Khai phóng “tri thức ngầm”: Để mỗi doanh nhân trở thành một “cuốn sách sống” giá trị

Trong quản trị, tri thức thường được phân thành hai loại: tri thức hiện hữu và tri thức ngầm. Nếu tri thức hiện hữu là những gì đã được hệ thống hóa thành văn bản, công thức, thì tri thức ngầm lại nằm ở kinh nghiệm, trực giác và khả năng xử lý tình huống thực tế.

Chính tri thức ngầm mới là “vàng ròng” của doanh nghiệp. Đó là cách một CEO vượt qua khủng hoảng dòng tiền, nghệ thuật giữ vững tinh thần đội ngũ trong giai đoạn khó khăn, hay những thất bại giúp hun đúc bản lĩnh lãnh đạo. Những câu chuyện này không chỉ có giá trị thực tiễn cao mà còn mang sức truyền cảm hứng mạnh mẽ.

Tuy nhiên, phần lớn tri thức ngầm vẫn đang “ngủ yên” trong ký ức cá nhân hoặc chỉ lưu truyền nội bộ. Nếu không được hệ thống hóa thành tri thức hiện hữu, những giá trị này sẽ dần mai một theo thời gian, gây lãng phí lớn cho xã hội.

Ở chiều ngược lại, các cơ sở đào tạo và giáo dục lại đang thiếu hụt nghiêm trọng các tình huống thực tế (case study) phục vụ giảng dạy. Giáo trình hiện nay vẫn thiên về lý thuyết hoặc sử dụng các ví dụ nước ngoài, chưa phản ánh đầy đủ bối cảnh kinh doanh tại Việt Nam.

Sinh viên và học viên cần những câu chuyện gần gũi hơn: cách một startup Việt cạnh tranh với tập đoàn đa quốc gia, hay hành trình chuyển đổi số của một doanh nghiệp gia đình. Khi doanh nhân viết sách dựa trên nhu cầu thực tế của người học, mỗi chương sách có thể trở thành một bài học giá trị, góp phần kết nối lý thuyết với thực tiễn.

Thực tế cho thấy, không ít doanh nhân đã cầm bút với tinh thần đáng trân trọng: viết để chia sẻ, để lưu giữ hành trình cá nhân. Tuy nhiên, nhiều tác phẩm vẫn chưa thực sự tiếp cận được đông đảo độc giả, do nội dung thiên về hồi ký hoặc thiếu tính ứng dụng.

Điểm mấu chốt nằm ở sự “lệch pha” giữa người viết và người đọc: doanh nhân thường viết những gì mình có, trong khi độc giả tìm kiếm những gì họ cần. Nếu xem viết sách là một “dự án khởi nghiệp”, thì độc giả chính là thị trường. Để cuốn sách thực sự có sức sống, người viết cần đặt mình vào góc nhìn của người đọc ngay từ đầu.

Để biến tri thức ngầm thành di sản chung, cần có sự kết nối bài bản giữa doanh nhân và nhu cầu xã hội. Đây là lúc vai trò của các tổ chức như Hội đồng Sách Doanh nhân trở nên quan trọng.

Các tổ chức này có thể Kết nối nhu cầu: Khảo sát những chủ đề mà độc giả quan tâm như quản trị nhân sự, xử lý khủng hoảng hay xây dựng văn hóa doanh nghiệp; Gợi ý đề tài: Định hướng và “đặt hàng” các doanh nhân có kinh nghiệm phù hợp tham gia viết sách; Hỗ trợ biên tập: Kết nối doanh nhân với các chuyên gia biên tập để chuyển hóa tri thức thực tiễn thành nội dung dễ tiếp cận, nhưng vẫn giữ được tính “thực chiến”.

Thông qua đó, tri thức cá nhân sẽ được khai phóng hiệu quả và lan tỏa rộng rãi hơn.

Nhiều người đặt câu hỏi: doanh nhân bận rộn, liệu có thời gian viết sách? Câu trả lời nằm ở giá trị dài hạn mà việc viết mang lại. Viết sách không chỉ là hành động cá nhân, mà còn là sự đóng góp cho cộng đồng và thế hệ kế tiếp.

Khi một doanh nhân hệ thống hóa kinh nghiệm của mình, họ đang thực hiện vai trò của một người dẫn dắt. Tri thức không mất đi khi chia sẻ, mà được nhân lên trong thành công của những người đi sau. Một cuốn sách có thể truyền cảm hứng cho một bạn trẻ khởi nghiệp, hoặc giúp một nhà quản lý vượt qua giai đoạn khó khăn.

Đó chính là cách xây dựng một hệ sinh thái doanh nhân Việt Nam tự lực, tự cường và giàu tri thức.

Nhân Ngày Văn hóa Đọc Việt Nam, thông điệp được đặt ra là: mỗi doanh nhân hãy nhìn lại “kho tri thức ngầm” của mình. Đừng để những trải nghiệm quý giá tiếp tục nằm yên.

Hãy bắt đầu từ những trang viết đầu tiên, với tâm thế phục vụ người đọc. Bởi chỉ khi được đọc, được học và được ứng dụng, tri thức mới thực sự trở thành di sản sống mãi với thời gian.

(*) Nguyên Phó tổng giám đốc Công ty CP Sài Gòn Food

Lê Thị Thanh Lâm (*)