TP.HCM chuẩn hóa chi phí vận hành xe buýt, hướng tới minh bạch trợ giá

Việc xây dựng lại hệ thống định mức nhằm phản ánh sát thực tế vận hành, đồng thời tạo nền tảng để doanh nghiệp chủ động hơn trong quản trị chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Điểm đáng chú ý của quy định mới là việc thiết lập hệ thống định mức tương đối đầy đủ, bao phủ toàn bộ các cấu phần chi phí vận hành xe buýt. Thay vì áp dụng một khung chung, định mức được phân tách theo quy mô phương tiện và loại nhiên liệu, giúp hạn chế tình trạng “cào bằng” và phản ánh rõ đặc thù từng loại hình vận hành.

Trong đó, chi phí lao động được chuẩn hóa theo ca làm việc 8 giờ, hai ca mỗi ngày và khoảng 312 ngày hoạt động mỗi năm. Mỗi xe bố trí một lái xe và một nhân viên phục vụ, tạo cơ sở tính toán chi phí nhân công và đánh giá năng suất lao động.

Chi phí nhiên liệu - yếu tố chiếm tỷ trọng lớn được quy định chi tiết theo từng loại phương tiện, kèm mức tiêu hao cụ thể cho diesel và CNG. Bên cạnh đó, khấu hao phương tiện được xác định ở mức 10%/năm, trong khi chi phí bảo dưỡng được xây dựng theo chu kỳ vận hành, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch bảo trì và nâng cao độ an toàn.

Một trong những mục tiêu quan trọng của quyết định là minh bạch hóa cơ chế trợ giá xe buýt - yếu tố then chốt để duy trì hệ thống vận tải công cộng tại TP.HCM trong bối cảnh doanh thu từ vé chưa đủ bù đắp chi phí.

Hệ thống định mức mới đã lượng hóa đầy đủ các yếu tố chi phí từ lao động, nhiên liệu đến khấu hao, bảo dưỡng và chi phí gián tiếp. Theo đó, chi phí quản lý được xác định ở mức 5% chi phí trực tiếp, trong khi lợi nhuận định mức là 4,5% tổng chi phí.

Cách tiếp cận này không chỉ giúp cơ quan quản lý xác định chính xác mức trợ giá cần thiết mà còn tạo điều kiện để so sánh hiệu quả giữa các đơn vị vận tải. Đây là cơ sở quan trọng để tiến tới áp dụng cơ chế đấu thầu, đặt hàng dịch vụ công theo hướng minh bạch và cạnh tranh hơn.

Quy định mới cũng thể hiện rõ định hướng phát triển bền vững khi đưa xe buýt sử dụng khí CNG vào hệ thống định mức với các thông số riêng biệt. So với diesel, CNG có ưu điểm giảm phát thải, phù hợp với mục tiêu cải thiện môi trường đô thị.

Đáng chú ý, chi phí ứng dụng khoa học - công nghệ lần đầu tiên được đưa vào cấu phần định mức. Các hạng mục như vé điện tử, hệ thống giám sát hành trình, điều hành thông minh… được chính thức tính toán trong chi phí, tạo cơ sở để doanh nghiệp đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Trong chiến lược phát triển giao thông đô thị, xe buýt vẫn đóng vai trò quan trọng như một mắt xích kết nối với các loại hình vận tải khác như metro. Do đó, việc nâng cao chất lượng và hiệu quả vận hành xe buýt là yêu cầu cấp thiết.

Quyết định 20/2026/QĐ-UBND không chỉ mang ý nghĩa điều chỉnh kỹ thuật mà còn là bước tái cấu trúc toàn diện nền tảng chi phí của hệ thống xe buýt. Khi các yếu tố chi phí được minh bạch và chuẩn hóa, thị trường vận tải công cộng được kỳ vọng sẽ vận hành hiệu quả hơn, đồng thời tạo điều kiện thu hút đầu tư và nâng cao chất lượng phục vụ người dân trong dài hạn.

Văn Tùng