Kinh tế tuần hoàn: Hướng tất yếu để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh
Trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu liên tục nâng cao tiêu chuẩn về phát thải, truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng, kinh tế tuần hoàn ngày càng được xem là một trong những hướng đi quan trọng đối với ngành sản xuất.
Đây cũng là nội dung được nhiều chuyên gia, doanh nghiệp và cơ quan quản lý tập trung trao đổi tại Diễn đàn Doanh nghiệp Đức - Việt Nam 2026 với chủ đề “Kinh tế tuần hoàn trong sản xuất” do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC), Hiệp hội Doanh nghiệp Đức tại Việt Nam (GBA) và Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ TP.HCM (HASI) phối hợp tổ chức ngày 11/6 tại TP.HCM.
Áp lực chuyển đổi
Các tiêu chuẩn về phát triển bền vững cùng những yêu cầu liên quan đến phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng hay hộ chiếu sản phẩm số... xuất hiện ngày càng nhiều trong các quy định của những thị trường lớn, đặc biệt là Liên minh châu Âu đang tác động trực tiếp đến cộng đồng doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam.
Tại diễn đàn, nhiều chuyên gia cho rằng, việc sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và kéo dài vòng đời sản phẩm trong quy trình kinh tế tuần hoàn không chỉ mang ý nghĩa về môi trường mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh.
Bà Andrea Suhl - Tổng Lãnh sự Đức tại TP.HCM cho biết, TP.HCM giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành các hệ sinh thái công nghiệp bền vững và thúc đẩy các mô hình kinh tế tuần hoàn trong sản xuất và là trung tâm quan trọng trong việc xây dựng các hệ sinh thái công nghiệp bền vững.
Ông Alexander Ziehe - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Đức tại Việt Nam (GBA) cũng nhận định: “Việt Nam, đặc biệt là TP.HCM, đang có cơ hội để tích hợp các nguyên tắc kinh tế tuần hoàn ngay từ giai đoạn phát triển công nghiệp tiếp theo. Việc phát triển các chuỗi cung ứng bền vững, nâng cao năng lực nhà cung ứng trong nước và thúc đẩy chuyển giao công nghệ sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu”.
Đại diện doanh nghiệp Việt Nam, ông Nguyễn Trọng Luật - Phó Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ TP.HCM (HASI) cũng khẳng định: "Việc chuyển giao công nghệ, đào tạo kỹ năng và phát triển cơ chế kết nối nhà cung ứng là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới".
Nâng cao hiệu quả vận hành
Theo ông Erick Contreras - Tổng giám đốc BASF Việt Nam, áp lực về nguyên liệu, năng lượng, phát thải và các tiêu chuẩn quốc tế đang tác động ngày càng rõ nét đến hoạt động sản xuất. Các mô hình tuần hoàn sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo thêm giá trị trong chuỗi sản xuất.
Đặc biệt, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ của nhà máy thông minh cũng giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, kiểm soát tốt hơn quá trình vận hành và sử dụng hiệu quả các nguồn lực. Bên cạnh đó, các nguyên tắc của kinh tế tuần hoàn nhằm mở rộng vòng đời sản phẩm cũng cần được triển khai xuyên suốt từ lập kế hoạch, mua sắm, logistics, sản xuất đến sử dụng và tái chế sản phẩm.
Ông Peter Kompalla - Trưởng Đại diện AHK Việt Nam cũng cho biết: “Đối với các doanh nghiệp Đức tại Việt Nam, kinh tế tuần hoàn không chỉ là một sáng kiến về phát triển bền vững mà đã trở thành một chiến lược về năng lực cạnh tranh và khả năng tiếp cận thị trường. Những yêu cầu mới về minh bạch chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc và hộ chiếu sản phẩm số cũng đang đặt ra yêu cầu cao hơn đối với doanh nghiệp Đức trong việc đầu tư công nghệ, quản trị dữ liệu và xây dựng chuỗi cung ứng bền vững.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi xanh của ngành sản xuất cần sự tham gia đồng bộ của doanh nghiệp, cơ quan quản lý, tổ chức hỗ trợ và các đối tác quốc tế. Đổi mới công nghệ, phát triển nguồn nhân lực, tăng cường liên kết chuỗi cung ứng và mở rộng hợp tác công - tư tiếp tục là những yếu tố có ảnh hưởng lớn đến tốc độ chuyển đổi.
Với thế mạnh về công nghệ, kinh nghiệm quản trị và đổi mới sáng tạo của Đức cùng tiềm năng sản xuất của Việt Nam, dư địa hợp tác giữa hai bên sẽ thúc đẩy quá trình hiện đại hóa ngành công nghiệp và nâng cao chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế của Việt Nam.