Định vị xuất bản là ngành công nghiệp sáng tạo trong kỷ nguyên số
Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị số 04-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới, đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện lĩnh vực này. Chỉ thị không chỉ tiếp tục khẳng định xuất bản là công cụ tư tưởng - văn hóa quan trọng, mà còn định vị đây là một trong những trụ cột của nền kinh tế số và công nghiệp sáng tạo quốc gia.
Trải qua hơn 70 năm hình thành và phát triển, ngành xuất bản cách mạng Việt Nam đã đóng vai trò đặc biệt trong việc truyền bá tri thức, định hướng tư tưởng và góp phần xây dựng nền tảng văn hóa xã hội. Tuy nhiên, trước những biến động mạnh mẽ của công nghệ và môi trường truyền thông toàn cầu, ngành xuất bản đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải chuyển mình để thích ứng và phát triển bền vững.
Một trong những điểm nhấn quan trọng của Chỉ thị là xác định xuất bản như một bộ phận cấu thành của ngành công nghiệp văn hóa, có khả năng tạo ra giá trị kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Điều này đồng nghĩa với việc xuất bản không còn chỉ dừng ở chức năng truyền bá tri thức, mà cần tham gia sâu vào chuỗi giá trị nội dung số và tài sản trí tuệ.
Chuyển đổi số được xem là xu hướng tất yếu, với việc đẩy mạnh xuất bản điện tử, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong toàn bộ quy trình sản xuất - phát hành. Mục tiêu đến năm 2030 là xây dựng hệ thống xuất bản tinh gọn, hiện đại, hoạt động đa nền tảng; và đến năm 2045, hướng tới một ngành xuất bản có năng lực cạnh tranh quốc tế, đóng vai trò trung tâm sáng tạo nội dung trong khu vực.
Chỉ thị nhấn mạnh yêu cầu phát triển văn hóa đọc theo hướng bền vững, lấy người đọc làm trung tâm. Hoạt động xuất bản cần đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của xã hội về học tập, giải trí và tiếp cận tri thức, qua đó góp phần xây dựng xã hội học tập và nâng cao dân trí.
Việc hình thành thói quen đọc sách trong cộng đồng được xác định là nhiệm vụ lâu dài, gắn với phát triển hệ thống thư viện, không gian đọc hiện đại và mở rộng khả năng tiếp cận sách cho các khu vực vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số. Đây là yếu tố quan trọng để tạo dựng nền tảng tri thức bền vững cho quốc gia.
Để hiện thực hóa mục tiêu chiến lược, Chỉ thị đề ra hệ thống giải pháp đồng bộ, trong đó trọng tâm là hoàn thiện khung pháp lý, phát triển kinh tế số trong lĩnh vực xuất bản và tăng cường bảo vệ bản quyền trong môi trường số.
Ngành xuất bản cũng được yêu cầu đổi mới mô hình quản trị theo hướng linh hoạt, phù hợp với cơ chế thị trường, đồng thời nâng cao chất lượng nội dung, ưu tiên đầu tư cho các tác phẩm có giá trị tư tưởng, khoa học và thẩm mỹ cao. Song song đó, công tác thanh tra, kiểm tra sẽ được tăng cường nhằm xử lý nghiêm các hành vi vi phạm như in lậu, phát hành trái phép và xâm phạm bản quyền.
Nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là yếu tố then chốt trong quá trình chuyển đổi của ngành xuất bản. Đội ngũ làm xuất bản cần được đào tạo bài bản, có năng lực chuyên môn, bản lĩnh chính trị và khả năng làm chủ công nghệ mới.
Cùng với đó, việc mở rộng hợp tác quốc tế, tăng cường trao đổi bản quyền và đưa xuất bản phẩm Việt Nam ra thị trường toàn cầu được xem là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao vị thế của ngành xuất bản trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.
Chỉ thị số 04-CT/TW thể hiện tầm nhìn chiến lược trong việc xây dựng một nền xuất bản hiện đại, chuyên nghiệp và nhân văn. Với định hướng gắn kết chặt chẽ giữa giá trị tư tưởng - văn hóa và động lực kinh tế - công nghệ, ngành xuất bản được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế tri thức, góp phần lan tỏa tri thức, nâng cao dân trí và gia tăng sức mạnh mềm của Việt Nam trên trường quốc tế.