Bảo hiểm liên kết đầu tư cần trở lại giá trị cốt lõi là bảo vệ

Thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam đang trong giai đoạn điều chỉnh sau thời gian tăng trưởng nhanh, đặc biệt ở nhóm sản phẩm liên kết đầu tư. Sự kết hợp giữa bảo vệ và tích lũy tài sản từng tạo sức hút lớn, song cũng khiến cách hiểu của người tham gia trở nên phức tạp hơn.

Những vấn đề này được mổ xẻ tại một diễn đàn chuyên đề do FWD Việt Nam tổ chức ngày 10/4, với sự tham gia của các chuyên gia trong lĩnh vực bảo hiểm và đầu tư. Điểm chung được các chuyên gia nhấn mạnh là nếu không đặt lại vai trò của yếu tố bảo vệ, thị trường sẽ khó phát triển bền vững.

Khi bảo hiểm bị nhìn như một kênh đầu tư

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất của thị trường hiện nay nằm ở nhận thức. Không ít khách hàng tiếp cận bảo hiểm liên kết đầu tư với tâm thế của một nhà đầu tư tài chính, thay vì một người cần bảo vệ trước rủi ro.

Ông Ngô Trung Dũng - Phó tổng thư ký Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam cho rằng nguyên nhân sâu xa nằm ở cách sản phẩm được diễn giải trên thị trường. “Sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư là sản phẩm lai, trong đó có cả yếu tố bảo vệ và yếu tố đầu tư. Tuy nhiên, phần bảo vệ là nền tảng cốt lõi, giúp khách hàng và gia đình được bảo vệ trước các rủi ro tài chính. Nếu chỉ nhìn vào yếu tố đầu tư mà bỏ qua phần bảo vệ thì sẽ dẫn đến những hiểu nhầm về giá trị thực của sản phẩm, đặc biệt trong những năm đầu khi giá trị tài khoản chưa phản ánh rõ hiệu quả đầu tư”.

Về bản chất, cấu trúc của sản phẩm này không giống các kênh đầu tư thuần túy. Một phần phí được sử dụng để duy trì quyền lợi bảo hiểm - tức là chi phí để đảm bảo an toàn tài chính trước các biến cố như tai nạn, bệnh tật, tử vong. Phần còn lại mới được đưa vào các quỹ đầu tư.

Chính đặc điểm này khiến giá trị tài khoản trong giai đoạn đầu chưa tăng trưởng mạnh, thậm chí có thể thấp hơn tổng phí đã đóng. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc khách hàng “mất tiền” mà đang chi trả cho một giá trị khác đó là sự bảo vệ. Vấn đề nằm ở chỗ, nhiều người tham gia không được giải thích đầy đủ hoặc không hiểu rõ cơ chế này. Khi kỳ vọng lợi nhuận bị đặt lên quá cao, đặc biệt trong bối cảnh thị trường tài chính từng có những giai đoạn tăng trưởng nóng, mọi biến động đều dễ bị diễn giải theo hướng tiêu cực.

Một yếu tố khác cũng góp phần làm gia tăng hiểu nhầm là cách đánh giá hiệu quả đầu tư theo thời gian ngắn. Các quỹ liên kết đơn vị thường được xây dựng theo chiến lược dài hạn, với mục tiêu kiểm soát rủi ro và duy trì tăng trưởng ổn định. Khi đặt sản phẩm này vào cùng hệ quy chiếu với các kênh đầu tư rủi ro cao, sự so sánh dễ dẫn đến nhận định thiếu chính xác.

Ngoài ra, trong bối cảnh thị trường tài chính từng có những giai đoạn tăng trưởng mạnh, kỳ vọng về lợi nhuận cao trở thành yếu tố chi phối hành vi của người tham gia. Điều này khiến yếu tố bảo vệ, vốn là giá trị cốt lõi của bảo hiểm, bị đặt xuống vị trí thứ yếu. Những lệch pha này không chỉ ảnh hưởng đến quyết định tham gia ban đầu mà còn tác động đến tâm lý duy trì hợp đồng. Khi kỳ vọng không được đáp ứng theo cách đã hình dung, niềm tin của khách hàng dễ bị ảnh hưởng, từ đó tác động đến sự ổn định chung của thị trường.

