DATA & AI SUMMER 2026: Khi dữ liệu cất tiếng nói trong kỷ nguyên AI
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang tái định hình mọi lĩnh vực của nền kinh tế số, Diễn đàn Data & AI Summer 2026 với chủ đề “Tiếng nói của Dữ liệu thời AI” diễn ra ngày 8/5 tại TP.HCM đã quy tụ hơn 500 đại biểu là lãnh đạo cơ quan quản lý, chuyên gia công nghệ, doanh nghiệp, startup và cộng đồng đổi mới sáng tạo.
Sự kiện do Hội Tin học TP.HCM (HCA) phối hợp cùng Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM (SIHUB) và Nim & Partners Communication tổ chức, dưới sự bảo trợ của Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM cùng Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM. Đồng hành cùng diễn đàn là các đối tác công nghệ như Sandisk Việt Nam, WD, Viettel IDC, Microsoft Việt Nam, Infineon Technologies, Bitdefender, Konica Minolta, FSI…
Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Lâm Nguyễn Hải Long – Chủ tịch Hội Tin học TP.HCM nhấn mạnh rằng trong kỷ nguyên AI, dữ liệu không còn là những tập tin nằm yên trong kho lưu trữ mà đã trở thành “trái tim” của toàn bộ hệ sinh thái số. Theo ông, chuyển đổi số không chỉ là cuộc đua về thuật toán mà là hành trình khai phá và chuyển hóa dữ liệu thành giá trị thực tiễn cho doanh nghiệp và xã hội.
“Đã đến lúc chúng ta ngừng xem dữ liệu là những tập tin nằm im trong kho lưu trữ, mà hãy coi đó là những thực thể sống có tiếng nói riêng. Đó là tiếng nói của sự thật, của minh bạch và là nền tảng để AI trở thành người cộng sự mang lại giá trị thực cho cuộc sống,” ông Long chia sẻ.
Ông cũng khẳng địng, AI không đến để thay thế con người. AI đến để hoàn thiện chúng ta. Nó đóng vai trò như một động cơ thông minh, giúp chuyển hóa những đại dương dữ liệu tĩnh lặng thành những quyết định chiến lược sắc bén.
Đối với thế hệ trẻ, Chủ tịch Hội Tin học TP.HCM chia sẻ trong kỷ nguyên mà AI có thể trả lời mọi câu hỏi, sứ mệnh của thế hệ chúng ta không phải là cung cấp đáp án mà phải trang bị cho người trẻ "niềm tin số" và tư duy phản biện."Hãy để các bạn dùng công nghệ, chứ đừng để công nghệ dẫn dắt các bạn. Hãy dùng AI để phụng sự cộng đồng, để giáo dục trở nên bao dung hơn, và để tương lai trở nên bền vững hơn", ông Long nhấn mạnh.
Đại diện cơ quan quản lý nhà nước, ông Nguyễn Hữu Yên – Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM cho rằng, dữ liệu và AI đang trở thành năng lực cạnh tranh mới của doanh nghiệp trong tiến trình chuyển đổi số. Theo ông, AI chỉ có thể phát huy hiệu quả khi được xây dựng trên nền tảng dữ liệu sạch, minh bạch và có khả năng kết nối cao.
Ông Nguyễn Hữu Yên cho biết TP.HCM đang định hướng xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo dựa trên sự “cộng sinh” giữa Data & AI, trong đó dữ liệu trở thành tài sản chiến lược còn AI là năng lực cạnh tranh cốt lõi của doanh nghiệp. Thành phố cũng xác định niềm tin số, an toàn dữ liệu và đạo đức công nghệ là những yếu tố then chốt để phát triển AI bền vững.
Một trong những điểm nhấn của diễn đàn năm nay là tư duy “Data-Centric AI”- lấy dữ liệu làm trung tâm cho toàn bộ chuỗi giá trị AI. Nếu Vietnam Data Summit 2022 đặt nền móng cho hạ tầng lưu trữ và quản trị dữ liệu, thì Data & AI Summer 2026 được xem là bước tiếp theo nhằm hoàn thiện hệ sinh thái từ hạ tầng dữ liệu đến ứng dụng AI thực tiễn trong doanh nghiệp và đô thị số.
Phát biểu tại hội thảo, ông Lương Công Luân – Giám đốc WD Việt Nam nhận định, AI đang phát triển nhanh hơn khả năng đáp ứng của hạ tầng dữ liệu truyền thống. Theo ông, bài toán hiện nay không còn là “lưu trữ được bao nhiêu” mà là “khai thác dữ liệu như thế nào” để phục vụ các mô hình AI thế hệ mới.
“Trong hệ sinh thái AI, lưu trữ chính là mạch máu. Nếu dữ liệu bị tắc nghẽn, thuật toán dù thông minh đến đâu cũng sẽ không thể vận hành hiệu quả,” ông Luân nhấn mạnh khi nói về vai trò của hạ tầng dữ liệu trong kỷ nguyên AI.
Điểm nhấn nổi bật của chương trình là phiên tọa đàm chuyên sâu với chủ đề xoay quanh việc xây dựng chuỗi giá trị dữ liệu trong thời đại AI – từ hạ tầng lưu trữ, quản trị dữ liệu đến khai phá AI phục vụ vận hành và ra quyết định.
Mở đầu phiên thảo luận, ông Đào Trung Thành - chuyên gia tư vấn chiến lược công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo cho rằng, dữ liệu đang trở thành “tài nguyên chiến lược” trong kỷ nguyên AI nhưng giá trị của dữ liệu chỉ thực sự được tạo ra khi dữ liệu được lưu trữ, quản trị và khai thác đúng cách. Theo ông, AI có thể tạo ra những bước nhảy vọt về năng suất và khả năng ra quyết định nhưng nếu dữ liệu không đủ sạch, đủ chuẩn hóa hoặc không được bảo vệ đúng mức thì AI cũng khó tạo ra giá trị bền vững.
