Thủy sản Việt xoay trục trước áp lực từ Mỹ
Xuất khẩu thủy sản Việt Nam đối mặt áp lực tại Mỹ do rào cản thương mại, trong khi Trung Quốc mở ra cơ hội tăng trưởng mới, đặc biệt với các sản phẩm giá trị cao như tôm hùm.
Những tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, song bức tranh thị trường đã bắt đầu phân hóa rõ nét. Trong khi thị trường Mỹ đối mặt với nhiều rào cản mới, Trung Quốc nổi lên như điểm tựa quan trọng, mở ra dư địa tăng trưởng cho doanh nghiệp.
Theo số liệu ngành nông nghiệp, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản 2 tháng đầu năm đạt 11,3 tỷ USD, tăng 17,1% so với cùng kỳ. Riêng thủy sản đạt khoảng 1,7 tỷ USD, tăng hơn 20%, cho thấy tín hiệu phục hồi rõ rệt sau giai đoạn khó khăn.
Tôm tiếp tục là mặt hàng chủ lực, đóng góp lớn nhất trong cơ cấu xuất khẩu. Trong tháng 2/2026, xuất khẩu tôm đạt khoảng 310 triệu USD, tăng 17%; lũy kế hai tháng đạt gần 690 triệu USD, tăng gần 20% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, đà tăng này đang chịu sức ép đáng kể từ thị trường Mỹ - một trong những thị trường truyền thống của thủy sản Việt Nam.
Cụ thể, xuất khẩu thủy sản sang Mỹ trong hai tháng đầu năm chỉ đạt khoảng 209 triệu USD, giảm nhẹ 3%. Đáng chú ý, riêng mặt hàng tôm giảm tới 22% do tác động của thuế chống bán phá giá sau kỳ rà soát hành chính mới. Bên cạnh đó, nhiều mặt hàng khác cũng sụt giảm như cá ngừ giảm hơn 15% do vướng quy định về bảo vệ động vật biển (MMPA), hay cá tra giảm hơn 5%.
Những rào cản về thuế quan, tiêu chuẩn kỹ thuật cùng các quy định khắt khe từ phía Mỹ đang tạo áp lực không nhỏ lên doanh nghiệp xuất khẩu. Trong bối cảnh đó, việc duy trì thị phần tại thị trường này đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng cao năng lực tuân thủ, đồng thời linh hoạt điều chỉnh chiến lược thị trường.
Trái ngược với Mỹ, Trung Quốc đang tiếp tục khẳng định vai trò là thị trường tăng trưởng quan trọng của thủy sản Việt Nam. Đặc biệt, các sản phẩm có giá trị cao như tôm hùm đang ghi nhận nhu cầu mạnh mẽ. Đây được xem là lợi thế lớn khi thị trường này có mức tiêu thụ cao và xu hướng ưa chuộng sản phẩm tươi sống, cao cấp.
Theo bà Đặng Thị Hương Giang - Chủ tịch HĐQT KLC Seafood, tiềm năng xuất khẩu sang Trung Quốc vẫn rất lớn, đặc biệt đối với tôm hùm. Bà cho biết: “Thị trường Trung Quốc là thị trường chiến lược bởi tôm hùm Việt Nam, đặc biệt là tôm hùm xanh Cam Ranh, đang được xem là thực phẩm cao cấp và được người tiêu dùng ưa chuộng. Bên cạnh đó, thị trường này không quá khắt khe về tiêu chuẩn như Mỹ, chính sách thuế phù hợp và lợi thế logistics giúp sản phẩm Việt Nam dễ dàng tiếp cận hơn”.
Ngoài ra, với các sản phẩm thủy sản tươi sống, hệ thống vận chuyển đường bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc cho phép rút ngắn thời gian giao hàng, đảm bảo độ tươi và chất lượng khi đến tay người tiêu dùng. Đây là yếu tố quan trọng giúp nâng cao giá trị sản phẩm và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.
Trong bối cảnh năm 2026 dự báo tiếp tục có nhiều biến động về chính sách thương mại và logistics toàn cầu, việc đa dạng hóa thị trường trở thành yêu cầu cấp thiết. Trung Quốc, với nhu cầu lớn và điều kiện tiếp cận thuận lợi, được kỳ vọng sẽ là động lực quan trọng giúp ngành thủy sản duy trì tăng trưởng.
Tuy vậy, để tận dụng hiệu quả cơ hội này, doanh nghiệp cần chủ động nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Việc cân bằng giữa duy trì thị trường truyền thống như Mỹ và mở rộng sang các thị trường tiềm năng như Trung Quốc sẽ là bài toán chiến lược trong giai đoạn tới của ngành thủy sản Việt Nam.