuận tiện hơn và góp phần giữ chân du khách lâu hơn tại thành phố.

Khi Thành phố cùng vào cuộc

Nếu sản phẩm là điều kiện cần thì cơ chế chính là điều kiện đủ để kinh tế cuối tuần vận hành hiệu quả. Theo các chuyên gia, một hệ sinh thái trải nghiệm sẽ rất khó hình thành nếu mỗi doanh nghiệp, mỗi ngành hay mỗi địa phương phát triển theo cách riêng.

ThS Thành Tài cho rằng điều Thành phố cần không chỉ là những chính sách mới mà quan trọng hơn là một cơ chế điều phối thống nhất. Theo ông, kinh tế cuối tuần liên quan đến nhiều lĩnh vực như du lịch, thương mại, văn hóa, giao thông, quy hoạch đô thị và đời sống dân cư. Nếu thiếu một đầu mối kết nối, rất khó tạo ra chuỗi sản phẩm hoàn chỉnh.

"Điều quan trọng là phải có một nhạc trưởng để điều phối. Nhà nước không làm thay doanh nghiệp mà kết nối doanh nghiệp, các chuỗi dịch vụ và người dân cùng tham gia. Chỉ khi các bên cùng vận hành theo một mục tiêu chung thì kinh tế cuối tuần mới có thể phát triển bền vững", ông nói.

Theo ThS. Thành Tài, cùng với cơ chế điều phối, Thành phố cũng cần nghiên cứu các công cụ tài chính để chia sẻ lợi ích giữa doanh nghiệp và cộng đồng. Ông gợi mở mô hình Quỹ phát triển kinh tế ban đêm nhằm tái đầu tư cho không gian công cộng, đồng thời hỗ trợ những khu dân cư chịu tác động từ các hoạt động diễn ra vào buổi tối.

Ông Nguyễn Văn Mỹ cho rằng trước khi nói đến những mô hình quy mô lớn, Thành phố cần giải quyết các vấn đề rất cụ thể của hạ tầng đô thị. Một điểm đến hấp dẫn sẽ khó phát huy hiệu quả nếu người dân không có chỗ gửi xe, thiếu nhà vệ sinh công cộng, không gian đi bộ bị chia cắt hoặc giao thông thường xuyên ùn tắc.

"Chúng ta bàn nhiều về kinh tế đêm hay mô hình 48 giờ cuối tuần, nhưng nếu người dân đi xem một chương trình mà không biết gửi xe ở đâu, không có nhà vệ sinh công cộng hay phải chen chúc trong cảnh kẹt xe thì trải nghiệm sẽ không trọn vẹn. Theo tôi, giao thông vẫn là bài toán nền tảng. Nếu không giải quyết được vấn đề này thì rất khó để những ý tưởng khác đi vào thực tế", ông Mỹ chia sẻ.

Theo ông Mỹ, đây đều là những vấn đề doanh nghiệp không thể tự giải quyết mà cần sự tham gia của chính quyền trong quy hoạch và đầu tư hạ tầng.

Ở một khía cạnh khác, ông Lại Minh Tú cho rằng phát triển kinh tế cuối tuần cũng đồng nghĩa với việc phải xây dựng cơ chế hợp tác mới giữa khu vực công và khu vực tư. Bởi khi một đơn vị được giao vai trò điều phối sẽ luôn phát sinh câu chuyện phân chia lợi ích. Nếu cơ chế không đủ minh bạch và hài hòa, các chủ thể rất khó đồng hành lâu dài.

"Cần cân đối việc hài hòa lợi ích. Khi Thành phố đã lựa chọn một đơn vị đầu mối thì cũng cần giao đầy đủ quyền hạn và trách nhiệm để họ có thể điều phối các bên tham gia. Kinh tế cuối tuần không phải việc của riêng doanh nghiệp hay cơ quan quản lý mà là câu chuyện của cả hệ sinh thái", ông Minh Tú nhấn mạnh.

Thanh Ngân