TP.HCM dự kiến thu phí không barie tại 4 dự án BOT cửa ngõ
TP.HCM đang xây dựng kế hoạch triển khai thu phí không dừng theo mô hình đa làn tự do (free-flow), không sử dụng barie tại 4 tuyến giao thông cửa ngõ gồm Quốc lộ 1, Quốc lộ 13, Quốc lộ 22 và trục Bắc - Nam (đường Nguyễn Hữu Thọ). Đây là giải pháp đột phá nhằm giảm ùn tắc và nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng tại các trục giao thông huyết mạch.
Theo đề xuất của Sở Xây dựng TP.HCM, các dự án nâng cấp, mở rộng những tuyến đường này sẽ được đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP), hợp đồng BOT, với phần lớn nguồn vốn do nhà đầu tư huy động.
Các tuyến sẽ được mở rộng đáng kể, đạt quy mô từ 10 đến 14 làn xe, với mặt cắt ngang lên tới khoảng 60 m. Trong đó, làn đường trung tâm dành cho phương tiện lưu thông nhanh có thu phí, trong khi hai bên là đường song hành miễn phí phục vụ nhu cầu đi lại nội vùng.
Điểm nhấn quan trọng của các dự án là việc áp dụng công nghệ thu phí điện tử không dừng hoàn toàn theo mô hình free-flow. Hệ thống không bố trí trạm thu phí hay barie, cho phép phương tiện lưu thông liên tục mà không cần giảm tốc hoặc dừng chờ.
Các thiết bị cảm biến, camera và hệ thống nhận diện phương tiện sẽ được lắp đặt trên giá long môn và dọc tuyến để ghi nhận giao dịch. Đối với các trường hợp chưa thanh toán hoặc gặp lỗi thẻ, dữ liệu sẽ được xử lý theo hình thức hậu kiểm, góp phần loại bỏ tình trạng “nút thắt cổ chai” - nguyên nhân chính gây ùn tắc tại các cửa ngõ đô thị.
Để bảo đảm vận hành hiệu quả, TP.HCM cũng sẽ đầu tư đồng bộ hệ thống giao thông thông minh (ITS), bao gồm camera giám sát toàn tuyến, thiết bị phát hiện và phân loại phương tiện, bảng thông tin điện tử và trung tâm điều hành. Ngay cả các làn đường song hành không thu phí cũng được lắp đặt thiết bị nhận diện nhằm kiểm soát lưu lượng và hạn chế gian lận.
Theo các báo cáo nghiên cứu khả thi, tổng mức đầu tư cho 4 dự án này ước tính gần 60.000 tỷ đồng. Trong đó, dự án Quốc lộ 13 có quy mô vốn lớn nhất, tiếp đến là Quốc lộ 1, Quốc lộ 22 và trục Bắc - Nam. Riêng một số đoạn tuyến như Quốc lộ 13 (từ cầu Bình Triệu đến ranh Bình Dương) sẽ được mở rộng lên 10 - 14 làn xe với tổng vốn hơn 6.200 tỷ đồng; Quốc lộ 1 đoạn qua cửa ngõ phía Tây có tổng vốn khoảng 6.600 tỷ đồng; Quốc lộ 22 hơn 4.100 tỷ đồng, đều được thiết kế đồng bộ với các nút giao khác mức để tăng năng lực thông hành.
Việc triển khai mô hình thu phí theo quãng đường di chuyển, kết hợp với tỷ lệ phương tiện đã dán thẻ ETC cao hiện nay, được kỳ vọng sẽ tối ưu hóa vận hành hệ thống, giảm chi phí xã hội và nâng cao trải nghiệm người dùng. Đồng thời, giải pháp này phù hợp với xu hướng hiện đại hóa hạ tầng giao thông và chuyển đổi số trong quản lý vận tải.
Theo lộ trình, TP.HCM dự kiến hoàn tất lựa chọn nhà đầu tư trong năm 2026, khởi công trong giai đoạn sớm nhất có thể và đưa các dự án vào khai thác trong giai đoạn 2028 - 2029. Khi hoàn thành, các tuyến cửa ngõ sẽ được nâng cấp đồng bộ, góp phần giảm ùn tắc, rút ngắn thời gian di chuyển, tăng cường kết nối liên vùng và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực phía Nam.