Thủ tướng yêu cầu siết chặt quản lý đầu tư công, gắn với hiệu quả kinh tế - xã hội

Chỉ thị nêu rõ, dù công tác đánh giá hiệu quả đầu tư thời gian qua đã có chuyển biến tích cực, góp phần hạn chế tình trạng đầu tư dàn trải, song tại một số nơi vẫn chưa được thực hiện đầy đủ. Điều này dẫn đến việc một số dự án chưa phát huy hiệu quả, thậm chí có biểu hiện lãng phí.

Trên cơ sở đó, Chính phủ yêu cầu việc đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội phải được thực hiện xuyên suốt toàn bộ vòng đời dự án, từ khâu đề xuất, phân bổ vốn đến triển khai và vận hành sau đầu tư. Đồng thời, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, kiên quyết phòng chống tham nhũng, lãng phí trong hoạt động đầu tư công.

Các bộ, ngành và địa phương được yêu cầu thực hiện nghiêm quy định pháp luật trong việc lập, thẩm định và quyết định chủ trương đầu tư. Mỗi dự án phải làm rõ tính cần thiết, hiệu quả, khả thi, nguồn vốn và sự phù hợp với quy hoạch.

Đặc biệt, các dự án chỉ được bố trí vốn khi đã hoàn tất đánh giá hiệu quả đầu tư theo quy định. Việc phân bổ vốn hằng năm cũng phải gắn với quyết định đầu tư chính thức, bảo đảm sử dụng vốn có trách nhiệm, tiết kiệm và đúng mục tiêu.

Chính phủ cũng yêu cầu chấm dứt tình trạng đăng ký vốn cao nhưng không có khả năng giải ngân, gây lãng phí nguồn lực ngân sách.

Chỉ thị nhấn mạnh vai trò then chốt của khâu tổ chức thực thi dự án. Các cơ quan chủ quản và chủ đầu tư phải tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật liên quan như xây dựng, đất đai, đấu thầu, môi trường… đồng thời bảo đảm tiến độ và chất lượng dự án.

Công tác giám sát, đánh giá đầu tư phải được thực hiện nghiêm túc theo quy định, từ quá trình triển khai đến khi hoàn thành, đưa vào vận hành. Qua đó, đánh giá đầy đủ hiệu quả, tính bền vững và tác động kinh tế - xã hội của dự án.

Trong xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương rà soát toàn bộ danh mục dự án, bảo đảm tuân thủ nguyên tắc ưu tiên và hiệu quả.

Một trong những yêu cầu đáng chú ý là giảm tối thiểu 30% số lượng dự án so với giai đoạn trước, đồng thời tập trung vốn cho các công trình trọng điểm, có tính lan tỏa cao, liên vùng và có ý nghĩa chiến lược đối với tăng trưởng dài hạn.

Các dự án kém hiệu quả, chưa cấp thiết hoặc không còn khả thi sẽ bị kiên quyết loại bỏ khỏi kế hoạch. Đồng thời, hạn chế tối đa việc xây dựng trụ sở mới trong bối cảnh ngân sách còn khó khăn.

Về lộ trình thực hiện, các bộ, ngành và địa phương phải hoàn thành đề xuất nhu cầu vốn trước ngày 15/5/2026, trong khi Bộ Tài chính sẽ tổng hợp, báo cáo Chính phủ và trình phương án phân bổ trong tháng 6/2026.

Song song đó, Chính phủ giao Bộ Tài chính rà soát, hoàn thiện khung pháp lý, đồng thời nghiên cứu khả năng hợp nhất Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả quản lý.

Chỉ thị cũng yêu cầu đẩy mạnh công khai, minh bạch trong đầu tư công, đồng thời phát huy vai trò giám sát của cộng đồng và các tổ chức xã hội nhằm kịp thời phát hiện, xử lý sai phạm.

Việc quản lý và sử dụng vốn đầu tư công gắn với hiệu quả kinh tế – xã hội được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa then chốt đối với mục tiêu tăng trưởng và phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

Văn Tùng