Tái định vị bảo vệ trong toàn bộ chuỗi giá trị sản phẩm

Để giải quyết những vấn đề trên, các chuyên gia cho rằng cần điều chỉnh lại cách tiếp cận, bắt đầu từ việc đặt yếu tố bảo vệ vào đúng vị trí trong toàn bộ chuỗi giá trị sản phẩm. Bà Dương Kim Anh - Giám đốc Khối đầu tư Công ty Quản lý Quỹ Vietcombank cho rằng việc lựa chọn sản phẩm cần gắn với mục tiêu dài hạn và khả năng tài chính của từng cá nhân. “Khi nói đến đầu tư, chúng ta thường có xu hướng tìm kiếm lợi nhuận trong ngắn hạn. Nhưng bảo hiểm nhân thọ là một cam kết dài hạn, gắn với các mục tiêu như bảo vệ gia đình, tích lũy cho con cái hay chuẩn bị cho hưu trí. Vì vậy, các khoản đầu tư đi kèm trong sản phẩm cũng phải phù hợp với tầm nhìn dài hạn đó. Đồng thời, nhà đầu tư cần hiểu rõ rằng lợi nhuận càng cao thì rủi ro càng lớn, và việc lựa chọn danh mục phải dựa trên khả năng tài chính cũng như mức độ chấp nhận rủi ro của mình”.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Đậu Tiến Dũng - Phó tổng giám đốc Chiến lược FWD Việt Nam nhấn mạnh rằng bảo vệ cần được xem là nền tảng trong mọi quyết định tài chính. “Trong cuộc sống, chúng ta luôn đối mặt với những rủi ro không lường trước như tai nạn, bệnh tật hay gián đoạn thu nhập. Nếu không có một nền tảng bảo vệ vững chắc, các kế hoạch tài chính như quỹ học vấn cho con hay quỹ hưu trí có thể bị gián đoạn. Vì vậy, khi tiếp cận sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư, điều quan trọng nhất là phải đặt yếu tố bảo vệ lên hàng đầu, sau đó mới tính đến câu chuyện đầu tư và tích lũy tài sản”.

Để giải quyết thực trạng này, các chuyên gia cho rằng, cần có giải pháp mang tính hệ thống. Trước hết là điều chỉnh cách truyền thông sản phẩm theo hướng giúp khách hàng hiểu rõ vai trò của từng cấu phần. Khi nhận thức được thiết lập đúng, kỳ vọng sẽ trở nên thực tế hơn. Tiếp theo là chuẩn hóa quy trình tư vấn. Việc đánh giá nhu cầu cần được thực hiện trên cơ sở dữ liệu cụ thể về thu nhập, nghĩa vụ tài chính và mục tiêu dài hạn. Điều này giúp sản phẩm được lựa chọn phù hợp hơn với từng cá nhân.

Minh bạch thông tin cũng là yếu tố quan trọng. Khách hàng cần hiểu rõ cách phân bổ phí, các kịch bản đầu tư và tác động của chi phí trong từng giai đoạn. Việc này giúp giảm thiểu những hiểu nhầm phát sinh trong quá trình tham gia. Song song đó là nâng cao năng lực đội ngũ tư vấn. Trong bối cảnh sản phẩm ngày càng phức tạp, tư vấn viên cần có khả năng giải thích rõ ràng và đồng hành cùng khách hàng trong suốt vòng đời hợp đồng.

Cuối cùng, việc nâng cao hiểu biết tài chính cá nhân đóng vai trò nền tảng. Khi người tham gia hiểu rõ mối quan hệ giữa bảo vệ và đầu tư, hành vi lựa chọn sẽ trở nên thận trọng và phù hợp hơn với nhu cầu thực tế.

Theo các chuyên gia, bảo hiểm liên kết đầu tư vẫn là một giải pháp tài chính có tiềm năng trong dài hạn. Khi được tiếp cận đúng cách, sản phẩm này có thể vừa đảm bảo an toàn tài chính vừa hỗ trợ tích lũy tài sản. Điều quan trọng là thị trường cần điều chỉnh lại thứ tự ưu tiên, đặt bảo vệ vào vị trí nền tảng để tạo sự ổn định và niềm tin lâu dài.

Hải Đặng