Từ 1/7, địa phương chính thức được cấp chứng nhận gạo thơm xuất khẩu
Từ ngày 1/7/2026, các địa phương sẽ trực tiếp thực hiện việc cấp giấy chứng nhận và chứng nhận lại chủng loại gạo thơm xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU) và Vương quốc Anh để doanh nghiệp được hưởng ưu đãi thuế quan theo các Hiệp định EVFTA và UKVFTA. Việc phân cấp được kỳ vọng giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, giảm chi phí cho doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, chủ trương này được triển khai trên cơ sở Nghị quyết 17/2026/NQ-CP của Chính phủ về cắt giảm, phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính, cùng các quy định tại Nghị định 103/2020/NĐ-CP, Nghị định 11/2022/NĐ-CP và Nghị định 33/2026/NĐ-CP.
Theo cơ chế mới, thay vì Bộ Nông nghiệp và Môi trường trực tiếp giải quyết hồ sơ như trước đây, cơ quan chuyên môn do Chủ tịch UBND cấp tỉnh giao nhiệm vụ sẽ tiếp nhận và cấp giấy chứng nhận cho doanh nghiệp. Việc đưa thẩm quyền về địa phương được kỳ vọng giúp doanh nghiệp tại các vùng sản xuất lúa trọng điểm tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn, đồng thời giảm áp lực cho cơ quan quản lý ở Trung ương.
Để bảo đảm quá trình chuyển đổi diễn ra thông suốt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành văn bản hướng dẫn các địa phương chuẩn bị đầy đủ về nhân sự, quy trình nghiệp vụ và các điều kiện kỹ thuật trước thời điểm chính sách có hiệu lực.
Quy trình cấp giấy chứng nhận cơ bản không thay đổi. Hồ sơ của doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng các yêu cầu theo quy định hiện hành, trong đó đã có biên bản kiểm tra ruộng lúa thơm do đơn vị khảo nghiệm lập và chịu trách nhiệm trước pháp luật. Vì vậy, cơ quan cấp giấy chứng nhận không phải tổ chức kiểm tra thực địa, giúp duy trì thời gian giải quyết hồ sơ tối đa 5 ngày làm việc.
Tuy nhiên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết tiến độ chuẩn bị của nhiều địa phương còn chậm. Đến nay, mới có 8 trong tổng số 34 tỉnh, thành phố thuộc diện thực hiện hoàn tất việc gửi mẫu chữ ký và mẫu dấu của cơ quan được giao nhiệm vụ về Bộ để thông báo tới cơ quan có thẩm quyền của EU và Vương quốc Anh.
Theo cơ quan quản lý, nếu các địa phương không hoàn thành các bước chuẩn bị trước ngày 1/7, hoạt động cấp giấy chứng nhận có thể bị gián đoạn, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ xuất khẩu và khả năng hưởng ưu đãi thuế quan của doanh nghiệp.
Trong bối cảnh thị trường gạo thế giới cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc cải cách thủ tục hành chính được đánh giá là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho ngành hàng lúa gạo. Thống kê của Cục Hải quan cho thấy, trong 5 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 4,5 triệu tấn gạo, đạt kim ngạch 2,09 tỷ USD. Mặc dù sản lượng tăng 6,6% so với cùng kỳ năm trước, giá trị xuất khẩu lại giảm 3,6% do giá gạo bình quân chỉ còn khoảng 467,6 USD/tấn, giảm gần 10%.
Về thị trường, Philippines tiếp tục là quốc gia nhập khẩu gạo Việt Nam lớn nhất với khoảng 2,1 triệu tấn, chiếm gần 47% tổng lượng xuất khẩu. Trong khi đó, Trung Quốc ghi nhận mức tăng trưởng mạnh, chiếm khoảng 17,8% thị phần. Diễn biến này cho thấy dư địa mở rộng thị trường vẫn còn lớn, song yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, chất lượng và tiêu chuẩn kỹ thuật cũng ngày càng khắt khe.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc phân cấp thẩm quyền cấp giấy chứng nhận gạo thơm không chỉ là bước cải cách về thủ tục hành chính mà còn góp phần tăng tính chủ động cho địa phương trong hỗ trợ doanh nghiệp và thực thi các cam kết của Việt Nam trong các hiệp định thương mại tự do.
Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả ngay từ khi triển khai, các địa phương cần khẩn trương hoàn thiện bộ máy, quy trình và các điều kiện cần thiết nhằm bảo đảm hoạt động chứng nhận diễn ra liên tục, không làm gián đoạn xuất khẩu gạo thơm sang các thị trường trọng điểm.