Phát triển văn hóa đọc trong doanh nghiệp TP.HCM: Không thể thiếu lãnh đạo “đọc sách” (Bài 8)
Trong mọi nỗ lực xây dựng văn hóa đọc trong doanh nghiệp, yếu tố quyết định không nằm ở số lượng sách hay hình thức triển khai mà nằm ở người lãnh đạo. Bởi văn hóa không thể được áp đặt từ chính sách mà phải được dẫn dắt từ hành vi.
Thực tế cho thấy, những doanh nghiệp xây dựng được môi trường học tập bền vững đều có điểm chung là lãnh đạo không chỉ khuyến khích mà trực tiếp tham gia vào việc đọc, chia sẻ tri thức và biến việc đọc thành một phần của đời sống quản trị. Nếu lãnh đạo không đọc, văn hóa đọc sẽ nhanh chóng trở thành khẩu hiệu, bởi nhân viên không nhìn thấy giá trị thực tế cũng như động lực để duy trì. Ngược lại , khi lãnh đạo đọc và chia sẻ, việc đọc được “chính danh hóa” như một hoạt động tạo ra giá trị trong tổ chức, từ đó hình thành một chuẩn mực mới về học tập và phát triển.
Sâu xa hơn, lãnh đạo đọc sách không chỉ để tích lũy kiến thức cá nhân mà còn để nâng cao năng lực ra quyết định, tư duy chiến lược và khả năng thích ứng, những yếu tố cốt lõi trong bối cảnh kinh tế tri thức, nơi mà lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở tài nguyên mà ở tốc độ học hỏi của tổ chức.
Vì vậy, khi lãnh đạo đọc, họ không chỉ thay đổi chính mình mà còn thiết lập “trần năng lực” cho cả doanh nghiệp. Việc đọc của lãnh đạo tạo ra hiệu ứng “noi gương”, chuyển hóa việc đọc từ lựa chọn cá nhân thành giá trị tập thể. Do đó, muốn phát triển văn hóa đọc trong doanh nghiệp một cách thực chất, điều kiện tiên quyết không phải là đầu tư bao nhiêu sách hay tổ chức bao nhiêu hoạt động, mà là việc người lãnh đạo có coi việc đọc là một phần của năng lực lãnh đạo hay không, và có đủ cam kết để biến hành vi cá nhân thành văn hóa tổ chức hay không.
Nói cách khác, lãnh đạo không chỉ là người khởi xướng mà còn là “hệ điều hành văn hóa đọc”, quyết định việc văn hóa này chỉ dừng ở phong trào hay trở thành một nền tảng tri thức bền vững của doanh nghiệp...
Bà Nguyễn Phi Vân - Chủ tịch Hiệp hội Đầu tư Thiên thần Đông Nam Á
Để xây dựng một tổ chức học tậ và văn hóa đọc trong doanh nghiệp, vai trò của lãnh đạo là yếu tố quyết định. Trong một tổ chức học tập, lãnh đạo không chỉ là người ra quyết định, mà còn là người định hình cách tổ chức học. Khi lãnh đạo chủ động đọc, chia sẻ những gì mình học được và áp dụng insight - bài học chắt lọc được vào các quyết định kinh doanh, họ đang thiết lập một chuẩn mực rất rõ ràng, học không phải là hoạt động bên lề, mà là một phần của công việc. Chính hành vi này, khi được lặp lại đủ lâu, sẽ dần trở thành văn hóa.
Ông Nguyễn Tuấn Quỳnh - Chủ tịch HĐQT Saigon Books
Văn hóa đọc phải bắt đầu từ người đứng đầu. Nhưng đừng chỉ hô hào, hãy cho thấy sách đã giúp bạn "kiếm tiền" hoặc giải quyết khủng hoảng như thế nào. Review thực chiến từ CEO: Thay vì viết bài dài, các CEO nên gửi một video ngắn (dưới 3 phút) chia sẻ về một chương sách đã giúp mình đưa ra quyết định kinh doanh thực tế. Trong các buổi giao ban, thay vì chỉ trích, hãy dùng các khái niệm chung trong sách để điều chỉnh. Ví dụ: "Chúng ta đang bị kẹt trong “Tư duy cố định” hãy thử áp dụng “Tư duy phát triển” như cuốn sách chúng ta vừa đọc.
Ông Phạm Huy Phong - Tổng Giám đốc điều hành Mainetti Việt Nam
Lãnh đạo phải là người học trước. Sau mỗi chuyến công tác, thay vì những món quà mang tính hình thức, lãnh đạo doanh nghiệp lựa chọn tặng sách cho nhân viên. Những cuốn sách không được chọn ngẫu nhiên, mà được cân nhắc kỹ lưỡng, phù hợp với định hướng phát triển của tổ chức.
Bà Quách Kim Loan - Giám đốc điều hành Công ty TNHH DP Tâm Đan
Văn hóa đọc trong doanh nghiệp sẽ sớm lụi tàn nếu nó chỉ là ý thích nhất thời của cấp quản lý hoặc chỉ được thúc đẩy bằng ngân sách mà thiếu đi sự dấn thân của người đứng đầu. Khi lãnh đạo trực tiếp đọc, trực tiếp chọn sách và thường xuyên chia sẻ lại những gì mình học được, đội ngũ sẽ nhìn thấy một hình mẫu cụ thể. Sự thay đổi không đến từ mệnh lệnh, mà đến từ niềm tin rằng việc học là cần thiết và có giá trị thật.
Ông Lê Như Thạch - Chủ tịch HĐQT Công ty Bcons
Lãnh đạo tập đoàn phải chủ động tham gia vào toàn bộ chu trình học tập từ việc đọc sách, nghe podcast đến chắt lọc và kể lại những câu chuyện quản trị thực tế từ các doanh nghiệp lớn trong các cuộc họp, đồng thời thiết kế các cơ chế cụ thể để biến việc đọc thành hành vi có thể đo lường và duy trì. Trong các buổi họp, lãnh đạo có thể trực tiếp yêu cầu một cá nhân bất kỳ chia sẻ về cuốn sách gần nhất họ đọc, hoặc đặt câu hỏi phản biện để kiểm tra mức độ hiểu. Vì thế, buộc đội ngũ phải duy trì thói quen học tập liên tục.
Ông Lại Minh Duy - Chủ tịch - Tổng giám đốc TST Tourist
Trong những doanh nghiệp có năng lực học hỏi mạnh, lãnh đạo không chỉ khuyến khích việc đọc mà phải trực tiếp tham gia vào quá trình đó. Họ đọc, họ chia sẻ, họ đặt câu hỏi dựa trên những gì đã đọc, và quan trọng nhất, họ sử dụng tri thức như một tiêu chuẩn trong ra quyết định. Khi lãnh đạo đọc, việc đọc trở thành một phần của công việc. Khi lãnh đạo tư duy bằng tri thức, việc đọc trở thành một yêu cầu ngầm đối với toàn bộ tổ chức.
Bà Lâm Thúy Ái - Chủ tịch HĐTV Công ty Sản xuất - Thương mại MEBIPHA
Người đứng đầu phải là người đọc đầu tiên. Không chỉ đọc, mà còn chia sẻ, kết nối tri thức với thực tiễn công việc. Khi lãnh đạo coi việc đọc là nghiêm túc, tổ chức mới coi đó là điều cần thiết. Ngược lại, nếu lãnh đạo không đọc, rất khó để kỳ vọng nhân viên duy trì thói quen này.