Căng thẳng tại Trung Đông đẩy giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng

Theo dữ liệu từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), thị trường năng lượng toàn cầu tiếp tục nóng lên trong tuần qua khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Kết thúc phiên giao dịch ngày 13/3, giá dầu Brent tăng khoảng 11,3% so với tuần trước, lên mức 103,14 USD/thùng. Trong khi đó, giá dầu WTI tăng 8,6%, đạt 98,7 USD/thùng.

Tâm lý thị trường trở nên nhạy cảm hơn sau khi Iran công bố lãnh tụ tối cao mới là ông Mojtaba Khamenei, người được cho là có quan điểm cứng rắn về vấn đề an ninh khu vực. Trong bài phát biểu đầu tiên sau khi nhậm chức, ông Khamenei tuyên bố sẽ tiếp tục phong tỏa tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược qua eo biển Hormuz và cảnh báo khả năng mở rộng các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở quân sự của Mỹ trong khu vực.

Những tuyên bố này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn dòng chảy dầu thô qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải trung chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch trên toàn cầu. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại khu vực này cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung năng lượng và hoạt động khai thác dầu tại Trung Đông.

Để giảm bớt áp lực cho thị trường, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã đề xuất kế hoạch xả kho dự trữ dầu chiến lược với tổng khối lượng lên tới 400 triệu thùng, dưới sự phối hợp của Mỹ và các quốc gia thuộc nhóm G7. Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư cho rằng biện pháp này khó có thể bù đắp hoàn toàn rủi ro thiếu hụt nguồn cung nếu căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang.

Tại Việt Nam, những biến động mạnh của thị trường năng lượng toàn cầu cũng đã tác động đến việc điều hành giá xăng dầu trong nước. Liên bộ Công Thương - Tài chính đã liên tục điều chỉnh giá bán lẻ nhằm bám sát diễn biến quốc tế và hạn chế tác động tiêu cực đến nền kinh tế.

Trong kỳ điều hành có hiệu lực từ 0 giờ ngày 11/3, giá bán lẻ xăng dầu trong nước được điều chỉnh tăng đối với 4/5 mặt hàng. Trong đó, dầu mazut tăng mạnh nhất, gần 3.400 đồng/kg, tương đương khoảng 15,8%. Hai mặt hàng xăng E5 RON 92 và RON 95 cũng tăng từ 1.300 đến 2.000 đồng/lít.

Đáng chú ý, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu đã được sử dụng trở lại lần đầu kể từ tháng 10/2023, với mức chi từ 4.000 - 5.000 đồng/lít tùy từng mặt hàng. Việc sử dụng quỹ này giúp cơ quan điều hành có thêm dư địa để điều chỉnh giá bán lẻ trong các kỳ tiếp theo.

Ngay trong kỳ điều hành sau đó cùng ngày, giá xăng dầu đã đảo chiều giảm mạnh. Dầu hỏa giảm gần 8.000 đồng/lít, xăng E5 RON 92 và RON 95 giảm từ 3.600 đến 3.900 đồng/lít, trong khi giá dầu diesel được điều chỉnh xuống dưới mức 30.000 đồng/lít.

Trong các kỳ điều hành tiếp theo, Quỹ Bình ổn tiếp tục được sử dụng nhằm ổn định mặt bằng giá. Nhờ đó, đến cuối tuần, giá xăng dầu trong nước cơ bản đi ngang sau giai đoạn biến động mạnh trước đó. Tính từ kỳ điều hành ngày 7/3, dầu hỏa giảm hơn 8.100 đồng/lít, tương đương khoảng 23,25%. Xăng E5 RON 92 và dầu diesel giảm khoảng 3.000 đồng/lít, trong khi xăng RON 95 giảm khoảng 1.500 đồng/lít.

Không chỉ thị trường năng lượng, nhiều mặt hàng nông sản cũng ghi nhận diễn biến tích cực trong tuần qua. Trong đó, giá đậu tương tăng hơn 2% và đạt mức cao nhất trong vòng hai năm.

Một trong những yếu tố thúc đẩy đà tăng của đậu tương là sự gián đoạn trong chuỗi xuất khẩu tại Brazil - quốc gia xuất khẩu đậu tương lớn nhất thế giới. Tập đoàn Cargill cho biết đã tạm dừng xuất khẩu đậu tương từ Brazil sang Trung Quốc sau khi nước này siết chặt quy trình kiểm dịch thực vật theo yêu cầu của Bắc Kinh.

Việc thay đổi các tiêu chuẩn kiểm tra sâu bệnh và cỏ dại đã khiến quá trình kiểm định tại các cảng xuất khẩu kéo dài, gây ra tình trạng ùn ứ trong khâu logistics ngay vào giai đoạn cao điểm của mùa vụ. Điều này làm dấy lên kỳ vọng rằng Trung Quốc có thể chuyển một phần nhu cầu nhập khẩu sang Mỹ để đảm bảo nguồn cung, dù giá chào bán từ Mỹ hiện cao hơn so với Brazil.

Ngoài yếu tố nguồn cung, biến động mạnh của thị trường năng lượng cũng góp phần hỗ trợ nhóm dầu thực vật. Giá dầu Brent vượt mốc 100 USD/thùng lần đầu kể từ tháng 8/2022 đã làm gia tăng kỳ vọng về nhu cầu nhiên liệu sinh học, qua đó kéo giá dầu đậu tương duy trì xu hướng tăng.

Bên cạnh đó, thị trường cũng đang theo dõi các thông tin chính sách tại Mỹ. Một số nguồn tin cho biết Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ đang xem xét nâng Chỉ tiêu Khối lượng Nhiên liệu Tái tạo (RVO) năm 2026 lên mức kỷ lục 5,4 tỷ gallon. Nếu được thông qua, chính sách này có thể thúc đẩy mạnh nhu cầu dầu đậu tương trong sản xuất biodiesel.

Ngoài ra, các cuộc đàm phán thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc tại Paris cũng thu hút sự chú ý của thị trường. Cuộc gặp giữa Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, Đại diện Thương mại Jamieson Greer và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong được kỳ vọng sẽ mở đường cho các đơn hàng nông sản quy mô lớn trong thời gian tới, trong đó đậu tương tiếp tục là mặt hàng trọng tâm trong quan hệ thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Ở phía nguồn cung, nông dân Mỹ cũng đang hạn chế bán ra khi chi phí sản xuất tăng mạnh, đặc biệt là giá phân bón leo thang do những gián đoạn trong chuỗi cung ứng năng lượng tại Trung Đông. Trong khi đó, số liệu từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho thấy doanh số bán ròng đậu tương trong tuần đạt 466.200 tấn, cao hơn mức 384.000 tấn của tuần trước, qua đó tiếp tục củng cố lực mua trên thị trường.

Văn Sơn