Tăng cường tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch xanh và phát triển giao thông điện

Theo Chỉ thị, tiết kiệm năng lượng được xác định là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm giảm áp lực cung ứng, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và hỗ trợ mục tiêu phát triển bền vững.

Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và toàn xã hội lồng ghép mục tiêu tiết kiệm năng lượng vào chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi sang phương tiện giao thông điện, phát triển hạ tầng sạc và khuyến khích sử dụng nhiên liệu sinh học để giảm phụ thuộc vào xăng dầu nhập khẩu.

Một nội dung đáng chú ý là yêu cầu thúc đẩy đầu tư đổi mới công nghệ, sử dụng thiết bị hiệu suất cao, tối ưu hóa hệ thống sản xuất, tăng cường thu hồi và tái sử dụng nhiệt thải, ứng dụng công nghệ số trong quản lý năng lượng.

Các giải pháp này sẽ được tập trung triển khai tại những ngành tiêu thụ năng lượng lớn như thép, xi măng, hóa chất, giấy, nhựa, dệt may, chế biến thực phẩm và đồ uống. Đồng thời, Chính phủ cũng khuyến khích nghiên cứu, thí điểm các loại nhiên liệu phát thải thấp như hydrogen, ammonia, cũng như mở rộng sử dụng pin lưu trữ và điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu.

Trong phân công nhiệm vụ, Bộ Công Thương được giao vai trò trung tâm trong theo dõi diễn biến thị trường năng lượng thế giới, tham mưu giải pháp điều hành phù hợp và bảo đảm nguồn cung xăng dầu, điện, khí cho nền kinh tế trong mọi tình huống. Bộ này cũng phải hoàn thiện cơ chế, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; mở rộng danh mục dán nhãn năng lượng; xây dựng tiêu chuẩn cho thiết bị sạc, trạm sạc và thúc đẩy lộ trình sử dụng xăng sinh học E10 ngay trong tháng 4/2026.

Bộ Xây dựng được giao hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng theo hướng sử dụng năng lượng hiệu quả, thúc đẩy công trình xanh và khuyến khích tích hợp hạ tầng sạc trong các khu đô thị, bãi đỗ xe. Cùng với đó, bộ này sẽ phối hợp với các địa phương phát triển hệ thống giao thông công cộng sử dụng điện tại các đô thị lớn, đồng thời rà soát chương trình chuyển đổi năng lượng xanh trong ngành giao thông vận tải để đề xuất điều chỉnh phù hợp.

Về phía Bộ Tài chính, Chỉ thị yêu cầu nghiên cứu cơ chế ưu đãi tài chính cho các dự án tiết kiệm năng lượng và cơ chế khuyến khích sản xuất, sử dụng phương tiện giao thông điện, hoàn thành trong tháng 6/2026. Bộ này cũng phối hợp xây dựng Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong năm 2026 nhằm huy động thêm nguồn lực cho các chương trình chuyển đổi năng lượng.

Chính quyền các tỉnh, thành phố được giao xây dựng kế hoạch sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả ngay trong tháng 4/2026; đồng thời ban hành cơ chế khuyến khích đầu tư trạm sạc, phát triển xe buýt điện, taxi điện và các phương tiện giao thông sạch trước tháng 9/2026. Các địa phương cũng phải bổ sung yêu cầu về hạ tầng sạc trong quy hoạch đô thị, công trình xây dựng và tăng cường kiểm tra việc sử dụng năng lượng tại cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trên địa bàn.

Đối với các doanh nghiệp năng lượng và hạ tầng, Chỉ thị yêu cầu Tập đoàn Điện lực Việt Nam đẩy mạnh quản lý nhu cầu điện, xây dựng giải pháp khuyến khích khách hàng sử dụng điện tiết kiệm, giảm tổn thất điện năng và phát triển hệ thống điện thông minh. Các doanh nghiệp dầu khí, than, xăng dầu cũng được yêu cầu siết chặt kiểm soát hao hụt, tối ưu hóa vận hành, thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sinh học và các loại nhiên liệu ít phát thải trong hoạt động sản xuất, phân phối.

Chỉ thị 09/CT-TTg không chỉ đặt trọng tâm vào tiết kiệm năng lượng, mà còn mở rộng sang chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện như một hướng đi dài hạn. Đây được xem là bước đi nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước biến động năng lượng toàn cầu và tạo nền tảng cho tăng trưởng xanh trong giai đoạn tới.

Sơn Nguyễn