Bộ Tài chính đề xuất các giải pháp thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công

Theo thông tin từ Bộ Tài chính ngày 4/5, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 do Quốc hội giao đạt 1,08 triệu tỷ đồng - mức cao nhất từ trước tới nay, tăng khoảng 175.000 tỷ đồng so với năm 2025. Trong đó, Thủ tướng Chính phủ đã phân bổ chi tiết khoảng 1 triệu tỷ đồng cho các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương.

Tính đến hết ngày 30/4/2026, tổng số vốn giải ngân đạt hơn 144.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 14,2% kế hoạch được giao. Cụ thể, vốn ngân sách Trung ương đạt gần 39.000 tỷ đồng (10,7%), trong khi vốn ngân sách địa phương đạt hơn 105.000 tỷ đồng (16,2%).

Nguyên nhân chính khiến tiến độ giải ngân chậm được xác định là do vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng, đặc biệt liên quan đến xác định nguồn gốc đất, đơn giá và phương án bồi thường, khiến nhiều dự án chưa thể triển khai theo kế hoạch. Đồng thời, tình trạng thiếu hụt nguồn cung vật liệu xây dựng cùng với việc giá nguyên vật liệu tăng cao so với dự toán đã làm phát sinh chi phí, buộc phải điều chỉnh hợp đồng.

Ngoài ra, việc lập kế hoạch tại một số đơn vị chưa sát với nhu cầu và khả năng thực hiện, trong khi chất lượng chuẩn bị đầu tư còn hạn chế, dẫn tới phải điều chỉnh dự án hoặc hoàn trả vốn, làm kéo dài tiến độ. Bên cạnh đó, năng lực và trách nhiệm của một bộ phận chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu vẫn chưa đáp ứng yêu cầu; tình trạng thiếu nhân sự chuyên trách tại cấp cơ sở cũng ảnh hưởng đáng kể đến quá trình triển khai.

Để cải thiện tình hình, Bộ Tài chính đề xuất các bộ, ngành và địa phương cần khẩn trương phân bổ chi tiết toàn bộ kế hoạch vốn năm 2026 đã được giao. Trường hợp chưa hoàn tất trước thời hạn quy định, cần báo cáo rõ nguyên nhân và trách nhiệm để tổng hợp, trình cấp có thẩm quyền xử lý.

Đồng thời, cần phát huy vai trò người đứng đầu trong việc chủ động tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy tiến độ thực hiện dự án. Các giải pháp liên quan đến kiểm soát giá vật liệu xây dựng, đảm bảo nguồn cung và đẩy nhanh giải phóng mặt bằng cũng cần được triển khai quyết liệt theo chỉ đạo của Chính phủ.

Song song đó, việc siết chặt kỷ luật, kỷ cương, xử lý nghiêm các trường hợp thiếu trách nhiệm hoặc gây cản trở tiến độ là yêu cầu cấp thiết. Cùng với đó, cần củng cố nguồn nhân lực, đặc biệt tại cấp cơ sở, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và triển khai dự án.

Bộ Tài chính cũng nhấn mạnh việc cập nhật đầy đủ, kịp thời dữ liệu giải ngân trên hệ thống thông tin nhằm phục vụ công tác theo dõi, đánh giá theo các chỉ số KPI, qua đó nâng cao tính minh bạch và hiệu quả điều hành trong lĩnh vực đầu tư công.

Hùng Nguyễn