Ban hành quy định mới về Báo cáo tài chính nhà nước

Nghị định quy định rõ cấu phần của Báo cáo tài chính nhà nước, bao gồm: báo cáo tình hình tài chính, báo cáo kết quả hoạt động tài chính, báo cáo lưu chuyển tiền tệ và thuyết minh báo cáo. Trong đó, báo cáo tình hình tài chính được xác định là tài liệu tổng hợp quan trọng, phản ánh toàn diện tài sản và nguồn vốn của Nhà nước tại thời điểm kết thúc kỳ báo cáo trên phạm vi toàn quốc hay cấp tỉnh.

Về nội dung, tài sản nhà nước được phân loại theo nhiều nhóm như tiền và các khoản tương đương tiền, đầu tư tài chính, các khoản phải thu, hàng tồn kho, cho vay, tài sản kết cấu hạ tầng, tài sản cố định và các tài sản khác. Tuy nhiên, một số loại tài sản đặc thù như cổ vật, hiện vật bảo tàng, di tích lịch sử hay tài nguyên chưa xác định được giá trị không thuộc phạm vi phản ánh trong báo cáo này.

Ở chiều ngược lại, nguồn vốn của Nhà nước bao gồm nợ phải trả và tài sản thuần. Nợ phải trả được hiểu là các nghĩa vụ tài chính phát sinh từ quá khứ, bao gồm nợ của Chính phủ, chính quyền địa phương và các khoản phải trả khác. Trong khi đó, tài sản thuần phản ánh phần giá trị thực có của Nhà nước sau khi đã trừ đi các nghĩa vụ nợ, bao gồm thặng dư hoặc thâm hụt lũy kế và các quỹ tài chính liên quan.

Một điểm đáng chú ý của nghị định là yêu cầu công khai Báo cáo tài chính nhà nước. Theo đó, Bộ Tài chính chịu trách nhiệm công bố báo cáo ở cấp quốc gia, còn Ủy ban nhân dân cấp tỉnh công bố báo cáo trong phạm vi địa phương. Nội dung công khai bao gồm toàn bộ thông tin về tài sản, nguồn vốn, thu - chi và dòng tiền của Nhà nước, ngoại trừ các dữ liệu thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh và bí mật nhà nước.

Việc công khai được thực hiện thông qua nhiều hình thức như đăng tải trên cổng thông tin điện tử, phát hành ấn phẩm hoặc niêm yết công khai. Thời hạn công bố được quy định cụ thể: trong vòng 30 ngày kể từ khi báo cáo được trình cơ quan có thẩm quyền (Quốc hội hoặc Hội đồng nhân dân).

Nghị định cũng đặt ra yêu cầu chặt chẽ về trách nhiệm cung cấp thông tin tài chính. Các cơ quan, đơn vị phải gửi báo cáo đúng thời hạn (trước ngày 5/7 năm sau) và chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu. Trường hợp không tuân thủ, Bộ Tài chính có quyền tạm đình chỉ chi ngân sách đối với đơn vị vi phạm, ngoại trừ các khoản chi thiết yếu như lương, trợ cấp và an sinh xã hội.

Đáng chú ý, nếu việc chậm trễ xuất phát từ đơn vị cấp dưới, biện pháp tạm dừng chi ngân sách sẽ được áp dụng trực tiếp với đơn vị đó, cho đến khi hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ cung cấp thông tin.

Nghị định có hiệu lực từ ngày 16/4/2026 và được áp dụng cho việc lập Báo cáo tài chính nhà nước từ năm 2025 trở đi. Quy định mới được kỳ vọng sẽ góp phần chuẩn hóa hệ thống báo cáo tài chính công, tăng cường kỷ luật tài chính và nâng cao tính minh bạch trong quản lý ngân sách nhà nước.

Nguyễn Sơn