Quy định mới về tạm ứng Quỹ bình ổn giá xăng dầu từ ngân sách nhà nước
Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 19/2026/TT-BCT quy định về cơ chế tạm ứng, quản lý và hoàn trả Quỹ bình ổn giá xăng dầu từ nguồn ngân sách nhà nước, nhằm tăng cường hiệu quả điều hành giá và bảo đảm ổn định thị trường nhiên liệu trong bối cảnh mới.
Thông tư được xây dựng trên cơ sở các quy định pháp luật hiện hành và chỉ đạo của Chính phủ, hướng tới mục tiêu kiểm soát biến động giá, đồng thời bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho nền kinh tế.
Thông tư quy định toàn diện các nội dung liên quan đến việc tiếp nhận, quản lý, giám sát, kiểm tra, kiểm toán và quyết toán đối với hoạt động tạm ứng, chi sử dụng, trích lập và hoàn trả Quỹ bình ổn giá xăng dầu từ ngân sách nhà nước.
Đối tượng áp dụng bao gồm các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, các ngân hàng thương mại nơi mở tài khoản phong tỏa và các tổ chức, cá nhân liên quan. Nguyên tắc xuyên suốt là mọi hoạt động liên quan đến Quỹ phải tuân thủ quy định pháp luật, bảo đảm công khai, minh bạch, góp phần hạn chế biến động bất thường của giá xăng dầu.
Việc trích lập và chi sử dụng Quỹ được thực hiện theo phương án do Bộ Công Thương ban hành, gắn với các kỳ điều hành giá. Đáng chú ý, việc sử dụng nguồn tạm ứng từ ngân sách chỉ được thực hiện một lần đối với thương nhân bán ra đầu tiên trên mỗi đơn vị xăng dầu tiêu thụ.
Theo quy định, các thương nhân đầu mối phải mở tài khoản riêng cho Quỹ tại ngân hàng thương mại và tài khoản này được phong tỏa. Toàn bộ dòng tiền liên quan đến Quỹ - từ tạm ứng, chi sử dụng, trích lập đến hoàn trả đều phải thực hiện qua tài khoản này và tách biệt hoàn toàn với các quỹ khác.
Phần lãi phát sinh từ số dư tài khoản sẽ được ghi tăng vào Quỹ, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính.
Thông tư quy định cụ thể cơ chế tạm ứng từ ngân sách nhà nước. Với lần tạm ứng đầu tiên, số tiền được xác định dựa trên sản lượng xăng dầu tiêu thụ trong 7 ngày liền kề trước đó và mức chi Quỹ theo phương án điều hành đã được phê duyệt.
Các lần tạm ứng tiếp theo được thực hiện định kỳ hàng tuần hoặc khi cần thiết, căn cứ vào số tiền đã chi trong kỳ trước và số dư Quỹ hiện có. Trường hợp đề nghị tạm ứng vượt mức, thương nhân phải có giải trình cụ thể.
Trong quá trình sử dụng, tổng số tiền chi Quỹ được xác định trên cơ sở mức chi do cơ quan quản lý công bố nhân với sản lượng tiêu thụ thực tế. Đồng thời, việc trích lập Quỹ phải hoàn tất trong vòng 5 ngày làm việc sau mỗi kỳ điều hành.
Đối với việc hoàn trả nguồn tạm ứng, Thông tư quy định phải căn cứ trên kết quả kiểm toán độc lập. Trong vòng 90 ngày kể từ khi có yêu cầu, thương nhân phải hoàn tất kiểm toán và báo cáo.
Sau đó, trong 5 ngày làm việc kể từ khi có thông báo của cơ quan quản lý, toàn bộ số dư Quỹ phải được nộp lại ngân sách nhà nước. Trường hợp sau 12 tháng chưa đủ nguồn hoàn trả, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định.
Thông tư cũng phân định rõ trách nhiệm của các bên liên quan. Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện, theo dõi, công bố định kỳ số liệu và giám sát hoạt động của các thương nhân.
Các doanh nghiệp đầu mối phải thực hiện đầy đủ việc trích lập, chi sử dụng và hoàn trả Quỹ; chịu trách nhiệm về tính chính xác của số liệu và báo cáo. Đồng thời, phải thực hiện báo cáo định kỳ theo tháng và 6 tháng, công khai thông tin liên quan đến Quỹ.
Đặc biệt, các hành vi vi phạm như báo cáo sai lệch, chậm hoàn trả hoặc không tuân thủ quy định sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật.
Việc ban hành Thông tư được kỳ vọng sẽ thiết lập cơ chế quản lý chặt chẽ, minh bạch hơn đối với Quỹ bình ổn giá xăng dầu, qua đó nâng cao hiệu quả điều hành giá và góp phần ổn định thị trường trong dài hạn.