Bộ Tài chính đề xuất xếp hạng người nộp thuế theo mức độ tuân thủ

Theo cơ quan soạn thảo, một trong những định hướng quan trọng của Luật Quản lý thuế là chuyển dần từ mô hình quản lý đồng loạt sang quản lý dựa trên dữ liệu và đánh giá rủi ro. Trong bối cảnh số lượng người nộp thuế ngày càng tăng, hoạt động sản xuất kinh doanh ngày càng đa dạng và phức tạp, việc phân loại và xếp hạng người nộp thuế được xem là giải pháp giúp cơ quan thuế sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn, đồng thời tăng tính chủ động trong quản lý.

Dự thảo quy định việc phân nhóm người nộp thuế sẽ là căn cứ để xác định mức độ ưu tiên trong quản lý, phân bổ nguồn lực thực thi, hỗ trợ công tác phân tích dữ liệu và đánh giá mức độ tuân thủ của từng đối tượng. Toàn bộ quá trình đánh giá được thực hiện trên hệ thống thông tin quản lý thuế, kết hợp với dữ liệu từ các cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan, đồng thời được cập nhật định kỳ nhằm bảo đảm tính chính xác và kịp thời.

Theo dự thảo, cơ quan thuế sẽ thực hiện phân nhóm người nộp thuế dựa trên bốn nhóm tiêu chí chính.

Tiêu chí thứ nhất là phạm vi địa bàn hoạt động và đăng ký thuế. Tiêu chí thứ hai là loại hình người nộp thuế, bao gồm doanh nghiệp, tổ chức, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và các đối tượng khác có nghĩa vụ nộp thuế.

Tiêu chí thứ ba liên quan đến quy mô hoạt động, được xác định thông qua doanh thu, số nộp ngân sách, quy mô vốn, tài sản, lao động và số lượng đơn vị phụ thuộc hoặc địa điểm kinh doanh. Tiêu chí thứ tư là lĩnh vực hoạt động, bao gồm sản xuất, thương mại, dịch vụ, vận tải, tài chính, bất động sản, xây dựng, thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số, giao dịch xuyên biên giới và các ngành nghề khác.

Theo Bộ Tài chính, việc phân loại theo các đặc điểm tương đồng sẽ giúp cơ quan thuế xây dựng phương thức quản lý phù hợp với từng nhóm đối tượng, đồng thời nhận diện sớm các dấu hiệu rủi ro để có biện pháp xử lý hiệu quả hơn.

Trên cơ sở dữ liệu thu thập được, cơ quan thuế sẽ tiến hành đánh giá và xếp hạng người nộp thuế theo mức độ tuân thủ pháp luật thuế cũng như mức độ rủi ro phát sinh trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.

Các tiêu chí đánh giá bao gồm lịch sử đăng ký thuế, kê khai, nộp thuế, tình trạng nợ thuế, kết quả thanh tra, kiểm tra và việc chấp hành các quyết định của cơ quan thuế. Bên cạnh đó, các yếu tố liên quan đến sử dụng hóa đơn điện tử, hoàn thuế, miễn giảm thuế và các chỉ báo rủi ro khác cũng được đưa vào quá trình phân tích.

Từ kết quả đánh giá, người nộp thuế sẽ được xếp vào các nhóm tương ứng với ba mức độ tuân thủ và rủi ro: nhóm tuân thủ tốt, rủi ro thấp; nhóm tuân thủ trung bình; và nhóm tuân thủ thấp hoặc rủi ro cao.

Đối với nhóm tuân thủ tốt và có mức độ rủi ro thấp, cơ quan thuế sẽ áp dụng cơ chế ưu tiên trong quản lý theo quy định. Nhóm có mức độ tuân thủ trung bình sẽ được tăng cường hỗ trợ, hướng dẫn và đào tạo nhằm nâng cao khả năng tuân thủ tự nguyện. Trong khi đó, các trường hợp có rủi ro cao hoặc mức độ tuân thủ thấp sẽ thuộc diện cảnh báo, giám sát thường xuyên, thậm chí bị kiểm tra trực tiếp hoặc áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định nếu cần thiết.

Theo Bộ Tài chính, mô hình quản lý này phù hợp với xu hướng quản trị thuế hiện đại đang được nhiều quốc gia áp dụng, đồng thời tiệm cận các khuyến nghị của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) về quản lý dựa trên mức độ tuân thủ. Việc phân loại theo rủi ro được kỳ vọng sẽ giúp giảm chi phí tuân thủ cho người nộp thuế, đồng thời nâng cao hiệu quả giám sát đối với các trường hợp có nguy cơ vi phạm cao.

Ngoài nội dung về phân loại người nộp thuế, dự thảo Thông tư cũng đề xuất một số thay đổi nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế thu nhập cá nhân.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính đề xuất giảm tần suất kê khai thuế thu nhập cá nhân từ hình thức kê khai theo tháng hoặc theo quý hiện nay sang thực hiện theo quý. Đồng thời, các tổ chức, cá nhân trả thu nhập được quyền lựa chọn kê khai tập trung tại trụ sở chính hoặc kê khai riêng cho từng đơn vị phụ thuộc, địa điểm kinh doanh.

Theo cơ quan soạn thảo, những điều chỉnh này nhằm cắt giảm thủ tục hành chính, tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người nộp thuế trong quá trình thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.

Văn Sơn