Ở góc độ hạ tầng công nghệ, ông Nguyễn Đình Tuấn – Trưởng khoa học kỹ thuật nghiệp vụ Viettel IDC cho rằng, AI đang làm thay đổi hoàn toàn kiến trúc trung tâm dữ liệu truyền thống. Nếu trước đây các Data Center chủ yếu phục vụ lưu trữ và vận hành hệ thống CNTT thông thường thì nay AI đòi hỏi các trung tâm dữ liệu phải chuyển đổi sang mô hình “AI Factory” với năng lực xử lý GPU hiệu năng cao, khả năng cấp điện lớn hơn nhiều lần và hệ thống làm mát chuyên biệt. Theo ông Tuấn, sự bùng nổ của AI khiến công suất điện và nhu cầu làm mát tại các trung tâm dữ liệu tăng đột biến. Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới như Việt Nam, đây là một trong những thách thức lớn nhất của hạ tầng AI hiện nay. Ông cho biết, nhiều doanh nghiệp đang phải chuyển đổi từ mô hình làm mát truyền thống sang các công nghệ cooling thế hệ mới để đáp ứng các workload AI cường độ cao.
Bên cạnh vấn đề hạ tầng, ông Tuấn cũng nhấn mạnh bài toán an toàn dữ liệu và an ninh mạng trong thời đại AI. Theo ông, khi dữ liệu được kết nối và chia sẻ ở quy mô lớn, nguy cơ rò rỉ hoặc tấn công mạng cũng gia tăng tương ứng. Vì vậy, các trung tâm dữ liệu hiện nay không chỉ cần đảm bảo an ninh vật lý mà còn phải xây dựng các lớp bảo vệ trên không gian mạng, kết hợp giữa phòng ngừa, giám sát và khả năng phục hồi dữ liệu khi xảy ra sự cố.
Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Nguyễn Trần Phú Thịnh - Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM cho biết, TP.HCM đang từng bước hoàn thiện hệ sinh thái dữ liệu dùng chung cho đô thị số. Thành phố đã ban hành nhiều chiến lược phát triển dữ liệu, đồng thời xây dựng các nền tảng kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các sở, ngành theo nguyên tắc “đúng – đủ – sạch – sống – thống nhất – dùng chung”. Theo ông Thịnh, mục tiêu lớn nhất của TP.HCM hiện nay là hình thành các dịch vụ công trực tuyến toàn trình dựa trên dữ liệu, giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn. Song song đó, Thành phố cũng đang nghiên cứu xây dựng nền tảng AI dùng chung và mô hình “sàn dữ liệu” nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp khai thác dữ liệu mở để phát triển các sản phẩm, dịch vụ số mới.
Tại tọa đàm, bà Trần Kim Sa - Giám đốc Tư vấn giải pháp Microsoft Việt Nam, cho rằng nhiều doanh nghiệp hiện nay đang tiếp cận AI theo tâm lý “FOMO công nghệ” – triển khai AI vì xu hướng thay vì xuất phát từ bài toán thực tế của doanh nghiệp. Theo bà, phần lớn doanh nghiệp không thiếu dữ liệu nhưng lại thiếu chiến lược khai thác dữ liệu và thiếu niềm tin vào chất lượng dữ liệu của chính mình. Bà Kim Sa nhận định doanh nghiệp cần xem AI như một “nhân viên mới” và điều quan trọng đầu tiên là phải xác định rõ AI sẽ giải quyết bài toán gì: tăng doanh thu, giảm rủi ro hay tối ưu vận hành. Nếu dữ liệu đầu vào không chính xác hoặc không phục vụ cho mục tiêu ra quyết định cụ thể, AI càng xử lý sẽ càng tạo ra sai lệch.
Theo bà, “làm sạch dữ liệu” không phải để tạo ra những dashboard đẹp, mà để phục vụ trực tiếp cho việc ra quyết định và vận hành doanh nghiệp. Các chuyên gia cũng thống nhất rằng AI sẽ không thể tạo ra hiệu quả bền vững nếu doanh nghiệp chưa đủ mức độ trưởng thành về dữ liệu, quy trình và con người. Công nghệ chỉ là một phần của bài toán; yếu tố quyết định thành công nằm ở khả năng tích hợp AI vào quy trình vận hành thực tế cũng như năng lực của đội ngũ sử dụng công nghệ đó.
Một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại phiên thảo luận là vấn đề niềm tin dữ liệu và trách nhiệm pháp lý trong ứng dụng AI. Các diễn giả đặt ra câu hỏi: dữ liệu sau khi được AI xử lý sẽ được xác thực và chịu trách nhiệm như thế nào, đặc biệt trong các lĩnh vực liên quan đến hành chính công, pháp lý hay quản trị xã hội. Theo các chuyên gia, dù AI có thể hỗ trợ mạnh mẽ trong phân tích và ra quyết định, yếu tố “human in the loop” – con người kiểm chứng và chịu trách nhiệm cuối cùng vẫn là yêu cầu bắt buộc. AI có thể hỗ trợ quá trình xử lý, nhưng trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về con người, đặc biệt trong các quyết định liên quan đến pháp luật, y tế và dịch vụ công.
Khép lại phiên tọa đàm, các diễn giả cho rằng Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để hình thành nền kinh tế dữ liệu và xây dựng năng lực AI mang tính cạnh tranh khu vực. Tuy nhiên, để AI thực sự tạo ra giá trị, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng đổi mới sáng tạo trong việc xây dựng hạ tầng dữ liệu, hoàn thiện khung pháp lý và phát triển nguồn nhân lực phù hợp với thời đại AI.