“Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”: Bài học từ cuộc đời Hồ Chí Minh dưới góc nhìn kinh doanh và quản trị
Trong bối cảnh kinh doanh đầy biến động, khi doanh nghiệp Việt Nam ngày càng phải đối diện với cạnh tranh toàn cầu, câu hỏi lớn không còn là “làm tốt hơn trong thị trường nội địa” mà là “làm thế nào để đi ra thế giới từ một vị thế còn hạn chế về nguồn lực”.
Ở điểm này, ông Nguyễn Thành Nam - Thành viên Hội đồng Sáng lập FPT, cựu Chủ tịch FPT Software đưa ra một cách tiếp cận đáng chú ý: Nhìn lại cuộc đời Hồ Chí Minh không chỉ như một lãnh tụ chính trị mà như một “case study” về chiến lược và quản trị, thông qua cuốn sách Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng, do NXB Hội Nhà Văn Việt Nam xuất bản và ra mắt vào tháng 5/2026.
Đây và vài bài học trong số rất nhiều bài học mà doanh nhân Nguyễn Thành Nam chia sẻ trong cuốn sách của mình…
Khởi đầu từ con số gần như bằng 0
Nguyễn Tất Thành rời Việt Nam năm 1911 với “tài sản” gần như bằng không. Đây là điểm xuất phát rất gần với nhiều startup hiện nay. Tuy nhiên, điều quan trọng không nằm ở xuất phát điểm mà ở cách xác định vị thế của mình trong thế giới. Thay vì đi theo con đường học thuật chính quy, Hồ Chí Minh lựa chọn lao động, di chuyển qua nhiều quốc gia, quan sát và tích lũy hiểu biết thực tiễn. Đây là một lựa chọn mang tính chiến lược: Thay vì tối ưu hóa bằng cấp, ông tối ưu hóa khả năng hiểu thế giới. Với doanh nghiệp, đây là bài toán định vị (positioning): Không phải lúc nào con đường “chuẩn” cũng là con đường hiệu quả nhất. Trong một thị trường cạnh tranh khốc liệt, tìm được con đường riêng là điểm khởi đầu quan trọng.
Một trong những thách thức lớn nhất của doanh nghiệp Việt khi ra quốc tế là thiếu uy tín ban đầu. Hồ Chí Minh đã giải bài toán này bằng cách tham gia vào các diễn đàn quốc tế, viết báo, vận động và từng bước xây dựng hình ảnh cá nhân như một đại diện chính danh của tổ chức cách mạng quốc tế. Điểm đáng chú ý là Người không chỉ nói về Việt Nam mà đặt câu chuyện Việt Nam trong bối cảnh rộng hơn của các phong trào vì tự do và công lý. Nhờ đó, Hồ Chí Minh không còn là “một cá nhân đến từ một nước nhỏ” mà trở thành một phần của câu chuyện lớn hơn. Với doanh nghiệp, bài học ở đây là: Muốn đi ra thế giới, không thể chỉ mang sản phẩm đi bán. Cần xây dựng một câu chuyện đủ lớn để thị trường có thể hiểu, tin và ủng hộ.
“Lấy thế thắng lực”: Chiến lược trong điều kiện hạn chế
Một doanh nghiệp nhỏ nếu đối đầu trực diện với đối thủ lớn thường sẽ thất bại. Hồ Chí Minh, trong nhiều giai đoạn, đã lựa chọn cách “lấy thế thắng lực”, tận dụng thời cơ, xây dựng liên minh và tạo ra lợi thế chiến lược. Trong kinh doanh, đây là bài học về lựa chọn sân chơi: Không phải lúc nào cũng cần thắng bằng sức mạnh; đôi khi, thắng bằng cách chọn đúng trận chiến và đúng thời điểm.
Một điểm đáng chú ý là cách Hồ Chí Minh sử dụng hình ảnh cá nhân như một công cụ truyền thông. Những hình ảnh đời thường giản dị, gần gũi góp phần xây dựng một hình ảnh nhất quán và tạo thiện cảm với bạn bè quốc tế.
Đây là quản trị hình ảnh và thông điệp: Doanh nghiệp không chỉ làm tốt mà còn cần được hiểu đúng. Trong thời đại số, nơi thương hiệu cá nhân và doanh nghiệp gắn chặt với truyền thông, đây là một năng lực quan trọng.
Trải nghiệm học tập từ cụ Hồ của một “doanh nhân bất đắc dĩ”
Tác giả Nguyễn Thành Nam là nhà toán học, tham gia vào tập đoạn FPT từ giai đoạn sơ khai. Đầu những năm 2000, khi được giao nhiệm vụ mở thị trường xuất khẩu phần mềm tại Mỹ, trong khi Việt Nam lúc bấy giờ là “số không” trên bản đồ công nghệ toàn cầu, ông Nguyễn Thành Nam từng rơi vào bế tắc.
Trong một lần lang thang tại Mỹ, ông tình cờ đọc cuốn Hochiminh: A Life của William J. Duiker và xem đó như một “binh pháp”. Từ đó, nhiều bài học được rút ra và áp dụng trong những giai đoạn quan trọng của FPT Software.
Những trải nghiệm này sau đó được hệ thống hóa trong Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng, nơi Hồ Chí Minh được nhìn như một chiến lược gia, một nhà ngoại giao và một “người đi tìm đường” trong điều kiện không có sẵn lối đi.
(*) Nhà sáng lập An Publishing & Education