Ban hành cơ chế quản lý tài chính mới đối với Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 145/2026/NĐ-CP quy định một số nội dung về cơ chế quản lý tài chính, đánh giá và xếp loại doanh nghiệp đối với Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC). Nghị định có hiệu lực từ ngày 22/6/2026 và áp dụng từ năm tài chính 2026.
Theo quy định mới, VNX và VSDC được thực hiện hoạt động đầu tư theo pháp luật về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Đồng thời, hai đơn vị này phải chủ động xác định và kiểm soát các xung đột lợi ích có thể phát sinh trong quá trình đầu tư, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét trước khi triển khai.
Nghị định cũng quy định cụ thể cơ chế quản lý doanh thu của VNX. Theo đó, nguồn thu của đơn vị này bao gồm doanh thu từ hoạt động nghiệp vụ như quản lý thành viên, tổ chức thị trường, cùng các hoạt động dịch vụ như cung cấp thông tin và hạ tầng công nghệ cho thị trường chứng khoán. Ngoài ra, VNX còn được ghi nhận doanh thu từ hoạt động đầu tư vốn vào công ty con, hoạt động tài chính và các nguồn thu hợp pháp khác.
Đối với VSDC, doanh thu được hình thành từ nhiều hoạt động nghiệp vụ như đăng ký và lưu ký chứng khoán, chuyển quyền sở hữu, bù trừ và thanh toán giao dịch, quản lý tài sản ký quỹ, xử lý lỗi sau giao dịch cũng như các dịch vụ liên quan đến thị trường carbon và hạn ngạch phát thải khí nhà kính.
Ngoài ra, VSDC còn được hạch toán vào doanh thu tài chính đối với khoản lãi tiền gửi phát sinh từ hoạt động thanh toán cổ tức, trái phiếu Chính phủ và các giao dịch liên quan đến chứng khoán.
Về quản lý chi phí, Nghị định quy định VNX và VSDC thực hiện theo pháp luật về quản lý vốn nhà nước, pháp luật thuế và các quy định liên quan. Riêng VSDC được phép tính vào chi phí hợp lệ một số khoản đặc thù như chi trích lập Quỹ phòng ngừa rủi ro nghiệp vụ và chi phí chuyển công ty con đối với hoạt động chuyển quyền sở hữu chứng khoán ngoài hệ thống giao dịch.
Một điểm đáng chú ý khác là việc đánh giá, xếp loại doanh nghiệp đối với VNX và VSDC sẽ được thực hiện theo quy định áp dụng cho doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Trong quá trình đánh giá, hai đơn vị được phép loại trừ tác động của một số yếu tố khách quan như thay đổi chính sách của Nhà nước hoặc biến động thị trường ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu hoạt động nghiệp vụ.
Đối với VNX, các yếu tố được xem xét loại trừ gồm biến động về số lượng thành viên, số doanh nghiệp niêm yết, khối lượng và giá trị giao dịch chứng khoán, hoạt động đấu giá, phát hành trái phiếu hay giao dịch trên thị trường carbon.
Trong khi đó, với VSDC, các yếu tố khách quan được tính đến bao gồm biến động khối lượng chứng khoán lưu ký, số lượng thành viên lưu ký và bù trừ, giá trị giao dịch chứng khoán phái sinh, tài sản ký quỹ hay hoạt động liên quan đến tín chỉ carbon và hạn ngạch phát thải khí nhà kính.
Nghị định 145/2026/NĐ-CP đồng thời thay thế Nghị định 59/2021/NĐ-CP kể từ ngày có hiệu lực thi hành.